Eğlence kültürünün siyasete tahakküm ettiği bir gelecekte liberal demokrasinin akıbeti ne olabilir? Neil Postman’ın "Amusing Ourselves to Death"teki teşhisine göre içtimai hayatın şov dünyasına dönüştüğü, kamusal söylemin kahkahalar arasında boğulduğu ve siyasi tartışmanın atışma döngülerine indirgendiği mevcut koşullar, radikal çözülmelerin vuku bulacağı bir geleceğin habercisi.

Yazı: Batur Ozan Togay

Sağ popülist aktör ve hareketler, geçen yıllarda liberal uluslararası düzenin süreç, norm ve kurumlarını pervasızca alay ve eğlence malzemesine çevirmeyi tabiri caizse huy edindi.

ABD Başkanı Donald Trump, artık seçim yapmaya lüzum görmediğinden şaka yollu bahsediyor; “51. eyalet” ilan etmeye niyetlendiği Kanada’nın başbakanına “vali” diye hitap ediyor, “52. eyalet” için uygun gördüğü Grönland’ınsa “işgalini takip etmesi gerektiği için” seyircilerden müsaade isteyerek konuşmasını kısa kesiyor.

El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele, kendine yöneltilen otoriterleşme eleştirilerini ve anayasaya mugayeret iddialarını, Twitter (X) biyografisini “dünyanın en havalı diktatörü” diye güncelleyerek tiye alıyor.

Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden ayrılmasına ilişkin müzakerelerde yaşanan diplomatik ve parlamenter sürüncemeye atıfla dönemin başbakanı Boris Johnson, üzerinde “tıkanıklık” yazan duvarı “Brexit’i Hallet” buldozeriyle güle eğlene yıkıyor.

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, seçim kampanyası reklamında kötücül bir antikahraman tebessümü takınıp merkez bankasının maketini Mjölnirvari çekiciyle paramparça ederken arkasındaki kalabalık "Yıkım! Yıkım! Yıkım!" diye tempo tutuyor.

Popülist liderler, özgür ve adil seçimlerden hukukun üstünlüğüne, toprak bütünlüğünden diplomatik teamüllere liberal demokrasi ve uluslararası düzenin esaslarını kamusal şovlarına alet ederken radikal sağ platformlarda biraraya gelen destekçileri ise gitgide saldırganlaşan ve sıklıkla marjinal toplulukları hedef alan istihza ve internet meme'leriyle müesses söylem normlarını ihlal etmekten çekinmiyor.

Popülist siyasetin saflarında mütecaviz bir eğlence kültürünün bu denli yaygınlaşması beklenmedik bir gelişme değil, çünkü bu söylem ve davranış pratikleri, popülizmin yapısına içkin addedilen vasıflardan kaynaklanıyor. Meslektaşı Pierre Ostiguy’ın alçak-yüksek siyaset tipolojisinden faydalanan siyaset bilimci Benjamin Moffitt, Popülizmin Küresel Yükselişi’nde bu olguyu “terbiyesiz” popülist siyaset üslubunun “terbiyeli” teknokratik üsluptan ayrımı üzerinden okumamızı öneriyor.

YAZININ DEVAMI