Demokrasi Zirvesi'ne dair tartışmalar

ABD Başkanı Joe Biden, 9-10 Aralık tarihlerinde çevrim içi ortamda gerçekleşecek bir Demokrasi Zirvesi planlıyor. "Dünya çapında demokratik yenilenme için olumlu bir gündem oluşturma" amacı taşıyan zirvede "dünyanın çeşitli demokratik ülkelerinin" liderlerinin sanal ortamda bir araya gelmesi hedefleniyor. 

Beyaz Saray yönetiminin her ülkeden bir "yapılacaklar listesi" getirmesini istediği; davetli ülke liderlerinin yolsuzlukla mücadele, otoriterliğe karşı duruş ve insan hakları gibi üç temel başlıkta eylem taahhütlerinde bulunması bekleniyor. 

Nasıl karşılanıyor?

Böyle bir etkinliğin demokratik değerleri ve kurumları yıpratan rejimlere baskı yapacağı, bu anlamda iyi olduğu düşünülüyor. Freedom House'dan Michael Abramowitz, davetlileri "kendi ülkelerinde ve tüm dünyada demokrasiyi ilerletmeye yönelik cesur, spesifik ve ölçülebilir eylemlerde bulunmak için bu eşsiz fırsatı değerlendirmeye" çağırıyor. 

Diğer yandan The Washington Post'ta yayımlanan bir yazıda eleştirmenlerin insan hakları, yolsuzlukla mücadele gibi başlıkları içeren toplantı gündeminin "övgüye değer" olduğunu düşündüğü, fakat yine de "soyut" bulduğu belirtiliyor. Bir yandan "İki günlük bir zirvede ne kadar yol alınabileceği" merak edilirken diğer yandan davetli listesine dair konuşulanlar tartışma yaratıyor.

Örneğin Azernews'te Ayya Lmahamad tarafından yayımlanan yazıda "Ermenistan gibi insan haklarının ağır şekilde ihlal edildiği bir ülkenin davet edildiği" zirveye Azerbaycan, Türkiye ve Macaristan gibi ülkelerin nasıl davet edilmediği soruluyor. Zirvenin bir "çifte standart" olduğunun belirtildiği yazıda siyaset bilimci Shabnam Hasanova "zirvenin dünyayı 'böl ve yönet' politikasına dayalı kamplara bölmeyi amaçladığını" savunuyor. 

Türkiye'nin durumu

POLITICO, 4 Kasım'da yayımlanan bir haberde davetlilere ilişkin bazı bilgilerin sızdığını; Türkiye ve Macaristan gibi ülkelerin liderlerinin bu zirveye davet edilmediğini öne sürmüştü. 

DW Türkçe, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Demokrasi ve İnsan Haklarından Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Uzra Zeya'nın gerçekleştirdiği telefon konferansında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın neden davetli listesinde yer almadığına ilişkin soruya "kelimelerini özenle seçerek" "Belirli davetlilerle ilgili yorum yapma konumunda değilim. Ancak stratejimiz ve yaklaşımımızın arkasındaki mantığı anlatmaktan memnuniyet duyarım" yanıtını verdiğini aktarıyor. 

DW Türkçe'nin haberine göre Zeya; yaptıkları taahhütler ve sergiledikleri ilerlemeyle daha adil ve barışçıl bir dünyaya ulaşmaya katkı sağlayan çeşitli ülkelerin davet edildiğine dikkat çekiyor. Demokrasi idealine bağlılık, demokratik değerlerin ve kurumların güçlendirilmesi konusunda irade, bu doğrultuda hedefler belirlemeye hazır olma gibi faktörlerin dikkate alındığını ifade ediyor. 

Son dönemde Türkiye - ABD ilişkileri

Biden'ın Demokrasi Zirvesi'nin tartışıldığı aynı günlerde iki farklı haber yayımlandı.

Vaşington'da iki gün süren temaslarını değerlendiren TÜSİAD Başkanı Simone Kaslowski, "Türk-Amerikan ilişkilerindeki karşılıklı güvensizlikten kaynaklı sorunların devam ettiğini, bunların diyalog ve çözüm odaklı yaklaşımlarla giderilebileceğini" düşünüyor. 

Diğer yandan Anadolu Ajansı, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Karen Donfried'la bir görüşme gerçekleştirdi. Türkiye'yi "değerli bir NATO ortağı" olarak tanımlayan Donfried, ABD'nin Yunanistan'la Ortak Savunma İş Birliği Anlaşması'na dair soruya "ABD’nin Türkiye'deki iş birliğini derinleştirmekle aynı derecede ilgilendiği" yanıtını veriyor. Donfried, F-35 tartışmalarına ilişkin şu yorumda bulunuyor: "Bence burada önemli olan; ABD ve Türkiye'nin bu konular üzerinde çalıştığı, devam eden bir sürecin olmasıdır. Birlikte çalışarak çözüme ulaşacağımızdan eminim."