Türkiye, 15 yaş altına sosyal medya yasağını uygulamaya hazırlanırken yaş doğrulama için e-Devlet üzerinden token modeli gündemde. Çocukları sosyal medyanın zararlarından korumayı amaçlayan bu sistem, bütün kullanıcıların önce devletin kimlik altyapısından geçmesini gerektirebilir. Çocukları korumak amacıyla kurulan bu sistem, kullanıcıların kimliğiyle hesapları arasındaki bağı devletin elinde görünür hâle getirir mi? Yetişkinlerin anonimlik hakkı bundan nasıl etkilenecek?

Yazı: Ümit Alan

Yıl 1993. İnternet emekleme çağında. Neyi getirip neyi götüreceği henüz bilinmiyor ama yapıcı hayaller var: Dünya küresel bir köy hâline gelecek; fikirler özgürleşecek, demokrasiler güçlenecek.

Öyle olmadığını yaşayıp gördük nihayetinde ama bugünkü derdimiz başka. Tüm o hayallerin ve heyecanın ortasında New Yorker karikatüristi Peter Steiner, dönemin internetinin ruhunu özetleyen bir karikatür çiziyordu. Karikatürde biri bilgisayarın karşısında, diğeri onun yanında iki köpek vardı. Biri diğerine diyordu ki:

“On the internet, nobody knows you’re a dog.”(İnternette kimse senin köpek olduğunu bilmez.)

Tek karede internetin ruhu

5 Temmuz 1993 tarihli nüshada yayımlanan bu karikatür, The New Yorker tarihinin en çok paylaşılan ve yeniden basılan karikatürü oldu. O karikatürün tek cümleye sığdırdığı, internetin ruhunda başlangıcından beri olan şey yani anonimlik.

Aslında anonim kalma hakkı internetle gelen bir şey de değil. Sonuçta anonimlik demokratik bir gelenek. Hatta Ekim 1787 ve Ağustos 1788 tarihleri arasında ABD Anayasası’nın onayı için yazılan 85 makale de Publiustakma adıyla yazılan anonim metinlerdi.

• İnternet sadece anonim kalma hakkının başka türlü güvence altına alındığı yeni bir teknolojiydi. Troller, botlar, astroturf hareketler derken son yıllarda sıkça tartışılan bir kavram oldu bu.

Nihayetinde anonimlik hakkındaki düşüncelerim algoritmalarla düzenlenen sosyal medya öncesindeki kadar olumlu değil ama onun kaybının neye yol açacağı üzerine de iyi düşünmek gerek. Bu sonbahar, özellikle Türkiye ölçeğinde bunu tartışmak için haklı nedenlerimiz olacak.

YAZININ DEVAMI