Apple'da bir garip reklam kazası

Apple, 7 Mayıs’ta düzenlediği “Let Loose” etkinliğinde yeni nesil iPad’lerin de dahil olduğu bir dizi ürünü görücüye çıkardı. ABD merkezli teknoloji şirketi, “şimdiye kadarki en ince Apple ürünü” olarak tanımladığı yeni iPad Pro modelini tanıtmak için “Crush!” başlıklı bir reklam filmi de yayınladı. Hem geleneksel medya kanalları hem de sosyal medya platformları üzerinden yayınlanan reklam, birkaç gün içerisinde yalnızca YouTube’da 3 milyona yakın izlenmeye ulaştı. Fakat reklam aynı zamanda Apple’ı sosyal medyada yayılan ciddi bir eleştiri dalgasının hedefine de oturttu.

Ayrıntılar: Reklamda devasa bir endüstriyel hidrolik pres, Sonny & Cher’in “Tüm İhtiyacım Sensin” (All I Ever Need is You) şarkısı eşliğinde kamera, gitar, piyano, kitap, plak ve boya gibi pek çok sanatsal objeyi sıkıştırarak yok ediyor. Daha sonra, tüm bu ezilen nesnelerin yerinde yeni iPad Pro beliriyor. Reklam filmi, aslında iPad Pro’nun ince tasarımına rağmen kullanıcıların ihtiyaç duyacağı pek çok özelliği sunabileceği mesajını vermeyi hedefliyor.

Tepkiler: Apple’ın yeni reklamı, özellikle sosyal medya kullanıcıları tarafından büyük bir tepkiyle karşılandı. Pek çok izleyici, reklamın duyarsız bir yaklaşıma sahip olduğunu ifade ederken sanatçılar ve içerik üreticileri, Apple’ın yeni nesil iPad Pro’yu tanıtma şeklini kendilerine yönelik bir hakaret olarak algıladı. Reklam ayrıca, birçok kişi tarafından Apple’ın "kullanıcı dostu" imajından bir kopuş olarak değerlendirildi.

• Reklama tepki gösterenler arasında ünlü isimler de vardı. Aktör Hugh Grant, X üzerinden yaptığı paylaşımında reklamın Silikon Vadisi aracılığıyla insan deneyiminin nasıl yok edildiğini gözler önüne serdiğini dile getirdi. 
• The Handmaid’s Tale dizisinin yönetmeni Reed Morano ise Apple CEO’su Tim Cook’a "şöyle bir dönüp etrafına bakmasını" tavsiye etti. 
• Bazı sosyal medya kullanıcıları da özellikle insan yaratıcılığının yerini alabilecek üretken yapay zekanın yükselişi sırasında büyük bir teknoloji şirketinin sanat ve insan deneyimine ilişkin araçları yok ettiğini gösteren bir reklam yayınlamasının oldukça sembolik olduğuna dikkat çekti.

Açıklamalar: Gelen tepkiler, Apple’ı reklam nedeniyle özür açıklamasına götüren bir pazarlama faciasına taşıdı. Tepkilerin ardından Apple’ın Pazarlamadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Tor Myhren, bir açıklama yaparak reklamda “hedefi ıskaladıklarını” kabul etti. Yaratıcılık unsurunun Apple’ın DNA’sında bulunduğunu dile getiren Myhren, dünyanın dört bir yanında yaratıcılığı güçlendiren ürünler tasarlamanın Apple için son derece önemli olduğunu belirtti.

• Apple yetkilisi ayrıca, “Amacımız, her zaman kullanıcıların iPad aracılığıyla kendilerini ifade etme ve fikirlerini hayata geçirme şekillerini takdir etmekti. Yayınlanan videoda hedefimizi ıskaladık ve bunun için üzgünüz” dedi. 
• Bununla birlikte şirket, reklamı televizyon gibi medya platformlarından kaldırsa da sosyal medya platformlarında tutmaya devam edeceğini açıkladı.

Öte yandan: Birçok kişi, Apple reklamının “çalıntı” olduğunu da iddia etti. Gerçekten de reklam, Güney Kore merkezli teknoloji şirketi LG’nin 2008’de yayınladığı bir telefon reklamıyla neredeyse aynıydı.

• LG’nin reklamında da devasa bir endüstriyel pres; keman, kamera ve davul gibi pek çok öğeyi sıkıştırıp yok ederek ortaya LG Renoir akıllı telefonu çıkarıyordu. Birçok sosyal medya kullanıcısı, iki reklam arasındaki benzerliğin basit bir tesadüften çok daha fazlası olduğuna dikkat çekti.

Duvara toslayan diğer teknoloji markaları

Öte yandan Apple, yayınladığı reklamlarla toplumun sinir uçlarına dokunan tek teknoloji devi değil. Samsung, Xiaomi ve Sony gibi diğer büyük markalar da daha önce benzer skandallara imza atmıştı.

