Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta üst üste yaşanan silahlı okul saldırıları, erken yaşta şiddet konusunu gündeme getirirken bu saldırıların kökeninde yatan nedenlerle ilgili pek çok teorinin de ortaya atılmasına neden oldu. Peki okul saldırılarının açık ara en sık görüldüğü ABD'de farklı disiplinlerden araştırmalar ve veriler ne diyor? Bu araştırmalar, Türkiye'de okullarda yükselen şiddeti anlamamıza yardımcı olabilir mi?

Yazı: Deniz Kaynak

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta üst üste yaşanan silahlı okul saldırıları, erken yaşta şiddet konusunu gündeme getirirken bu saldırıların kökeninde yatan nedenlerle ilgili pek çok teorinin de ortaya atılmasına neden oldu.

Kimilerine göre üst üste yaşanan saldırıların nedeni; çocukların oyunlar, internet ya da dizilerde daha çok şiddete şahit olması; kimileri çocukların yetiştiği ortamı, kimileri siyasi atmosferi, kimileri de saldırganların psikolojik durumunu işaret ediyor.

Çözüm önerileri de olası bulunan nedenler kadar çeşitli. Siyasetçiler, eğitimciler, veliler, psikolog ve sosyologlardan gelen öneriler ve talepler; uzman çavuşların okullarda görevlendirilmesinden metal dedektörlerinin devlet okullarına yerleştirilmesine, ruh sağlığı tedavilerinin geliştirilmesinden ailelerin ceza almasına, 18 yaşın altında işlenen suçlara cezaların artırılmasından kaynaştırma öğrencilerinin okullara alınmamasına uzanıyor.

• Peki okul saldırılarının açık ara en sık görüldüğü ABD'de farklı disiplinlerden araştırmalar ve veriler ne diyor? Bu araştırmalar, Türkiye'de okullarda yükselen şiddeti anlamamıza yardımcı olabilir mi?

Okul saldırıları nasıl tanımlanıyor?

Okul saldırılarıyla ilgili küresel ya da ülke bazlı veritabanları ve araştırmalar incelendiğinde rakamlarla ilgili ilk göze çarpan farklılık, hangi olayların “okul saldırısı” kavramı altında incelendiğine bağlanıyor.

Örneğin ABD’de anaokulundan lise son sınıfa kadar (K-12) olan tüm okullarda görülen silahlı şiddet vakalarını derlemek için oluşturulmuş K-12 School Shooting Database, “okul arazisinde bir silahın ateşlenmesi, tehdit amacıyla doğrultulması ya da kurşunun okul mülküne isabet etmesi” gibi daha geniş bir tanım yaparken bazı veri tabanları “en az 1” ya da “en az 3-4” kişinin vurulduğu olayları kayıtlara geçiriyor. Ayrıca yalnızca can kaybı olan, okul saatlerinde ya da öğrencileri hedef alan saldırıları kaydeden daha dar kapsamlı verilere de rastlanıyor.

Türkiye’de onlarca can kaybının yaşandığı okul saldırıları, ABD ve Latin Amerika ülkeleriyle kıyaslandığında geleneksel olarak çok daha seyrek görülüyor. Öte yandan 2024’te Eyüpsultan'da bir okulda silahlı saldırı sonucu hayatını kaybeden okul müdürü İbrahim Oktugan, Mart ayında Çekmeköy’deki Taşdelen Borsa İstanbul Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde öldürülen öğretmen Fatma Nur Çelik gibi örnekler eklendiğinde son yıllarda okul ve okul çevresinde şiddet vakalarının hem görünürlüğünün hem de toplumsal etkisinin arttığını görüyoruz.

Küresel rakamlar “okul saldırısı”nın tanımındaki farklılığa bağlı olarak değişkenlik gösterse de ABD, açık ara konuyla ilgili en çok olayın yaşandığı ve buna bağlı olarak en çok araştırmanın yayımlandığı ülke. Ardından Brezilya, Meksika ve yine Amerika kıtasından diğer ülkeler geliyor. Avrupa ve Asya ülkelerinde ağır vakalar olsa da, hem sıklık hem nüfusa oran hem de toplam sayı bakımından Amerika kıtasının çok gerisindeler.

YAZININ DEVAMI