Bir kentin dönüşüm hikayesi: Ferdi Zeyrek'in siyasetçi olarak portresi

Nisan ayının son haftası bir günlüğüne Manisa’ya gittiğimde, konuştuğum herkes onu berber babasının oğlu olarak biliyordu: “Ferdi Başkan, bizim Traşçı Ahmet’in oğludur. İyi tanırız.” 

1950’den bu yana Manisa’da ilk defa, hem de rekor sayılacak bir oy olan yüzde 57 ile belediye başkanlığını kazanmıştı. En yakın rakibi mevcut belediye başkanının iki katı oy alarak... Bu başarının önde gelen nedeni Manisalıların Ferdi Zeyrek’i kendilerinden biri olarak görmesiydi. Başkanlık makamında kendisiyle sohbet etmek için buluştuğumuzda siyasette pek de alışık olmadığımız bir tevazu ve alçakgönüllülük dikkatimi çekmişti. 

• Görüşmede CHP İl Başkanı İlksen Özalper’in ve yakın çalışma arkadaşlarının da bulunmasını tercih etmişti. Seçim başarısının bireysel değil, kolektif ve örgütlü bir çabanın sonucu olduğunun altını çizmeye özen gösteriyordu. 

Ferdi Zeyrek’in nasıl bu kadar yüksek oy aldığını sorduğumda hep aynı cevabı aldım: 

“Ferdi Başkan bizden biridir. O yüzden oy verdik.” 

Manisa gibi “sağın kalesi” olarak bilinen bir yerde 17 ilçenin 14’ünü CHP’nin kazanmasının şifrelerinden biriydi bu tanımlama. Çok değil 10 yıl önceki yerel seçimlerde CHP, Manisa’da 0 (sıfır) çekmişti. 1990’lı yıllarda DYP’den Manisa milletvekili olan ve bakanlık yapan Rıza Akçalı’ya da sordum bunu: 

“Millet söze değil, siyasetçinin ruh hâline bakar. Ferdi Zeyrek haksızlığı hikayeye dönüştürdü. Vatandaşın dertleriyle dertlenebildi. Merkez parti eksikliği vardı. CHP, Manisa’da bu boşluğu doldurabildi 2024’te.” 

Akçalı’nın “merkez parti” olarak nitelediğini, CHP’liler “halkçılık” olarak görüyor. Manisa, hemen yanı başındaki İzmir’in tam da diyalektiği bu yönüyle. Kutuplaşma ve kültür savaşı yerine, halkın ekonomik ve sosyal sorunlarına çözüm üretmeyi amaçlayan, geniş kesimlere seslenen; siyaset biliminde kitle partisine (Volkspartei) dönüşebilmiş Manisa’da. Sahillere sıkışmışlıktan Anadolu’ya açılmanın en büyük adımlarından biri olmuş. 

Ferdi Zeyrek de bu dönüşümün sembol isimlerinden biriydi. Manisa’da seçimi kazandığı gece, sosyal medyada yüz binlerin izlediği kısa bir videoyla tanıdı Türkiye onu. Seçim kampanyasında Cumhur İttifakı seçmenlerinin “Senin için çok iyi şeyler duydum,” “Ben hayatımda hiç sola oy vermedim, söz bu seçim sana oy vereceğim” dediği görüntülerde Zeyrek, halkın içinden gelen bir siyasetçi olarak biraz da mahcup karşılıyordu kendisine gösterilen bu ilgiyi. 

1989-1994 arasında DYP’den Manisa Belediye Başkanlığı yapmış deneyimli siyasetçi Zafer Ünal’la, Demirel fotoğrafları asılı odasında Manisa siyasetinde yaşanan tektonik kaymayı konuştuk. Ferdi Zeyrek’i gençlik yıllarından tanıyordu: 

“Ferdi mimardı. Mutfak yapardı. Kadınları memnun etmek zordur. Ferdi bunu başardı iş hayatında. Hep güleryüzlüydü. İş hayatında kazandığı bu deneyim, siyasi başarısının nedenidir. İş hayatında herkesin evine girebildi. Bunu siyasette de başardı.” 

Zeyrek de vefatından hemen önce kendisiyle yapılan bir röportajda berber babasından ve iş hayatından edindiği tecrübeye dikkat çekiyordu: 

“Esnaflığın abecesini daha yedi yaşımdan itibaren (babam) bana aşılamış. Hem 21 yıllık ticaret hayatımda hem siyasette bunun faydasını çok gördüm. Esnaf insan, karşıdakinin derdini dinleyen, anlayan, çözüm üreten olur.”

Bir yılı biraz aşan kısa başkanlık döneminde farklı kesimlerin sorunlarını çözmek için uğraştı Ferdi Zeyrek. Manisa-İzmir arasında yüksek fiyatla yolcu taşıyan otobüs firmalarının indirim yapmaması hâlinde, belediyenin otobüs seferlerine başlayacağını duyurdu. Uzun süren müzakereler sonunda bilet fiyatını 150 liradan 100 liraya indirtti. Öğrenciler için de 80 lira oldu. 

• Göreve geldiğinde Türkiye’de suyun en pahalıya satıldığı yerlerden olan Manisa’da 2 ton suyu 1 liraya düşürdü. Şehir son bir yılda konser, söyleşi, kitap fuarı gibi çok sayıda kültür faaliyetine imza attı. 

Manisa’ya dair büyük hayalleri vardı. Antik Yunan ve Osmanlı döneminin kadim kentinin turist çekememesine anlam veremiyor, bunun mutlaka değişmesi gerektiğini söylüyordu. Organize sanayi bölgesine ve üniversiteye ev sahipliği yapan Manisa’nın sosyal hayatını ayağa kaldırmayı hedefliyordu. 

“Varlarla yokların kenti” Manisa’nın bu durumdan kurtulması en büyük hedefiydi. Eski Belediye Başkanı Zafer Ünal, bir ay önce bana “Ferdi’nin önü çok açık. Manisa’yı uzun yıllar yönetir. Buradan da daha yukarıya çıkar” demişti. Hayatın acımasızlığı, onu hayatını adadığı şehrinden ve memleketinden ayırdı. Bugün cenazesinde bir şehir gözyaşları içinde belediye başkanına veda ediyor. Ve eminim Manisa, Ferdi Zeyrek’i ve hep gülen yüzünü unutamayacak.