Fijital Pazarlama; dijital ve fiziksel dünyaların ahenkli dansı

Dijital dönüşüm son yılların en önemli gündemlerinden biri. Ben işim dolayısıyla teknoloji ve dijitalleşme konularıyla bol bol haşır neşir olmama rağmen her gün şaşıracak bir habere, gelişmeye, uygulamaya denk geliyorum. Son günlerde ise asıl dikkatimi çeken dijital ve fiziksel deneyimleri bir arada sunan uygulamalar.

Bununla ilgili biraz gölgede kaldığını düşündüğüm ama oldukça önemli bir kavram var; fijital pazarlama. İngilizce orjinali “phygital” olan bu kavram physical ve digital kelimelerinin birleşiminden oluşuyor. Türkçe’de de fiziksel ve dijital olsa olsa fijitalde birleşir denmiş sanıyorum. Başta kulağa garip gelse de  benim gibi Türkçe kaynaklara bakmadan önce bunu nasıl çevirsem diye düşünüp fizital, fiziktal, fizidijital gibi garip kelimeler türetince fijitalin ne denli doğru bir seçim olduğunu anlıyorsunuz😊

Nedir bu fijital pazarlama diyenler toplanın konuya giriyorum; fijital pazarlama, tüketiciye fayda sağlamak için bir araya getirilen dijital ve gerçek yaşam deneyimlerinin birleşimi olarak tanımlanıyor. Burada amaç, fiziksel ve sanal alanlarda yapılan pazarlama çalışmalarını sorunsuz bir şekilde birbiriyle entegre etmek ve her iki dünyanın da en iyilerinden yararlanarak müşterilere benzersiz deneyimler sunmak. Fijital pazarlamada başarı iki dünyayı birleştirmenin akıllıca yollarını bulmaktan geçiyor. Bu da çoğu zaman mevcut, geleneksel bir fikri yeni teknolojilerle zenginleştirmek anlamına geliyor.

Bir örnek verelim; e-kitap sever misiniz yoksa basılı kitaplardan vazgeçmem diyenlerden misiniz? Tahminim her iki tarafın da seveni oldukça fazla hatta benim gibi evde basılı kitaptan başlayıp, tatilde e-kitap’la devam eden, hatta bazen sonunu yolda sesli kitap uygulamlarından dinleyenler bile var 😊 Eee o zaman markalar neden bunların hepsini birden sunmasın?

İşte tam da bu mantıkla, fiziksel mağaza, çevrimiçi mağaza, mobil, sosyal medya gibi müşterilerin ürünleri satın alabileceği platformlardan oluşan çok kanallı pazarlama stratejileri ortaya çıktı. Bu yaklaşımda amaç, tüketicilere mümkün olduğunca çok seçenek sunarak ürünleri en sevdikleri kanaldan satın alabilmelerini sağlamaktı. Ancak yeni nesil tüketiciler için fiziksel ve dijital platformlar arasındaki fark çoktan ortadan kalktı, hatta pandemi ile birlikte pek çok kişi için de kalktı diyebiliriz sanırım. Bu nedenle artık pazarlamacılar çok kanallı pazarlama yaklaşımından bir adım daha ileri giderek fijital pazarlama kavramına kafa yormayı, çevrimiçi ve çevrimdışı dünyaları tamamen birbirine bağlayıp kaynaştırmayı tercih etmeye başladılar.

Peki nasıl fijitalleşeceğiz?

Fijital pazarlamayı hayata geçirmek için müşteri yolculuğunun tamamının dönüşümünü düşünmek hatta baştan kurgulamak gerekiyor. Bu yolculuk normalde çoğu zaman web’de araştırma, markanın internet sitesine giriş, çağrı merkezi ile görüşme, mağazayı ziyaret, satın alma gibi belli ve sıralı adımlardan oluşuyor. Fijital pazarlama stratejilerinin ortaya konması ile birlikte bu deneyim, müşterinin fiziksel ve dijital kanallar arasında gidip geldiği sıralı olmayan bir yolculuk haline geliyor.  Bunun için de markaların fiziksel ve dijital alanları birbirine bağlamak ve müşteri deneyimini bir sonraki seviyeye taşımak için nesnelerin interneti, veri analitiği, yapay zeka, artırılmış gerçeklik ve diğer dijital teknolojileri işlerine dahil etmenin yollarını aramaları gerekiyor.

Nasıl fijitalleşeceğiniz biraz da hangi sektörde ne büyüklükte bir kurum olduğunuza, ürün portföyünüze ve tabii ki hedef kitlenize göre değişiyor. Yani tek bir reçete bulmak tabii ki mümkün değil. Bu konuda okuduğum pek çok kaynakta öne çıkan öneriler; sosyal medya kanallarını online bir vitrin olarak kullanmak, lokasyon bazlı servislerden faydalanarak mağazanızın yakınındaki müşteriler ile iletişime geçmek, kiosklar / dijital ekranlar üzerinden mağaza içi online deneyim sunmak, sadece online kanallardan satılan ürünlere pop up deneyim mağazaları ile erişim sağlamak olarak sıralanıyor.

Kim bu fijital dönüşenler?

Amazon Go en başta paylaşılan örnek olmakla birlikte Porsche, Sephora, Nike gibi fijital pazarlamaya dair global uygulamalar oldukça çeşitli. Bültenin daha önceki sayılarında Mar-Tech bölümü altında “Artırılmış gerçeklik ile ezber bozan uygulamalar”, “Yapay zekalı chatbotlar” ve “Pazarlamanın yeni oyun alanı sanal deneyimler” başlıklı yazılarım da verdiğim örneklerin pek çoğu aynı zamanda fijital pazarlama uygulamaları.

Bunların dışında kalan birkaç yerel fijital deneyim örneğini de aşağıda paylaşıyorum;

• Toyota İnteraktif Showroom | Oturduğunuz yerden bilgisayarınız ya da akıllı cihazınız üzerinden showroom deneyimi yaşayabileceğiniz interaktif uygulama.
• Metro Fast | Fiziksel ortamda dijital alışveriş deneyimi sunan uygulama ile kasaya gelmeden toplam tutarı kontrol edebiliyor, indirimleri takip edebiliyor, sırada beklemeden ve ürünleri sepetinizden çıkarmadan kasadan hızlıca geçerek alışverişinizi tamamlayabiliyorsunuz.
• Defacto Akıllı Mağaza | Robot satış danışmanları, akıllı aynalar ve sanal gerçeklik gözlükleri sayesinde hızlı ve kolay bir alışveriş deneyimi sunan mağaza konsepti.
• Dyson Demo Store | Ana satış kanalları başta kendi web sitesi olmak üzere çeşitli e-ticaret kanalları olsa da müşterilerinin ürünlerini deneyimlemeleri adına açılan demo store ve satış noktaları.