Anneler Günü dili, anneliği çoğu zaman yorulmaz bir şefkat, tükenmez bir fedakarlık ve kendiliğinden gelen bir bilgelik olarak sunar. Oysa bu parlak yüzeyin altında kadının ne hissedeceğine başkalarının karar verdiği çok daha eski bir hikaye var. Son yıllarda annelik üzerine yazılan en güçlü metinler, anneliği kutsamak yerine öfke, suçluluk, yalnızlık, arzu, yorgunluk ve kaçma isteğiyle birlikte düşünmeye çağırıyor.

Yazı: Yasemin Kaya ve Utku Özer

Antik Yunan tragedyasının en sarsıcı figürlerinden Medea, kocasının ihaneti üzerine çocuklarını öldüren bir annedir. Ama Euripides’in MÖ 431’de yazdığı oyunda bu cinayet, yalnızca bir intikam eylemi değildir. Medea çocuklarını, düşmanının dünyasına teslim etmek istemez; yıkıcılık ile sahiplenme, öfke ile koruma birbirine karışır. Oyunu bugün hâlâ rahatsız edici kılan da budur: Sevgi her zaman güvenli, yumuşak ve koruyucu bir duygu değildir.

Bugün annelik üzerine yazılan kurgu ve kurgu dışı metinlerde ise hamilelikle birlikte bedende başlayan değişimler, doğumun ardından bitmeyen bakım döngüsüyle devam etmesi çok daha gerçekçi bir şekilde ele alınıyor: Emzir, uyut, altını değiştir, baştan başla. Burada kadının spontan yaşamı, kariyeri, yalnız kalabilme hakkı, hatta kendine ait düşünme zamanı yavaş yavaş daralıyor.

• Bebeğin hayatta kalmasına dair derin kaygı, yorgunluk, izolasyon, “iyi anne” olup olmadığına dair bitmeyen kuşku ve zaman zaman kapana kısılmışlık hissi… Bunların hepsi anneliğe dahil.

Ama “kutsal annelik” söylemi bu gerçekleri öyle iyi gizliyor ki pek çok kadın yaşadıklarını kendisine has bir yetersizlik gibi okumaya başlıyor. Oysa öfke, sıkışmışlık, pişmanlık, kayıp, arzu, bedenin değişimi, bakım yükünün eşitsizliği ve bazen anne olmamayı seçmenin kendisi de anneliğin parçası. Anneliğin çelişkilerini ciddiye almak onu değersizleştirmek değil, ilk kez gerçekten görmek anlamına geliyor.

YAZININ DEVAMI