COP26 Nedir?

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (United Nations Framework Convention on Climate Change) (“Çerçeve Sözleşme”), iklim krizi ile mücadeleye yönelik olarak 1994 tarihinde imzalanan çerçeve niteliğinde bir sözleşme (sözleşme metni için bkz.) Temel olarak sera gazı salınımını azaltmayı hedefleyen bu sözleşme, iklim krizi ile mücadele etmek için atılan ilk adım olarak görülebilir. Gerek bağlayıcı yükümlülükler öngörmemesi gerekse yaptırım gücünün olmaması bakımından iklim krizine doğrudan çözüm üretebilen bir sözleşme değil. Fakat Çerçeve Sözleşme uyarınca her yıl yapılması öngörülen Taraflar Konferansı önemli.

Taraflar Konferansı, yani COP, adı sebebiyle sadece bir toplantı izlenimi yaratsa da aslında Çerçeve Sözleşme’nin en yetkili organı. Çerçeve Sözleşme’ye taraf tüm devletlerin temsil edildiği bu organ, sözleşmenin ve ilgili diğer belgelerin uygulanışını denetliyor ve bunların yerine getirilmesi için kararlar almayı hedefliyor. Mesela iklim krizi ile mücadelenin adımlarından biri olan (artık uygulanmayan) Kyoto Protokolü 3. Taraflar Konferansı’nda, Paris Sözleşmesi ise 21. Taraflar Konferansı’nda kabul edildi. Kasım 2020’de gerçekleştirilmesi planlanan 26. Taraflar Konferansı yani COP26 ise pandemi sebebiyle bu seneye ertelendi.

COP26’nın açıklandığı dokümanda bu konferansın, hiçbir sonuca ulaşmayan bir toplantı (talking shop) olmaması gerekliliği COP26’nin başkanlığını yürüten Alok Sharma tarafından dile getirilmiş (iç ses: bunu özellikle belirttiklerine göre demek sadece konuşmak için düzenlenen uluslararası toplantılar da var). Sert bir ifade olduğunu düşündüğüm bu temenninin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, ülkelerin toplantıdan sonra neler yapacakları ile ilgili. Bekleyip göreceğiz.

 Bu temenninin dışında, COP26 ülkelerin ulusal katkı beyanı (nationally determined contributions) açısından da önem teşkil ediyor. Bu, bir devletin karbon salınımı hedefi için kendi belirlediği ve 5 yılda bir güncellenen bir niyet beyanı. Her güncellemenin bir önceki beyandan daha iddialı bir hedef içermesi gerekip gerekmediği akademik tartışma konusu. COP26 öncesi de ülkelerin hedeflerini güncellemeleri beklenmekteydi. Fakat 42 ülkenin henüz beyanlarını iletmediği ve beyanlarını ileten ülkelerin bir kısmının da hedeflerini arttırmadığı gözüküyor.