Bir terör finansmanı aracı olarak kripto

Terörist operasyonlarında finansmanın oynadığı rolü düşünecek olduğumuzda, terörle mücadelenin büyük bir kısmının terörist gruplar için toplanan fonların izini sürmeye ve terörist faaliyetleri destekleyen finansal işlemleri önlemeye odaklandığı söylenebilir. Ancak, teröristlerin resmî para birimlerine kısıtlı erişime sahip olduğu gerçeği, daha gelişmiş anonimlik sunan; geleneksel ödeme yöntemlerine kıyasla daha serbest düzenlemelere tabi olan alternatif ödeme yöntemlerine olan ilginin artmasına neden oluyor.

Evet, kripto para birimlerinden söz ediyoruz. 

Hamas ile İsrail arasında 7 Ekim'den bu yana devam etmekte olan savaş, gözleri bir kez daha terör finansmanında kriptonun rolüne çevirdi. İsrail, Hamas ile bağlantılı olduğunu söylediği kripto hesaplarına el koyarken ABD'li yetkililer de Hamas ve bağlı kuruluşları tarafından kripto para birimlerinin kullanımının engellenmesi için çağrıda bulundu.

ABD Hazine Müsteşar Yardımcısı Wally Adeyemo, Cuma günü yaptığı açıklamada "Yasadışı finansal akışları önlemek için harekete geçmezlerse, ABD ve ortaklarımız harekete geçecektir," diyerek ABD'nin terörist grupların para transferini engelleyemeyen kripto para firmalarının peşine düşeceği konusunda uyarıda bulundu. Adeyemo'nun uyarısı, Massachusetts Demokrat Senatörü Elizabeth Warren ve düzinelerce Kongre üyesinin bu ay Biden yönetimine teröristler tarafından kripto para kullanımını engelleme çağrısında bulunduğu bir mektubun ardından geldi. 

• Söz konusu mektup, terör grupları Hamas ve Filistin İslami Cihad'ın son yıllarda kriptoda 130 milyon dolardan fazla para topladığını belirten bir rapora atıfta bulunuyordu.

Rapor için veri sağlayan Elliptic, konuya ilişkin açıklamasında kripto aracılığıyla toplanan fonların mektupta belirtilen rakama yakın olduğunu gösteren hiçbir kanıt olmadığını ve toplam sayıya dahil edilen paranın bir kısmının, bazen terör örgütü olarak tanımlanan küçük kripto brokerlerine gitmiş olabileceğini belirtti. Rapor için veri sağlamayan bir diğer firma Chainalysis ise bu tahminin, hizmete akan her şeyin terörizmle ilişkili olduğunu yanlış bir şekilde varsaydığını ifade etti.

Kriptonun terör finansmanında rolü

Kriptonun terör örgütlerine sağlanan para akışında bir araç olarak ne boyutta kullanıldığı tam olarak bilinmiyor; bu noktada nakit paradan bankalara, paravan şirketlerden hayır kurumları ve gayri resmî finansal ağlara kadar pek çok farklı yöntem kullanılıyor. Uzmanlara göreyse kripto paralar, toplam para akışının küçük bir parçasını oluşturuyor.

Bloomberg'in haberine göre, bir Birleşmiş Milletler yetkilisi 2022'de yaptığı açıklamada, birkaç yıl önce terör saldırılarının %5'inin kripto ile finanse edildiğinin düşünüldüğünü; ancak bunun %20'ye kadar çıkabileceğini söylemişti. Mali Eylem Görev Gücü (FATF) ise bu yıl kripto paranın "artan terör finansmanı riskleri"ne yol açtığını; ancak terör finansmanında "büyük çoğunlukla" kullanılan yöntemin hâlâ normal para olduğunu aktarıyor.

Chainalysis ise bir kripto firmasında yasadışı finans akışları tespit edilmesinin, bunun o firmanın tüm akışlarının "lekeli" olduğu anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Firma, terör finansmanının "yasadışı faaliyetler tarafından işgal edilen tüm kripto pazarının %1'inden daha azının küçük bir kısmını temsil ettiğini" de sözlerine ekliyor.

