Biri için ailesiyle paylaştığı işi tek başına üstlendiğinde emeğin ağırlığını fark etmek, öbürü için her yıl yeniden yaşanan bir aile ritüelini ve ileride hatırlanacak anıları kavanozlamak, kimi için de yerel üreticiyi destekleyip kışlık mutfak masrafını azaltmanın bir yolu. Kışlık hazırlık belki artık geçmişteki kadar zorunlu değil fakat onu sürdürenler için hâlâ işe yarayan çok somut nedenleri var: Emeği bölüşmek, bilgiyi aktarmak, masrafı azaltmak, üreticiyle bağı korumak ve birarada olmanın neşesini paylaşmak.

Yazı: Melike Sönmezer

Yazın sonuna doğru bazı evlerin mutfağında bir hareket başlar. Kasalar dolusu domates gelir, biberler tezgaha yayılır, büyük tencereler ocağa çıkar. Birinin eli domates soyar, bir başkası doğrar, biri kavanozların kapaklarını kontrol eder. Mutfak ısınır, işler birbirine karışır, arada çay demlenir. Saatler sonra tezgahın üzerinde sıra sıra dizilen kavanozlarda ise yalnızca yaz sebzeleri saklanmaz. Kışlık hazırlık, yiyecekleri mevsimler arasında taşıdığı kadar birlikte geçirilen zamanı da bir mevsimden diğerine aktarır.

Aylar sonra o kavanozlardan biri açıldığında domatesin kokusuyla birlikte o günün hatırası da mutfağa geri döner. Kuzenlerin sesi, annenin tarifi, komşuyla verilen kahve molası, kavanozu ters çevirip çevirmemek üzerine küçük tartışmalar...

• Üstelik bugün domatesi, biberi ya da pek çok başka ürünü kışın da bulmak mümkün. Konserve yapmak artık çoğu ev için geçmişteki kadar zorunlu değil. Buna rağmen salçalar kaynatılıyor, tarhanalar güneşe seriliyor, turşular kuruluyor.

Peki neden halen kışlık hazırlığı yapıyoruz? Daha da önemlisi bu hazırlıkları yaparken neler hissediyoruz?

28 yaşındaki İsmet’in ailesinde bu sıcaklığın adı tarhana günü. Kahramanmaraş’ta dokuz yıldır geniş ailesiyle kışlık hazırlayan İsmet için o gün, evin alışılmış düzeni değişiyor. Herkes erkenden kalkıyor, işin bir ucundan tutuyor; bir gün önceki kırgınlıklar bile tarhana hazırlanırken bir süreliğine geride kalıyor.

Ardından günler süren başka bir bekleyiş başlıyor: Güneşe serilen tarhananın kuruması, her gün tadına bakılması, kıvamının kontrol edilmesi. İsmet’in anlattığı bu ritüelde kış için hazırlanan yiyecekle aileyi aynı işin etrafında toplayan ortak güç birbirinden pek ayrılmıyor:

“Bizim köyde herkes kış için tarhana yapar. Bahsettiğim tarhana öyle çorbası yapılan un tarhanalarından değil. Sıkma tarhana. Bizim Maraş’ın insanı tarhanayı çayın yanında çerez niyetine yer. Çok sert ve ekşi olur. Soğuk kış gecelerinde yanan sobanın üzerinde demlenen çayın yanında zaten başka bir şey düşünülemez. Tüm misafirliklerde vazgeçilmezdir.

Tarhana yapılırken o gün evin tüm fertleri erkenden uyanır. Bütün aile bireyleri bir önceki gün kavga bile etmiş olsa o gün tam bir takım çalışması yapılır, kavgalar unutulur. Keyfî yapılan bir hazırlıkta herkes heyecan içerisinde olur.

Hele bir de beklerken oluşan heyecan... Çünkü tarhananın güneşte yaklaşık 1 hafta 10 gün kadar kuruması beklenir. Her gün tadına ve kuruluğuna bakılır. Yerken dikkat edilmesi gerekir, çok sert olduğundan dişleriniz kırılabilir”

YAZININ DEVAMI