Çalışma hayatında köklü değişiklikler yolda: ‘Esnek’ ve ‘hibrit’ çalışmada ayrıntılar belli oldu

Salı günü TRT Haber’de canlı yayına katılan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, çalışma hayatında köklü değişikliklerin öngörüldüğünü ifade ederek çalışma saatleri ve istihdam modellerine yönelik açıklamalarda bulunmuştu.

CNBC-e’deki bir haberde ise konunun ayrıntılarına yer verildi. Buna göre tam zamanlı çalışmadan hibrit modele geçen işçilerin hak kaybı yaşamasının ve emsal işçilerden farklı işleme tutulmasının önüne geçilecek. Bununla birlikte, evden çalışanların geçirdiği iş kazalarında tanım netleştirilecek ve motokuryelerin sosyal güvenlik açısından yaşadığı sorunlar da giderilecek.

Ulusal İstihdam Stratejisi

2025-2028 yıllarını kapsayacak olan Ulusal İstihdam Stratejisi'nde (UİS) kadınların işgücüne katılımını öncelik hâline getirdiklerini belirten Işıkhan, bunu esnek çalışma hakkı ve çocuk bakım hizmetleriyle destekleyeceklerini ifade etti:

“Doğum sonrası kısmi çalışma ya da yarı zamanlı çalışma ile ilgili mevzuatta değişiklikler öngörüyoruz. Bu yönde kadınların istihdama katılmasındaki engelleri yavaş yavaş kaldırma yönünde çalışmalarımız olacak.”

Yapay zekaya ilişkin bir soruyu, “Gerekli önlemlerin alınmaması hâlinde birçok sektörün çalışma dinamiklerinin değişebileceği” şeklinde yanıtlayan Bakan Işıkhan, “Özellikle gençlerimizi ve kadınlarımızı yapay zeka, veri analitiği, siber güvenlik ve yeşil ekonomi alanında istihdama hazırlıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Işıkhan ayrıca özellikle bilişim, finans, eğitim, danışmanlık ve hizmet sektöründe hibrit ve uzaktan çalışma modellerinin yerleşmesi için yasal çerçevenin hazırlanarak dijitalleşmeye uyumlu çalışma şekillerinin desteklenmesine yönelik teşviklerin artacağına işaret etmiş; esnek mesai ve kısmi çalışma alternatiflerininse sektör bazında ele alınacağını vurgulamıştı.

“Esnek çalışma ve hibrit modellerin yaygınlaştırılması yönünde çalışmalarımız olacak. Bilişim, finans, eğitim, hizmet sektöründe hibrit ve uzaktan çalışma modellerinin yerleşmesi amacıyla yasal çerçeveyi hazırlayacağız. Uzaktan çalışmanın işçi hakları üzerindeki etkileri göz önüne alarak çalışma süreleriyle ilgili düzenlemeler gerçekleştirilecek. 

İş-yaşam dengesinin güçlendirilmesi için çalışanların verimliliğini artıracak, tükenmişlik sendromunu önleyecek yeni uygulamalar teşvik edilecek. İşyerinde mobbing gibi uygulamalara izin verilmeyecek. Esnek mesai düzenlemeleri ve kısmi çalışma alternatiflerini sektör bazında ele alarak çalışma saatlerinde tekrar düzenleme yapacağız.”

Yasal düzenlemenin ayrıntıları

CNBC-e'den Hazal Ateş, konunun ayrıntılarını paylaştı. Uzaktan, kısmi, vardiyalı çalışma gibi yeni nesil çalışma biçimlerine ilişkin düzenlemelerin hem İş Kanunu hem de yönetmeliklerde netleştirileceğinin ifade edildiği haberde, tüm esnek çalışanların eşit muamele ilkesine uygun olarak yıllık ücretli izin, hafta tatili, günlük dinlenme süresi ve kreş gibi haklardan yararlanmalarının güvence altına alınacağı belirtildi.

Kazanılmış hakların korunması: Yapılacak düzenlemede tam zamanlı çalışmadan hibrit veya esnek çalışmaya geçen personelin kazanılmış haklarının korunması esas olacak. Bu hakların geriye gitmemesi için yasal güvence sağlanacak.

Esnek çalışma saatleri: Bununla birlikte, çalışanlar için çalışma saatlerini belirleme esnekliği sağlanacak. yönetmelikte yapılacak düzenlemeyle yarı zamanlı çalışmaya ilişkin varolan yasal düzenlemedeki boşluklar giderilecek; çalışan kadınlar, eğitimi süren gençler ve dezavantajlı gruplar için kolaylık sağlanacak.

Kadınların işgücüne katılımı: Nüfus artış ve doğurganlık hızındaki azalmaya yönelik atılacak önlemlerin bir ayağı olarak, çalışan kadınların doğum yapmasını teşvik edecek uygulamalar hayata geçirilerek kreş imkanları artırılacak. Esnek çalışanların analık yardımı gibi haklara erişiminde kolaylık sağlanacak. Böylece kadınların hem işgücünden uzaklaşmaması hem de çocuk sahibi olması desteklenecek.

Uzaktan çalışma: Çevrimiçi dijital platformlarda çalışanların evde geçirdikleri kazaların hangi koşullarda iş kazası sayılacağı yapılacak düzenleme ile netleştirilecek. Bununla birlikte, uzaktan çalışanların sendikalaşması ve bireysel toplu sözleşmelerine ilişkin yasal boşluklar da giderilecek.

• Mevcut kanunda bu konuda bir düzenlemenin bulunmadığına dikkat çekilen haberde, bilgisayarı başında sandalyesinden düşen bir işçinin ayağının kırılmasının iş kazası kabul edilebileceği vurgulandı.

Farklı işleme karşı önlem: Esnek çalışma modelinin hayata geçirildiği işyerlerinde İş Kanunu’nda yer alan “emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz” hükmüne aykırı uygulamaların yapılmasına izin verilmeyecek. Bunun için denetim mekanizmaları güçlendirilecek. Ayrıca esnek çalışanların İŞKUR’un mesleki eğitimlerinden yararlanması sağlanarak bu kapsamda çalışanlara yönelik bir veritabanı kurulacak.

Motokuryelere sosyal güvence: Pandemi döneminde internet üzerinden alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte sayısı artan motokuryelerin, iş kazası geçirdiklerinde hangi sigorta koluna tabi olacaklarına netlik kazandırılarak sosyal güvenlik açısından yaşadıkları sorunlar da çözülecek. 

• Motokuryelerin ağırlıklı olarak Bağ-Kur üzerinden sigortalandığına dikkat çekilen haberde, sigortalarının iş ilişkisi açısından bağımlı oldukları işveren üzerinden yatırılması için de düzenleme yapılacağı vurgulandı.