Bir ilginç hikaye: Instagram'ın engellenmesinden beri neler oldu?

Türkiye, 2 Ağustos günü Instagram'a erişimi yasakladı. Yasağın sebebi hakkında halka resmî bir bilgilendirme yapılmadı ancak hükümet yetkililerinin demeçleri, erişim engelinin sebebinin Instagram'ın, öldürülen Hamas lideri İsmail Haniye ile ilgili paylaşımları kaldırmasına işaret ediyor.

• Açıklama: Bilişim Teknolojileri Kurulu (BTK), sosyal medya platformunun "katalog suçlara uymadığı" gerekçesiyle erişime kapatıldığını belirtti.
• Bir adım sonrası: Hükümet yetkilileri ile Instagram şirket temsilcileri günlerdir müzakerelere devam ediyor. Beklentiler, platformun yakın zamanda açılabileceği yönünde. Bakanlık yetkilileri, platformun talepleri yerine getirmesi hâlinde hemen tekrar açılacağını söyledi.
• Öte yandan: Instagram ve Facebook platformlarının sahibi Meta şirketi, Malezya Başbakanı'nın da paylaşımlarını kaldırmıştı. Ardından bu konuda bir özür yayımladı ve paylaşımları tekrar erişime açtı.

AYM bunun neresinde?

Instagram'ın kapatıldığı 2 Ağustos günü yayımlanan Resmî Gazete'de, Anayasa Mahkemesi'nin "İletişim Başkanlığının Basın Özgürlüğü Ve İfade Özgürlüğüne Müdahale Etmesine İmkân Tanıyabilecek Kuralların İptali" ile ilgili Anayasa Mahkemesi Kararı yayımlandı. Karar, İletişim Başkanlığı’nın dezenformasyonla mücadele için attığı adımların basın hürriyetine müdahale olduğunu belirtiyordu.

Bu kararın yayımlanmasından saatler sonra Instagram kapatıldı. Ardından Anayasa Mahkemesi, X hesabından o gün yayımlanan kararını paylaştı ancak bu paylaşım dakikalar içinde silindi.

• Bir adım sonrası: AYM'nin paylaşımı silindikten hemen sonra farkedildi ki, AYM'nin internet sitesine de erişilemiyordu.
• Açıklama: Mahkeme, internet sitesine yoğunluk sebebiyle erişilemediğini açıkladı.

Yasak Instagram'dan paylaşımlar

Instagram'ın yasaklanmasından saatler sonra, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın hesabından "Hayırlı Cumalar" paylaşımı yapıldı. Söz konusu paylaşım, Erdoğan'ın Instagram yasağına verdiği destek sebebiyle eleştirildi.

Öte yandan: İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu da Instagram'da canlı yayın açarak platformun yasaklanmasını eleştirdi. Platformun ticaret ve haberleşme gibi birçok alanda kullanıldığına dikkat çekti.

İsrailli bakan Erdoğan'ı hedef aldı

İsrail Dışişleri Bakanı İsrael Katz, X platformunda yaptığı üst üste paylaşımlarla Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı sert ifadelerle eleştirdi. 

• Arka plan: Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Karabağ'a ve Libya'ya girdiğimiz gibi, onlara da benzerini yapabiliriz" sözleriyle "İsrail'e girebiliriz" gözdağını vermesi sonrasında İsrail ile Türkiye ilişkileri daha da gergin duruma gelmişti. İsrail Dışişleri Bakanı İsrael Katz, Erdoğan'a "Saddam" benzetmesi yaparken Erdoğan da İsrail Başbakanı Netanyahu'ya "Hitler" yakıştırmasında bulunmuştu.

Katz'ın paylaşımlarında ilgi çeken bir husus ise bu paylaşımlara İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nu etiketlemesi oldu.

Yanıt: İmamoğlu, Katz'ın bu hareketine şu sözlerle yanıt verdi:

"Demokrasiyi ve hukuku, elinde on binlerce çocuğun kanı olan birilerinden öğrenecek değiliz. Evet, her şey çok güzel olacak. Filistin özgür olduğu zaman."

Bu yanıta rağmen, Bakan Katz ikinci bir paylaşımda yine İmamoğlu'nu ve ona ek olarak ABB Başkanı Mansur Yavaş ve CHP Gençlik Kolları'nı etiketledi.

Yasakların devamı yolda mı?

Bir taraftan Bakanlık ve Instagram yetkilileri görüşmeleri her an olumlu sonuçlanabilecek gibiyken bir yandan da daha fazla yasağın haberleri ve işaretleri geliyor.

Türkiye, Instagram'ın ardından oyun platformu Roblox'a da erişim engeli getirdi.

• Açıklama: Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, kararın "çocukların istismarına neden olacak içerikler barındırması" sebebiyle alındığını söyledi.
• Tepki: Ekrem İmamoğlu, karara şu sözlerle tepki gösterdi:

"Instagram’dan sonra, 15 milyondan fazla kullanıcısı olan ve kullanıcıların oyun geliştirebildikleri çevrimiçi oyun platformu Roblox'a da erişim yasağı gelmiş olması akıl alır gibi değil. Bu kararları verenler yeni dünyadan, ekonomiden, teknolojiden bihaber akıllar."

Halkın büyük kesimi yasakların kalktığı haberini iple çekerken, TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı ve AK Parti Hatay Milletvekili Hüseyin Yayman, TikTok'un yasaklanmasına işaret etti. Yayman, platformu insanlık değerlerinden uzaklaşmış, yerli ve millî değerlerden kopmuş olarak nitelendirdi:

"Beni sokakta gören insanlar diyor ki, ‘Bu TikTok’u kapatırsan, cennetin kapısına aralarsın’ TikTok’tan çok ciddi sayıda eleştiri var, ciddi sayıda şikayet var. TikTok maalesef şeytanın avukatlığını yapıyor ve toplumda artık TikTok paylaşımları bir nefret objesine dönüşmüş durumda... TikTok’un topluluk kuralları başta olmak üzere Türkiye’nin moral değerlerine, ahlak değerlerine, geleneklerine, ananelerine uygun bir yayın politikası içerisinde olmasını bütün toplum gibi ben de bekliyorum."

Yerli ve millî sosyal medya

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun ise nasıl yerli ve millî bir medya üretildiyse, "yerli ve millî sosyal medya platformları" üretme gereğine de dikkat çekti.

Altun, sosyal medya platformlarının ya regülasyon ya da "yerli ve millîleştirme atılımlarıyla" kontrol altına alınacağını, bu sayede vatandaşların "özgürlüklerini en sağlıklı şekilde kullanabileceklerini" şu sözlerle ifade etti:

"Biz özgürlüklerden yanayız fakat özgürlük adı altında vatandaşımızın hakkının, hukukunun yenmesine müsaade edemeyiz. Vatandaşlarımızın bu hakkını sağlıklı şekilde kullanabilmelerinin yolu da hep beraber vereceğimiz adalet ve hakikat mücadelesinden geçiyor. Biz bu mücadeleyi Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde vermeye devam edeceğiz."