Avrupa'nın yeni göç politikası: engel ve geri püskürtme

24 Haziran'da, İspanya’nın Kuzey Afrika’daki toprağı ve AB’nin Afrika kıtasıyla tek karasal sınırı olan Melilla kentinde yaklaşık 2 bin Afrikalı, kentin etrafındaki demir telleri ve barikatları aşarak AB sınırlarına girmeye çalıştı. İspanya ve Fas güvenlik güçlerinin göçmenleri engellemek için müdahale etmesi ve yaşanan izdiham nedeniyle şu ana kadar 37 göçmenin hayatını kaybettiği ve onlarca kişinin de yaralandığı belirtiliyor. Olaya ilişkin fotoğraf ve videolarının medyada yer alması, Avrupa ülkelerinin radikal ve insan haklarına aykırı olarak yorumlanan göç politikalarını yeniden gündeme getirdi.

• Ne dedi? Fas sınırlarında yer alan Melilla'da yaşanan, insan haklarını ihlal eden olaylar başta insan hakları dernekleri ve çeşitli sivil toplum kuruluşları tarafından eleştirildi. Fas İnsan Hakları Derneği (AMDH) Yerel Başkanı Omar Naji, “izdihamda yaralanan kişilerin saatlerce tıbbi yardım almadan beklemek zorunda kaldığını, bazılarının da beklerken hayatını kaybettiğini” dile getirdi.
• "Her şey kabul edilemez": Uluslararası Af Örgütü İspanya Direktörü Esteban Beltran ise“Göçmenler, Melila’ya geçiş sırasında şiddetle hareket etmiş olsa da konu sınır güvenliği olduğunda her şey kabul edilemez. Mülteci ve göçmenlerin insan haklarına saygı duyulmalı ve bir daha benzer durumlar yaşanmamalıdır.” ifadelerini kullandı.
• Öte yandan: İspanya hükümeti, söz konusu olayların insan kaçakçılığının bir sonucu olduğunu belirtti. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, “Eğer sınırda yaşandığı görülenlerle ilgili bir sorumlu varsa o da insan kaçakçılığı yapan mafyalardır.” dedi.

AB üyesi İspanya’nın tepkisi, Avrupa ülkeleri arasında arttığı belirtilen göçmen karşıtı hareketlerin ve ırkçı siyasi partilerin yükselişinin bir tezahürü olarak görülebilir. Nitekim Birleşik Krallık’ın ülkesine iltica başvurusu yapan göçmenleri "işlemleri tamamlanıncaya kadar" Ruanda’ya gönderilerek orada bekletilmesi planı bu sürenin belirsiz olması ve iltica başvurularının olumlu değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin bilinmemesi nedeniyle, son dönemde Avrupa ülkeleri tarafından uygulanan radikal göç politikalarının bir örneği olarak görülüyor.

14 haziranda yapılması planlanan ilk Ruanda uçuşu, AİHM’nin kararı sonrası belirsiz bir tarihe ertelenmişti. AİHM, uçakta bulunan Irak vatandaşı bir göçmenin başvurusunu değerlendirmiş ve Birleşik Krallık'tan gönderilemeyeceğine hükmetmişti. Birleşik Krallık İçişleri Bakanı Priti Patel, karara yönelik "Bu planın hayata geçirilmesinin kolay olmayacağını hep söyledim. Yargının son andaki meydan okuyuşu ve uçuşun iptal edilmesi beni hayal kırıklığına uğrattı" ifadelerini kullandı. Konuşmanın devamındaysa şunları söyledi: "Doğru şeyi yapmamız engellenemeyecek. Kendi sınırlarımızı kontrol etme hakkımız olmamasını kabul etmiyoruz. İnsan ticareti yapan suç çetelerinin tehditlerine göz yummayacağız.”

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in de vurguladığı gibi Birleşik Krallık da göçmen konusunu insan kaçakçıları üzerinden yorumlayarak sınırları korumanın bir güvenlik gereği olduğu fikrini ön plana çıkarıyor. Dolayısıyla, göçün insani boyutları ve söz konusu insan hakları ihlalleri gibi bazı konular arka planda kalıyor.

2010'da  başlayan Arap Baharı ve 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşı, AB ülkelerine büyük çapta yeni bir göç dalgası başlattı. Artan göçmen nüfusunun Avrupa ülkelerinde yarattığı milliyetçi dalga ve göçmen karşıtı duyguların, bu ülkeleri göç konusunda radikal politikalar uygulama yoluna soktuğu düşünülüyor. Yunanistan’ın Ege Denizi üzerinden gelen mülteci botlarını batırması, Polonya sınırını geçmeye çalışan mültecilere güvenlik güçlerinin müdahale etmesi, Melilla’da yaşananlar ve Birleşik Krallık’ın sığınmacıları Ruanda’ya gönderme planı Avrupa genelinde göç konusunun insan hakları ve entegrasyon zemininden uzaklaşarak bir güvenlik sorunu olarak değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

Bu bağlamda, başta Türkiye olmak üzere mültecilerin nakdi yardımlar ve siyasi tavizler karşılığında çeper ülkelerde tutulması ve sınır güvenliliği kavramının insan hakları aleyhine güçlendirilmesi AB’nin izlediği göç politikasının da büyük bir şiddetle eleştirilmesini beraberinde getiriyor.