Bu projeden alınması gereken dersler

Devrim, gerçekten çok büyük bir başarı. Yalnız bu başarıyı gölgelemeden birkaç küçük noktayı vurgulamak gerekir diye düşünüyorum. 29 Ekim 1961 günü, Cemal Gürsel Devrim için seri imalat onayı verseydi bile arabanın seri üretime geçmesi zaman alacaktı.

Yazımda Devrim arabaları sadece 130 günde geliştirildi derken arabanın prototipi dışında hiçbir adımın hazırlanmadığını söylemem gerek. Yani birkaç teknik çizim dışında projenin hiçbir adımı seri imalat için hazırlanmamıştı. Bu adımların hazır hale getirilmeleri, o dönemde yıllarımızı alacaktı. Ama bu, zaten tüm otomotiv projeleri için böyledir, bize özgü bir durum değil.

Mercedes Benz Türk A.Ş.’de, 19 farklı otobüs modelinin projesinde yer aldım. Kendi tecrübelerimden hareketle, bir otomobilin geliştirilmesinin günümüzde yaklaşık 2,5 sene (otobüs için 3,5 sene civarı) sürdüğünü ifade etmeliyim. Bir aracın geliştirilmesine, arabanın üretileceği üretim bandının hazır hale getirilmesi, tüm teknik ve diğer hayati dokümantasyonu, homologasyonu, tedarik ağlarının kurulması, aracın fiyatlandırılması, pazarlama faaliyetlerinin planlaması, bayi ağının koordine edilmesi, yedek parça havuzunun oluşturulması süreçlerinin tamamı dahildir. Markadan markaya değişmekle birlikte yaklaşık süre budur.

Her şeye rağmen 130 günde, hem de o koşullarda ortaya dört adet prototip aracın ve üç farklı güce sahip on adet prototip motorun çıkarılmış olması çok büyük başarı. Sadece bizim gerçekleştirebileceğimiz bir başarı belki de.

Tüm bu başarılara rağmen artık o dönem geçti, geçmişle yaşamanın bir anlamı yok. Ama bu, gerekli dersleri çıkarmayacağımız anlamını taşımıyor. Ve bugün çok çarpıcı bir soru tüm çıplaklığıyla karşımızda duruyor: O dönemin imkansızlıkları içinde 4,5 ayda gerçekleştirilen yerli otomobil projesi, bugünün koşullarında neden hala gerçekleştirilemiyor?

Projede çalışan mühendislerin işinin ehli olduklarını ve var güçleriyle çalıştıklarını biliyorum. O halde sorun nerede? Bulmamız gereken yanıt bu.

Bu sorunun yanıtı geleceğimizi şekillendirecek.

Fırat KESKİN