Eralp Ersoy

Arjantin'de Javier Milei'nin "testere" ile başlattığı ekonomi programı üçüncü yılını tamamlamaya yaklaşırken, ilk iki yılın başarı hikayesi yerini giderek daha karmaşık bir tabloya bırakıyor. Aralık 2023'te yıllık %211 enflasyon, negatif net rezerv ve milli gelirin %4,4'ü düzeyinde bütçe açığıyla devralınan ekonomi, sert bir mali disiplinle çöküşün eşiğinden döndürüldü. Bugün gelinen noktada ise platoya oturmuş bir enflasyon, durma noktasına gelmiş bir büyüme ve neredeyse on yıl öncesine geri dönmüş bir kayıtlı istihdam tabanı görüyoruz. Kısaca, şok terapisinin kısa vadeli etkileri zaman ilerledikçe aksi yönde çalışmaya başlamışa benziyor. Diğer bir ifadeyle temel uygulama esasları değişse de ülkenin kronik yapısal sorunları yeni koşullar altında kendini yeniden gösteriyor.

Şok terapisi ve kazanımlar

Programın ilk evresi, Milei’nin seçim vaatlerinde de anlattığı bir şok terapisiydi. Bu süreçte peso yaklaşık %50 devalüe edildi, kamu harcamaları sert biçimde kısıldı ve bütçe uzun bir aradan sonra fazla vermeye başladı. Aylık %25'in üzerindeki enflasyonun 2025 ortasında %2'nin altına inmesi, dünyanın en hızlı dezenflasyon örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti. Yıllık manşet enflasyon Mart 2025'te %55,9 iken aynı yılın ekimi ayında %31,3'e geriledi.

Nisan 2025'te IMF ile imzalanan 20 milyar dolarlık program, döviz kontrollerinin kısmen kaldırılması, Ekim 2025 ara seçimlerinde alınan güçlü sonuç ve ABD'nin finansman desteği piyasaya (bir süreliğine de olsa) güven verdi. Bu süreçte elde edilen kazanımlar tartışmaya mahal bırakmasa da o günlerde gündeme gelmeyen zayıf noktalar talebin “zorla” bastırılması ve kur çıpası idi.

DEVAMINI OKU