"Al sana sızdırılmış belgeler"

ABD’de Pentagon’dan geçtiğimiz hafta sızdırılan gizli belgelerin yankıları sürüyor. Ortaya çıkan belgelerde Ukrayna'nın işgalinin savaşının Vaşington tarafından yapılan gizli değerlendirmesi ve ABD’nin müttefiklerine karşı yürüttüğü casusluk faaliyetlerinin yer aldığı iddia ediliyor. 

• ABD'li hükümet yetkilileri, Pentagon'un gizli istihbarat belgelerini sızan şüphelinin kimliğini Jack Teixeira olarak belirledi. Teixeira tutuklandı.

Gerçek mi? Belgelerin orijinal olup olmadığı Rusya ve Ukrayna tarafından sorgulanırken, ABD'li yetkililer bazı dosyaların değiştirilmiş olabileceğini söylüyor.

Ne gibi? Rus Telegram uygulamasında görülen bir belge, Rusya'nın savaşta verdiği kayıpları az, Ukrayna'nınkileriyse çok gösterecek şekilde değiştirilmiş hâlini içeriyor. Aynı belgenin her iki versiyonunu da inceleyen Reuters, belgelerden birindeki sayıların açıkça değiştirilmiş olduğunu ifade ediyor. 

• Savunma İstihbarat Dairesi verilerde ciddi açıklar olduğunu kaydederken, "Rusya, Ukrayna'daki operasyonların desteklenmesi için eksilen ekipmanların ve personelin yerine yenilerinin konulması amacına erişemiyor" ifadelerini kullanıyor.

Önemi: Sızdırılan belgelerin gerçek olduğu kanıtlandığı takdirde bu, ABD'nin WikiLeaks'den binlerce gizli dosyasının yayımlanmasından bu yana istihbaratına en zarar verici kamu ihlali olabilir.

Aposto'ya konuşan Amerikan'ın Sesi Beyaz Saray Muhabiri Misha Komadovsky, Beyaz Saray'dan gelen açıklamaları değerlendirdi:

“Beyaz Saray’daki kaynaklarıma göre, sızdırılan bilginin kapsamı neredeyse akılalmaz bir derecede. Sızıntının arkasındaki kişinin ya da grubun tespit edilmesi epey bir vakit alabilir. Yönetim görevlileri, hala belirli sayıda belgelerin önümüzdeki günlerde ortaya çıkarılabileceği yönündeki endişelerini ifade ettiler. Sızdırılan belgeler sosyal medya platformlarında yayılmış durumda ve her yeni ifşa Ukrayna’ya daha da büyük derecede zarar verebilme potansiyelinde.”

Nasıl sızdırıldı? BBC'nin haberine göre, belgeler ilk olarak bilgisayar oyuncuları arasında popüler olan sosyal medya platformu Discord'un bazı tartışma kanallarında paylaşıldı. Doğrulanabilen ilk ekran görüntüleri ise 1 Mart tarihine ait.

• Kanallardan birinde Minecraft ve Ukrayna’daki savaş hakkında kısa bir tartışmadan sonra bir kullanıcı, “Al sana sızmış belgeler” diyerek bazı ekran görüntüleri paylaştı. Bundan birkaç gün sonra daha fazla belge paylaşılmaya başlandı. 

Dahası: Discord’da paylaşılan bu belgelerin farkına varılması için Nisan başında başka platformlarda yayılması gerekti, ABD'li istihbarat yetkilileri ve medya kuruluşları ancak bu noktadan sonra fark etti. 

• Belgelerin ekran görüntüleri 5 Nisan’da 4chan’de paylaşılmaya başlandı, saatler sonrasında da Telegram kanallarında yer aldı. 7 Nisan’da ise bu belgeler Twitter ve Reddit gibi platformlarda da yer almaya başladı.

Sızdırılan bilgilerden öne çıkanlar: 

Savaş uzayabilir: 23 Şubat 2023 tarihli "Donbas Bölgesi Savaşı 2023 Boyunca Çıkmaza Girebilir" başlıklı bir belge, Rusya'nın Ukrayna'nın doğusundaki Donbas bölgesini ele geçirme olasılığının düşük olduğunu kaydediyor. Değerlendirmede, taktiklerin Rus kuvvetlerini ve Moskova'nın savaşa ilişkin hedeflerini zora sokacak ölçüde tüketebileceğini ve savaşın 2023'ün ötesine uzamasıyla sonuçlanabileceği yer alıyor.

Ekstrem senaryo: New York Times'ın haberine göre, gizli belgelerin içinde Savunma İstihbarat Dairesi'ne ait dört tane "ekstrem senaryo" analizi ve bunların gerçekleşmesi halinde Ukrayna'daki savaşı nasıl etkileyebileceği yer alıyor. Bu varsayımsal senaryolar: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in veya Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelesnki'nin ölümü, Ukrayna'nın Kremlin'i vurması, Rus Silahlı Kuvvetleri liderliğinde birinin görevden çıkarılması.  

