Avrupa'nın yeni ekonomik büyüme modeli

İklim değişikliği sorunu, bilimsel çevrelerde on yıllardır tartışılagelse de konunun bir “sorun” olarak görülmekten çıkıp bir “krize” dönüşmesi bir hayli zaman aldı. Özellikle 2000’lerin başından bu yana yerel, ulusal ve uluslararası boyutlarda bu krizle mücadele etmek için tabandan gelen birçok organizasyon kurulsa da büyük çaplı değişiklikler, devletler ve uluslararası kurumların öncü rol oynamasını gerektiriyor. Ne var ki, iklim krizinin sosyoekonomik yansımalarının büyüklüğünün kavranması ve dolayısıyla konunun politika yapıcıların gündeminde üst sıralara tırmanması henüz yeni yeni gerçekleşen bir durum. Şu anda Avrupa Birliği, küresel çapta bu bağlamdaki öncülük görevini üstlenen en büyük kurumlardan biri olarak ön plana çıkıyor.

• European Green Deal: Avrupa Birliği, geçtiğimiz yıl aralık ayında “European Green Deal” olarak adlandırdığı yeni ekonomik büyüme stratejisini hayata geçirdi. Eylem planının sunumunda konuşan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yeni stratejiyi “aldığından daha fazlasını geri veren” bir model olarak tanımladı. Ekonominin ulaşım, enerji ve tarım başta olmak üzere tüm sektörlerine temas eden European Green Deal, döngüsel ekonomiye geçişi sağlayarak kaynakların verimli kullanımını destekleyecek bir eylem planı sunuyor. Bu hedef doğrultusunda yapılması gereken yatırımlara ve bunların finansmanı için gereken araçlara ilişkin bir çerçeve çizen politika paketi, birçok farklı bileşenden oluşuyor.
   
• Hedef 2050: Avrupa Birliği, dört yıl önce yürürlüğe giren Paris Anlaşması kapsamında verdiği taahhütlere paralel olarak önümüzdeki otuz yıl içerisinde bölge ekonomisinin net sera gazı salımını sıfırlamayı hedefliyor. Bu hedefi somutlaştırmak isteyen Avrupa Komisyonu, bu yıl mart ayında Avrupa İklim Yasası’nın ilk taslağını üye ülkelere sundu. Genç iklim aktivistleri, bu yasa tasarısını bilimsel gerçeklere uygun olmadığı ve krizin küresel boyutlarını göz ardı ettiği gerekçeleriyle tatmin edici bulmuyor ve bir “pes ediş” olarak tanımlıyor; ancak üst düzey AB yetkilileri tasarıyı bu yıl içerisinde onaylayarak yürürlüğe koymayı umuyor.
   
• Finansal boyut: Sürdürülebilir bir ekonomik büyüme modeline geçiş, mali açıdan kolay bir teşebbüs değil. Avrupa Komisyonu, şu anki 2030 yılı hedeflerine ulaşmak için yıllık 260 milyar avro ek yatırım yapılması gerektiğini tahmin ediyor. European Green Deal’ın finansal ayağı olan Sürdürülebilir Avrupa Yatırım Planı, birliğin önümüzdeki on yıllık süreçte 1 trilyon avroluk bir kaynağı harekete geçirmesini öngörüyor. Özel sektörün desteğini de yanına alarak bu rakama ulaşmak isteyen AB, yatırımlarını kapsayıcı ve adil bir biçimde yapabilmek için 2021-2027 yıllarında yürürlükte olacak çok yıllık bütçesinden iklim kriziyle mücadeleye ayrılacak paya ek olarak en az 150 milyar avro değerinde bir kaynağı “Adil Geçiş Mekanizması” adlı programı üzerinden sosyoekonomik bağlamda iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgelere aktarmayı planlıyor.