"Marmara'da Kırmızı Pazartesi" yazı dizisi için çok sayıda bilim insanıyla, uzmanla, yerel yöneticilerle, sivil toplum temsilcisiyle, vatandaşlarla konuşuldu; açık kaynaklardan ulaşılabilen veriler analiz edildi. Sorunun ne olduğu ve neden kaynaklandığı konusunda hemen bütün uzmanlar hemfikirdi; veriler de onları doğruluyordu. Aynı uzlaşı konu çözüm önerilerine geldiğinde de devam etti.

2021 yılında Marmara Denizi’nin tamamını kaplayan ve denizel ekosistemde büyük hasara yol açan müsilaj felaketi çoğu kişi, hatta biz haberciler için bile beklenmedik, şok edici ve umut kırıcıydı. Denizin yardım çağrısını sadece duymamış, gözlerimizle görmüştük ancak buna nasıl yanıt vereceğimizi henüz bilmiyorduk.

• Kabus gibi geçen 8-9 ayda bu alışkın olmadığımız tabaka deniz yüzeyinden temizlendi, hemen ardından Çevre Bakanlığı harekete geçip bazı önlemler açıkladı, bir ölçüde yol da alındı. İklim ve ekoloji habercileri olarak sonrasını merak ettik.

Bu kapsamlı dosya için çok sayıda bilim insanıyla, uzmanla, yerel yöneticilerle, sivil toplum temsilcisiyle, vatandaşlarla konuştuk, açık kaynaklardan ulaşabildiğimiz verileri analiz ettik. Sorunun ne olduğu ve neden kaynaklandığı konusunda hemen hepsi hemfikirdi; veriler de onları doğruluyordu.

Aynı uzlaşıyı çözüm önerilerini sorduğumuzda da gördük. Görüştüğümüz her bilim insanı kendi uzmanlık alanında yapılabilecekleri cömertçe listeledi; sivil toplum taleplerini, uyarılarını dile getirdi. Bu çok kıymetli değerlendirmelerin ilgililerin ve yetkililerin Marmara Denizi’ni kurtarmak için çabalarını yoğunlaştırmasına katkıda bulunacağını umuyoruz.

• Not: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, illere ait çevresel verilerin yer aldığı Çevre Durum Raporları’nı bir sonraki yılın yaz aylarının başında yayımlamak zorunda. Ancak bakanlık 2024 verilerini, bu araştırmanın yayımlandığı 2026 Ocak ayı itibarıyla yayımlamadı. Dolayısıyla bu çalışmanın “resmî verileri” 2023 yılı sonuna dayanmaktadır. Görüştüğümüz tüm uzmanlar ve sivil toplum çalışanlarının çalışmaları ve bizim gözlemlerimiz bu tarihten sonra durumda radikal bir değişiklik olmadığını gösterse de, 2024 verileri yayımlandığında bir farklılık olması durumunda bu, ayrı bir raporlama hâlinde ele alınacaktır.

Odadaki fil: Arıtma, deşarjı sonlandırma

Görüşlerine başvurduğumuz uzmanların neredeyse tamamı Marmara Denizi’ni 50 yıl öncesine döndürmek tam olarak mümkün olmasa da girdiği “koma” hâlinden kurtarabilmenin, tekrar nefes alan ve hayat veren bir deniz hâline getirebilmenin ilk ve en önemli koşulu olarak denizlerin ve akarsuların “alıcı ortam” olarak tanımlanmaktan vazgeçilip arıtılmamış tek bir damlanın bile deşarj edilmemesi konusunda uzlaşıyor. İkinci adım olarak da gelişmiş yöntemlerle arıtılmış suların yeniden kullanımının sağlanmasına işaret ediyorlar.

YAZININ DEVAMI