Samsung: Samsung’un 2022 tarihli “Night Owls” başlıklı reklam, toplumda ses getiren bazı kadına şiddet vakalarının arkasından yayınlanması nedeniyle büyük bir tepkiyle karşılanmıştı. Reklamda, bir kadının gece 02.00’de uyanarak akıllı saati ve kulaklıklarıyla karanlık sokaklarda koştuğu görülüyordu. Dublin’de bir kanalda koşarken saldırıya uğrayan 23 yaşındaki Ashling Murphy’nin ölümünden kısa bir süre sonra gelen reklam filmi, birçok kişi tarafından “sorumsuz”, “zamansız” ve “duyarsız” olarak nitelendirilmişti.

• İngiltere’nin Reklam Standartları Kurumu, yayınlanmasının ardından kısa sürede reklamla ilgili 27 şikayet aldı. 
• Samsung ise gelen tepkilerin ardından reklamın amacının cinsiyet normlarını tersine çevirmek olduğunu dile getirerek özür diledi. Eleştirilere katılmasa da reklamın neden "duyarsızlıkla" suçlandığını anladığını söyleyen şirket, tanıtım videosunu Birleşik Krallık’taki medya kanallarından çekti.

Xiaomi: Çin merkezli teknoloji şirketi Xiaomi, 2020 yılında yayınladığı Redmi Note 9 Pro reklamı için özür dilemek zorunda kaldı. Akıllı telefon modelinin hızını öne çıkarmak için hazırlanan reklamda, nükleer bomba kullanımı ve “fat man” göndermeleri yer alıyordu. 

• “Fat man” ABD’nin Nagasaki’ye 1945 yılında attığı nükleer bombalardan birisinin kod adı olduğu için reklam özellikle Japonya’da güçlü bir tepkiyle karşı karşıya kalmıştı. Tepkiler sonrası reklamı hızla kaldıran Xiaomi, resmî sosyal medya hesapları üzerinden yayınladığı bir açıklamayla özür dilemişti.

Sony: Japon teknoloji devi Sony’nin oyun konsolu markası PlayStation da 2004 yılında taşınabilir oyun konsolu PSP için hazırladığı bir reklam afişiyle gündeme gelmişti. “Beyaz geliyor” mesajı yer alan reklam afişinde, beyaz tenli bir kadın siyahi bir kadının yüzünü sinirli bir şekilde tutuyordu. Reklam, ayrımcılığı tetiklediği gerekçesiyle eleştiri oklarının hedefi olmuştu.

• Sony daha sonra reklamın zıtlıkları vurgulamak amacıyla yapıldığını iddia etmişti. Fakat tepkilerin devam etmesi üzerine şirket, afişi piyasadan geri çekmişti.

Microsoft: Microsoft ise 2009 yılında yayınladığı bir reklamla benzer bir skandala imza atmıştı. Reklamın ABD versiyonunda yer alan siyahi adam, Polonya versiyonunda beyaz tenli birine dönüştürülmüştü. Reklamın aldığı tepkilerin ardından Microsoft, konuya ilişkin bir özür mesajı yayımlamak zorunda kalmıştı.

Ford: ABD’li otomobil üreticisi Ford, 2013 yılında Figo için hazırladığı reklam görseliyle gündeme oturmuştu. Görselde eski İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi’nin arabasının bagajında ağızları bağlı bir şekilde duran üç kadın yer alıyordu. Reklam sloganında ise Ford, “Endişelerinizi Figo’nun geniş bagaj hacmiyle geride bırakın” ifadelerine yer vermişti. 

• Gelen tepkiler üzerine Ford, bir özür mesajı yayımlamıştı.

Apple olacakları öngördü mü?

Apple’a gelen tepkiler de en az Samsung, Sony, Ford, Microsoft ve Xiaomi’nin reklamlarına gelen dönüşler kadar geniş yankı uyandırdı. Elbette Apple gibi tüketici elektroniği pazarında etkili olacak trendleri öngörerek devrim yaratmış bir markanın, “Crush!” reklamına gelen tepkileri öngörmemiş olması pek mümkün değil. Şirketin reklamı sosyal medya kanallarından çekmeme kararı da bu savı doğrular nitelikte.

Perspektif: Tanıtımın “Reklamın iyisi kötüsü olmaz” etkisi yaratıp yaratmayacağını zaman gösterecek. Büyük olasılıkla iPad Pro satışları, bu pazarlama krizinden çok fazla etkilenmeyecek. Fakat Apple’ın muhtemelen bir süre insan deneyimine, yaratıcılığına ve kültürüne olan inancına yönelik oldukça sağlam bir imaj çalışması yapması gerekecek.