ABD, Çin’e çip üretim ekipmanı sevkiyatını kısıtlarsa ne olacak?

Bir süredir devam eden çip krizi ile birlikte ABD ve Çin arasındaki gerginlik de giderek tırmanıyor. İki ülke de küresel çip sektöründe lider olmak amacıyla birbiri ardına sert adımlar atarken özellikle de ABD'nin Çin'in yarı iletken sektöründeki yükselişine engel olmak için aldığı ve alacağı söylenen önlemler dikkat çekiyor.

"Soğuk Savaş Zihniyeti"

Çiplerin yalnızca ekonomi için değil aynı zamanda ulusal güvenlik için de önem teşkil ettiğini düşünen ABD'nin çip üreticilerini destekleyerek Çin ile rekabetin kızışmasını sağlayacak olan 52 milyar dolarlık çip yasası, uzun bekleyişin ardından 234'e 187 oyla 29 Temmuz'da ABD Temsilciler Meclisi onayından geçti ve imzalanmak üzere ABD Başkanı Joe Biden'a sunuldu. Çin'in Washington'daki Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada Çin'in, yasanın imzalanmasına "sert bir şekilde karşı çıktığı" ve mevcut durumun "Soğuk Savaş zihniyetini" anımsattığını düşündüğü belirtildi. 

Yasanın imzalanmasının ardından Japonya Ticaret Bakanı Hagiuda Koichi ise ABD ve Japonya'nın, yeni nesil yarı iletkenlerin üretiminde kullanılacak hayati bileşenler için güvenli bir kaynak oluşturmak üzere ortak bir uluslararası araştırma merkezi kuracağını duyurdu.

ABD, Çin'e çip üretim ekipmanı sevkiyatını kısıtlamayı düşünüyor

Bu gelişmelerden kısa süre sonra ise ABD'nin, Çin'de bulunan bellek yongası üreticilerine, ABD'de üretilen yonga üretim ekipmanlarının sevkiyatını sınırlamayı düşündüğü iddia edildi. Konuya yakın kaynaklara göre, ABD'de geliştirilen çip üretim ekipmanlarının, Çin'de bulunan ve pek çok teknolojik cihazda kullanılan gelişmiş yarı iletkenleri üreten fabrikalara sevkiyatının durdurulması ile NAND çip pazarının yaklaşık %23’ünü temsil eden ABD merkezli bellek çipi üreticileri Western Digital Corp ve Micron Technology'nin çıkarlarının korunması da mümkün olacaktı.

Uzmanlar böyle bir ihracat kısıtlamasının, hâlihazırda oldukça kırılgan olan küresel çip tedarik zincirinin daha da bozulması ve ABD işletmeleri de dâhil birçok işletmenin zarara uğraması gibi son derece ağır potansiyel sonuçları olabileceğini belirtiyor.

Buna göre kısıtlamaların, küresel NAND pazarının yarısından fazlasını kontrol eden Güney Kore merkezli devler Samsung Electronics ve SK Hynix gibi çip üreticilerinin Çin'deki fabrikalarına yeni teknoloji araçları gönderilmesini engelleyeceği, bunun da dünyanın dört bir yanından milyonlarca müşteriye hizmet veren fabrikaların iyileştirilmesinin önüne geçeceği öngörülüyor. Bu noktada Samsung Electronics ve SK Hynix'in; Amazon, Apple, Meta ve Google gibi pek çok teknoloji şirketinin ürünlerinin üretimi için hayati önem taşıyan çiplerin üretimine yönelik olarak, son yıllarda Çin'e büyük yatırımlar yaptığını hatırlatmakta fayda var.

Aslında ABD, Çin'in çip üretimine engel olmayı ilk defa denemiyor. Geçen ay yayımlanan ve yine anonim kaynaklara dayanan Reuters haberinde, ABD'nin hedefinde Çin'in en büyük çip üreticisi olan Semiconductor Manufacturing International Corporation’a gönderilen çip yapım araçlarının olabileceği bildirilmişti. Çin'e karşı husumet beslediği bilindiği aktarılan eski ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi sırasında da ABD, şirkete gerçekleştirilen çip üretim ekipmanı ihracatını kısıtlamıştı.

"Kırılgan" çip krizi

Bu ihtimal, özellikle de son iki yıldır kendini şiddetli bir şekilde hissettiren ve otomotiv sektöründen beyaz eşya sektörüne kadar çip gerektiren her alanda kesintilere neden olan yarı iletken krizi için büyük bir tehlike oluşturuyor. Her ne kadar hâlâ devam etse de son zamanlarda etkisi hafiflemeye başlayan çip krizi, şu an oldukça kırılgan bir dönemde. Üretimi etkileyecek en ufak bir aksaklığın bile krizin tekrar alevlenmesine ve çip fiyatlarının, dolayısıyla da çip kullanılan bütün teknolojik cihazların fiyatlarının artmasına neden olabileceği aktarılıyor.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan BNK Securities analisti Lee Min-hee de, "Samsung’un Çin üretimi tek başına NAND flash üretiminin %15’ten fazlasını oluşturuyor… Üretimde herhangi bir kesinti olursa, bu çip fiyatlarının yükselmesine neden olacak." diyerek konunun ciddiyetine dikkat çekiyor. Başka bir deyişle, ABD'nin Çin'e bağımlılığı azaltmak amacıyla böyle bir adım atması sonucunda meydana gelebilecek etkilerin sadece Çin genelinde değil küresel çapta hissedileceğini söylemek yanlış olmayacak.