Neden kripto paralar?

Henüz çok büyük bir tol oynamadığı gerçeği, kripto paraların terör finansmanındaki rolünde bir atış olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Bu artışın birçok temel nedeni bulunuyor.

Kripto paralar, bir bankaya başvurduğunuzda karşılaştığınız kontrolleri ortadan kaldırıyor. Bu da isteyen herkesin kolaylıkla kripto para cüzdan adresi oluşturabileceği anlamına geliyor. Bir dizi harf ve rakamdan oluşan bu adresler, kişilerin kimliklerini gizli tutarak kripto para ile işlem yapmalarına yardımcı olurken; kripto para biriminin temelini oluşturan blok zinciri teknolojisinin sınırlar ötesinde dijital olarak çalışması da anında ödeme sistemi görevi görmesini sağlıyor.

Tüm bunlar, kripto paraların takibini zorlaştırıyor. Peki, kripto paraların takibi imkânsız mı?

Bu sorunun cevabı genellikle 'evet'; ancak bu her zaman geçerli değil.

Bitcoin ve Ethereum gibi blok zincirleri, işlemlerin kalıcı bir kamu kaydını oluşturur. Bu da bir cüzdan adresine hangi fonların girip çıktığını ve hangi cüzdanlarla etkileşime girdiğini görmeyi mümkün hâle getirir. Dışarıdan birinin blok zincirindeki işlemleri tanımlaması zor olsa da blok zinciri analiz firmaları, fonları takip etmelerini sağlayan araçlara sahiptir. 

Ancak araştırmacılar, bu akışları bir kişi veya gruba bağlamak için blok zinciri tarafından kaydedilmeyen bilgilere de ihtiyaç duyar. Kripto borsaları ise hangi adreslerin hangi müşteriye ait olduğunun kaydını tutar; ve yetkililer bu kayıtlar sayesinde cüzdanların sahiplerinin kim olduğunu tespit edebilir.

• Öte yandan, kripto para kullanıcılarının birtakım önlemler alarak izlerini daha da gizleyebilir ya da aldıkları fonları, diğer müşterilerin varlıklarından ayırt edilmelerinin daha zor olacağı borsa veya firmalara taşıyabilir.

Tüm bunlarla birlikte, ABD başta olmak üzere bazı ülkeler harekete geçmiş olsa da kripto, geleneksel finansa kıyasla büyük oranda regüle edilmemiş olmasıyla öne çıkıyor. Yani, kripto para işlemleri üzerindeki kontrol ve baskının çok daha az olduğu; bu düzenlenmemiş ortamın da yasadışı işlemler için kusursuz bir kanal yarattığı söylenebilir. 

Büyük resmin yalnızca küçük bir parçası

Kripto paraların yasadışı kullanımlarını düşündüğümüzde terörün finansmanı, tüm yasadışı işlemlerin oldukça küçük bir kısmına tekabül ediyor. Buna göre, kripto paraların dolandırıcılık, fidye yazılımı ve hırsızlık başta olmak üzere birçok tehlikeli kullanım alanı daha bulunuyor.

• Chainalysis, kripto suçlarının 2022'de 20,1 milyar dolarlık rekor bir rakama ulaştığını ve bunu yalnızca bir alt sınır tahmini olduğunu bildiriyor. Ayrıca, bu rakam, kripto para birimlerinin yasaklı madde satın alımında kullanımı gibi durumları da kapsamıyor.
• Birleşmiş Milletler raporlarına göre ise siber saldırılar yoluyla kripto para hırsızlığı, Kuzey Kore için önemli bir finansman kaynağı. Kuzey Kore 2022 yılında diğer yıllara kıyasla daha fazla kripto para varlığı çaldığının belirtildiği raporda, Kuzey Kore bağlantılı bilgisayar korsanlarının 2022'de 630 milyon dolar değerinde sanal varlık çaldığını tahmin ediliyor.