AB'den Macaristan hakkında yeni karar

Avrupa Adalet Divanı, Macaristan hakkında bir karara daha vararak ülkenin 2018’de yürürlüğe koyduğu Stop Soros yasasının Avrupa Birliği yasalarına aykırı olduğuna hükmetti.  

Macaristan'ın göçmenlerin sığınma talebinde bulunmasına yardımcı olanların eylemlerini suç saymasının AB yasalarını ihlal ettiğine işaret eden kararda Macaristan'ın üye ülke yükümlülüklerini yerine getirmediği belirtildi. AB yasalarına göre göçün kaynağı olan ülkenin güvenli olduğuna hükmedildiği durumda üye ülkeler sığınma başvurularını yasal olarak reddedebiliyor. Fakat Stop Soros, Macaristan hükümetinin üçüncü ülkenin güvenli olduğunu iddia etmesini ve dolayısıyla sığınma başvurularını reddetmesini kolaylaştırıyor. 

Stop Soros

Macaristan parlamentosu, kayıtsız göçmenlerin Macaristan’a sığınma talebinde bulunmasına ve Macaristan’da kalma statüsü kazanmasına yardımcı olan herhangi bir kişi veya grubu suçlu sayan yasayı 2018 yazında geçirmişti. İçişleri Bakanı Sandor Pinter, Macaristan halkının hükümetten yasa dışı göçle mücadele için tüm araçları kullanmasını beklediğini, Stop Soros yasasının da yasa dışı göçün örgütlenmesini bir suç hâline getirererek bu amaca hizmet edeceğini söylemişti. 

O dönemde Avrupa Konseyi ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı düzenlemeyi "keyfî" ve muğlak olarak eleştirmiş, Avrupa yasalarına aykırı olduğunu dile getirmişti. Avrupa Birliği, yasanın parlamentodan geçmesinin ardından bir ihlal prosedürü başlatmış ve 2019’da konuyu Avrupa Adalet Divanı’na taşımıştı. Yasa, Avrupa'ya göçü organize etmekle suçlanan milyarder George Soros'a atıfla Stop Soros olarak adlandırılıyor.

Macaristan - AB ilişkileri 

Macaristan hükümeti Avrupa Adalet Divanı'nın kararını kabul ettiklerini fakat yabancı sermayeli sivil toplum kuruluşlarının "göçü teşvik" amaçlı faaliyetlerine karşı harekete geçme haklarını saklı tuttuklarını duyurdu. 

Geçtiğimiz hafta sonu partisi Fidesz'in genel başkanlığına yeniden seçilen Macaristan Başbakanı Viktor Orbán; Macaristan'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmayacağını, yine de Brüksel'in egemenliğini aşındırma girişimlerine direneceğini dile getirmişti. "Sınırlarımızı savunma, göçmenleri durdurma hakkından vazgeçmeyeceğiz" diyen Orbán, "evliliğin kadın ve erkek arasında olabileceği, babanın erkek, annenin kadın olduğu konusunda ısrar ettiklerini" ifade etmişti. Avrupa Birliği'nde reforma ihtiyaç duyulduğunu belirten Orbán, değişim sağlamayı amaçladıklarını söylemişti.

Avrupa Birliği ve Macaristan geçtiğimiz yaz Macaristan parlamentosunun geçirdiği "Çocukları Koruma Yasası"nın ardından da karşı karşıya gelmişti. Yasa kapsamında okul eğitim materyalleri ve televizyon programları gibi küçüklere yönelik içeriklerde eş cinselliğin ve cinsiyet değişikliğinin tasvirini yasaklayan bir dizi değişiklik getirmiş, Avrupa Komisyonu konuyla ilgili yasal süreç başlatmıştı. Macaristan hükümeti ise yasanın herhangi bir ayrımcılık içermediğini ve yalnızca çocukları korumaya odaklandığını savunmuştu. 

Şimdi ne olacak?

Avrupa Adalet Divanı’nın hükümlerinin yerine getirilmemesi, bir diğer deyişle yasanın geri çekilmemesi durumunda Macaristan, mali cezalarla karşılaştırılabilir. 

Geçtiğimiz günlerde Polonya, demokratik standartlara ve yargı bağımsızlığına ilişkin kararlara uymaması gerekçesiyle günlük yaklaşık 1,2 milyon dolar para cezasına çarptırılmıştı. 

Orbán hükümeti Macaristan Anayasa Mahkemesi'nden, AB mahkemesinin kararına uyup uymamanın anayasa aykırı olup olmayacağını değerlendirmesini istemiş; AB Adaletten Sorumlu Komisyon Üyesi Didier Reynders ise AB hukukunun önceliğini sorguladığı için bu hamlenin "kabul edilemez" olduğunu söylemişti. 

Benzer bir süreç Polonya için de gerçekleşmiş ve Avrupa Birliği ve Polonya gerilimi derinleşmişti. Macaristan Başbakanı Viktor Orbán da bu süreçte Polonya'nın tarafında durmuş ve Avrupa Birliği kurumlarını üye devletlerin yetkilerini elinden almaya çalışmakla eleştirmişti.