Ağustos ayında tipografi dünyasında yaşananlar

Ankara Büyükşehir Belediyesinin geçtiğimiz mayıs ayında duyurduğu; Ankara'daki mahalle, cadde ve sokak isimleri tabelalarında, bina kapı numaralarında ve mimari tanıtım tabelalarında kullanılmak üzere ulusal çapta düzenlenen font tasarımı yarışmasının kazananları belli oldu. Yarışmada font kategorisinde birincilik ödülü Oğuzhan Cengiz'e, mansiyon ödülü ise Taner Ardalı, Büşra Sevimli, Öner Satıoğlu ve Merve Demirel, Tuğrul Veli Şalcı ve Özlem Özkal'a verildi.

Dünyada oldukça popüler olan markalama çalışmaları ve kent kimliği için —yarışma ile olsa bile— özel yazı ailesi tasarlanışını görmek sevindirici. Daha önce Dalton Maag yazı evinin Viyana, İzmir Büyükşehir Belediyesinin sipariş ettiği İzmir yazıyüzü, Bülent Erkmen’in yönetip Yetkin Başarır’ın tasarladığı İstanbul sokak tabelaları gibi örnekleri görmüştük ancak Ankara Büyükşehir Belediyesinin düzenlediği yarışmada katılımcılara üç aydan az sürenin verilmesi ve bütçenin azlığı, bu tür projelerden nitelikli sonuçlar elde etmeyi zorlaştırıyor. Zira; yazı tasarımcısı, marka tasarımı/görsel iletişim tasarımı stüdyosu, grafik tasarımcı, şehir plancısı, endüstriyel tasarımcısı hatta sosyal bilimci gibi farklı nitelikteki uzmanlardan oluşan ekiplere, yeterli zaman ve bütçe vererek tasarlanan projelerin, daha başarılı bir şekilde hayata geçtiğini gözlemliyoruz. Örneğin, Paris kenti için tasarlanan Parisine yazı ailesi üyelerinden Parisine Girouette yazıyüzü, ulaşım sistemlerindeki LED ekranları için ekran kabiliyeti ve okunurluk göz önünde tutularak ayrıca tasarlanmış, Helsinki için özel tasarlanan Helsinki Grotesk ise markalama kapsamında oluşturulan görsel kimlik sistemi içine kurallarıyla eklemlenmişti.

Küçük g harfini ne kadar iyi tanıyorsunuz?

Yukarıdaki görsele bir bakın. Sizce hangi g harfi doğru? Johns Hopkins’ten Michael McCloskey’nin başında olduğu araştırma ekibi, insanların yazmaya meyilli oldukları g ile okumaya meyilli oldukları g hakkında farkındalıklarını test etmek için üç bölümlü bir deney yaptı. Deneyin sonucunda hemen hemen her kitapta, romanda, gazetede ve e-posta iletisinde milyonlarca kez görülmesine rağmen, insanların aslında küçük g harfinin daha yaygın olan biçiminin farkında olmadığı ortaya çıktı.

"Özellikle okuma eyleminde yaptığımız gibi onun şekline dikkat ederek baktığınızda, nasıl göründüğünden emin olduğumuzu düşünüyoruz ancak sonuçlar bunun her zaman böyle olmadığını gösteriyor." Michael McCloskey

McCloskey’e göre çoğu harfin şekillerini kısmen okulda yazmak zorunda olduğumuz için öğrendiğimizden dolayı, özellikle okuma eyleminde yaptığımız gibi onun şekline dikkat ederek bakıyor ve nasıl göründüğünden emin olduğumuzu düşünüyoruz ancak sonuçlar, bunun her zaman böyle olmadığını gösteriyor.