BM liderine eleştiri: Belgeler, ABD'nin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve yardımcısını yakından izlediğini gösterirken, Guterres'in Rusya'ya çok yumuşak davrandığını ve Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'nda Moskova'nın çıkarlarını koruma konusunda fazla istekli olduğunu düşündüğünü gösteriyor.

Wagner ve Türkiye? ABD'nin Rusya'nın paralı asker grubu Wagner'in iç planlarına erişim sağladığını ve Wagner'in Türkiye'den silah satın almaya çalıştığını gösteriyor. Rapora göre, Türk hükümetinin Wagner'in çabaları hakkında ne kadar bilgi sahibi olduğu ya da bu çabaların sonuç verip vermediği belirsiz.

Sırbistan'dan silah yardımı? Savaşta tarafsız kaldığını kaydeden ve Rusya'ya yaptırım uygulamayı reddeden Sırbistan'ın Kiev'e silah tedarik etmeyi kabul ettiği veya zaten silah göndermiş olduğu belirtiliyor. Bunun üzerine Sırbistan Savunma Bakanı Milos Vucevic, belgede yer alan verilerin "doğru olmadığını" kaydetti.

Değerlendirmeler: Sızdırılan belgelerin Ukrayna'nın savaş stratejilerini sabote edebileceği yönündeki yaklaşımları değerlendiren Ukrayna asıllı muhabir Komadovsky, Aposto'ya anlattı: 

“Gizli kaynaklardan alıntılanan raporlara göre, ABD’den sızdırılan gizli belgeler daha şimdiden bile Ukrayna’nın askerî stratejisini etkilemiş durumda. Kiev’in bazı planlarını değiştirmek zorunda kaldığı ve karşı saldırı teşebbüslerini ertelemek zorunda kaldığı söyleniyor. Sızıntıya karşılık olarak ABD Adalet Bakanlığı bir soruşturma başlattı, fakat yetkililer henüz herhangi şüpheli tespit etmediler.”

• Dosyalarda, Rus mevzilerine yönelik saldırılara öncülük edebilecek, Batı'dan tedarik edilen tanklar ve zırhlı araçlarla donatılmış, yeni kurulan 12 tugayın ayrıntıları yer alıyor. Ukraynalı bir yetkili, Çarşamba günü "Elbette insanlar mutlu değil. Ukrayna geçen yıl güvenilir bir ortak olmadığı için eleştirilmişti. İşgalin başında, bu güven eksikliği nedeniyle bize silah verilmedi. Bunun sonucunda çok fazla toprak ve insan kaybettik. Bu algı yanlıştı. Şimdi de bu sızıntı ABD tarafından gerçekleşiyor" demişti. 

Komadovsky, belgelerin ortaya çıkmasına rağmen ABD'nin Ukrayna'ya olan desteğine bağlı kalacağını söylediğinin altını çizdi. 

“Ortadaki durumun oldukça ciddi olmasına rağmen, ABD Dışişleri Bakanlığı, bu durumun Ukrayna’nın Rusya ile savaşına karşı olan desteğini etkilemeyeceğini temin etti. ABD, Ukrayna’nın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumasına ilişkin yardımlarına bağlı kalıyor.”

Ukrayna hükümetinin bu konu hakkındaki düşüncelerini anlatan Komadovsky:

“Ukrayna’nın Savunma Bakanı Oleksiy Reznikov, ortaya çıkan Pentagon belgelerinin hem doğru hem de yanlış bilgiler içerdiğini söyledi. “Zaten doğru olan bilginin de artık bir önemi kalmadı” yorumunu yaptı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin ofisindeki kaynaklarımız Vaşington, Londra, Brüksel ve Kiev’in diğer müttefiklerinin destekleri konusunda güven duyduklarını söylüyorlar.” yorumunu yaptı.

Şüpheli kim? CBS News'in haberine göre, ABD'li hükümet yetkililer, Pentagon'un gizli istihbarat belgelerini sızan şüphelinin kimliğini Jack Teixeira olarak belirlediler. 

• New York Times, yapılan resmî açıklamanın hemen öncesinde, belgelerin sızıldığı oyun sohbet kanalı liderinin aynı isime sahip olduğunu bildirmişlerdi. Aynı zamanda, söz konusu şüphelinin 21 yaşında olup, Massachusetts Hava Milli Muhafız Teşkilatı'nın istihbarat kanadında çalıştığını söylemişlerdi. 

Rusya? Rusya şu ana kadar sızıntılar ile ilgili çok fazla yorum yapmadı. Yardımcısı Sergei Ryabkov Çarşamba günü yaptığı açıklamada sızıntının ABD'nin bir dezenformasyon oyunu olabileceğini öne sürdü.