Türkiye’de kız çocuklarının eğitime erişiminde son 20 yılda önemli ilerleme sağlandı; ancak eğitimde kapanan makas, okuldan işe geçişte, ekonomik katılımda ve karar alma süreçlerinde yeniden açılıyor. Bugünün meselesi artık kız çocuklarını yalnızca okula ulaştırmak değil, değişen dünyada kendi yollarını çizebilecekleri beceri, özgüven ve fırsatlarla desteklemek. Aydın Doğan Vakfı, "Güçlü Kızlar Güçlü Yarınlar" projesiyle eşitsizliğin eğitim sonrasındaki halkalarına odaklanıyor.

Yazı: Arzuhan Doğan Yalçındağ | Aydın Doğan Vakfı Başkanı

Dünya, her yıl 11 Ekim’i kız çocuklarının temel insan haklarını, sınırsız potansiyellerini ve ne yazık ki halen karşılaştıkları yapısal engelleri hatırlamak üzere karşılıyor. Birleşmiş Milletler’in bu anlamlı günü ilan ettiği tarihten bu yana 15 yılı geride bırakırken, zihinlerimizde aynı temel soru yankılanıyor:

Kız çocuklarının kendi geleceklerini özgürce tayin edebildiği, toplumsal yaşamın her kademesinde eşit yurttaşlar olarak yer alabildiği bir dünyayı ne zaman ve nasıl inşa edeceğiz?

Geride bıraktığımız yıllarda eğitime erişim cephesinde atılan adımların yarattığı ilerlemeyi yadsıyamayız. Dünyada son 20 yılda okul dışında kalan kız çocuklarının sayısı yüzde 39 azaldı. Türkiye’de okuma yazma bilmeyen kadınların oranı 2008’de yüzde 13,1 iken 2025’te yüzde 3,6’ya geriledi. Aynı dönemde 25-34 yaş grubundaki kadınların yükseköğretim mezunu olma oranı yüzde 12,5’ten yüzde 50,3’e yükseldi; bugün bu yaş grubunda genç kadınlar, yüzde 41’lik oranla erkeklerin önünde.

• Bu, toplum olarak gösterilen kararlılığın somut bir meyvesidir. Ancak sahadaki gerçeklik ve küresel veriler bize açıkça şunu söylüyor: Bir kız çocuğunun okul kapısından içeri adım atması bir varış noktası değil, yalnızca yolculuğun ilk adımıdır.

Asıl sınav, eğitim hayatı tamamlandıktan sonra başlıyor. Genç kadınlar diplomalarını ellerine aldıklarında kendi ayakları üzerinde durabilecekleri, insana yakışır iş imkanlarına kavuşabiliyor mu? Kendi hayatları, aileleri, kentleri ve toplumları hakkında karar alma süreçlerinde gerçekten söz sahibi olabiliyorlar mı? Yoksa görünmeyen cam tavanlar, köklü toplumsal kabuller ve daralan fırsat pencereleri hayallerinin önünü bir kez daha tıkıyor mu?

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) Ağustos ayında yayımladığı "Gençlik İstihdamı Eğilimleri 2026" raporu bu soruya çarpıcı bir yanıt veriyor. Dünyada genç kadınlar ve genç erkekler okullaşmada artık eşit düzeyde. Buna karşın 2025’te genç kadınların yüzde 27,4’ü ne eğitimde ne istihdamdaydı; bu oran genç erkeklerin (yüzde 13,1) iki katından fazla. Ne eğitimde ne istihdamda olan her üç gençten ikisinden fazlası kadın. Yani eğitimde kapanan makas, okuldan işe geçişte yeniden açılıyor.

Bu makale Aydın Doğan Vakfı işbirliği kapsamında hazırlanmıştır.

YAZININ DEVAMI