Derin Analiz: Doğal Gaz

Yazı: İdil Su Kesken, Arda Üçüncü

Doğal gaz, 2022'de en güçlü performans sergileyen emtialardan biriydi ve diğer emtiaların yanı sıra hisse senetleri ve tahviller gibi daha geleneksel varlık sınıflarını önemli ölçüde geride bıraktı.

Avrupa'daki doğal gaz krizi

Aslında Avrupa'daki doğal gaz krizinin asıl başlangıcı, 2021 yazında rüzgâr enerjisi üretimindeki düşüşün gaz tüketiminde artışa yol açması ve aynı zamanda Rusya'nın arzı kısıtlamaya başlaması sebebiyle olmuştu. Devamında, Şubat 2022'de Ukrayna-Rusya savaşının başlamasının da etkisiyle doğal gaz fiyatları önemli ölçüde arttı. Bu olay, Avrupa'da başlayan ve dünya piyasalarını etkileyen, henüz çözülmemiş küresel çaplı bir enerji krizini de tetiklemiş oldu.

Ukrayna savaşı, Gazprom'un 2022 yazından önce Kuzey Akım boru hattı yoluyla gaz arzını askıya almayı seçmesi ve Hollanda TTF fiyatlarını 23 Ağustos 2022'de tüm zamanların en yüksek seviyesi olan yaklaşık 350 €’ya ulaşmaya zorlamasıyla zaten sıkı olan piyasayı daha da kötüleştirdi. Avrupa'daki doğal gaz fiyatları hızla yükselirken, Avrupalı alıcılar alternatifler aradılar ve nihayetinde kıştan önce zorunlu rezervleri karşılamak için ABD'den sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal ettiler.

Avrupa'daki enerji krizi, teknik sorunlar ve hava durumuna bağlı kış talebi, küresel doğal gaz piyasası üzerinde etki yaratmaya devam ediyor. Avrupa'nın doğal gaz kıstası olan AB Hollanda TTF fiyatları, savaşın başlamasından önceki kabaca 70 €’dan ağustosta tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 350 €’ya fırladı ve aralık başına kadar olan süreçte 130 €’ya düştü. Güncel durumda AB Hollanda TTF fiyatları yıllık %92,7 artmış bulunuyor.

ABD, Henry Hub

Öte yandan, ABD’de Henry Hub fiyatları da çok güç bir yıl geçirdi. Ocak başındaki 3,5 $’dan Ağustos'ta 9,97 $’a kadar %170'e varan bir artışla temmuz 2008'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Sonrasında ise aralık ayına kadar olan süreçte %40 düştü. Aralık itibariyle ABD Henry Hub doğal gaz fiyatlarında yılbaşından bugüne kadarki artış %51,2 ile 2016'dan bu yana en yüksek yıllık artış oldu.

Kaynak: getdashenergy.com/

🔍 Henry Hub Nedir? Henry Hub, 2014 yılında Chevron Corporation'dan satın alınan EnLink Midstream Partners LP'nin bir yan kuruluşu olan Sabine Pipe Line LLC'nin sahibi olduğu ve Louisiana'da bulunan doğal gaz boru hattı sisteminde bir dağıtım merkezidir. Henry Hub, ABD'de LNG piyasası kontratlarının belirlendiği bir nokta olduğu için  finansal piyasalarda en az ham petrol (WTI) kadar takip edilen önemli bir göstergedir.

Henry Hub fiyatları aslında, ABD'den Avrupa'ya LNG ihracatının artan fiyat primlerinin bir sonucu olarak yükseldi. Kuzey Yarımküre'nin şimdiye kadarki ılıman kışı, Avrupa ve ABD'de hâlâ yeterli seviyelerde olan gaz kaynaklarının mevsimsel olarak erken tükenmesini engelledi. Sonuç olarak, doğal gaz fiyatları yaz aylarında görülen çok yüksek seviyelerden hızla düşerek baskı altına girdi.

ABD ve Avrupa'daki yüksek gaz rezervleri, 2022-2023 kışına giden fiyat artışlarını önlemek için kısa vadede doğal gaz piyasasına bir destek sağladı. Aralık 2022'nin başlarında, Avrupa'nın gaz depolama seviyeleri %92 doluydu. Bu oran, yılın bu dönemi için çok yüksek bir seviye ve kışa doğru daha ılıman hava koşulları nedeniyle 10 yılın en yüksek seviyelerine yakın.

Çoğu AB ülkesinin gaz depolama seviyeleri, 5 yıllık ortalamalarının çok üzerinde, ancak kilit soru; Rusya'nın arzının devam etmeyeceği varsayıldığında, kıştan sonra Avrupa rezervleri nasıl yeniden doldurulacak?  2023'ün ilk çeyreğinin sonlarında Avrupa'da kış sona erdiğinde, gaz rezervlerini yenileme ihtiyacı, ABD ve Asya'dan gelen LNG gibi diğer tedarikçilerden gelen mevsimsel doğal gaz talebinde artışa neden olabilir.

Avrupa gaz rezervleri azalırken, mevsimsel talep yaz öncesinde Avrupa'da gaz fiyatlarını artırabilir. Çin ekonomisi 2023'ün ilk yarısında yeniden normale dönerse ve başka yerlerde gaz üretimi önemli ölçüde artırılmazsa, doğal gaz piyasası fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı uygulayan yeni bir akut daralma dönemiyle karşı karşıya kalabilir.

Bununla birlikte, ABD'de yaşanacak olası bir durgunluk, ABD doğal gaz talebini baskılayarak fiyatların düşmesine neden olabilir. Ancak yine de enerji pazarında şu an için Ukrayna savaşı öncesi döneme göre yüksek fiyatlamaların uzun bir süre daha devam etmesi bekleniyor.