Enflasyonda son iki yılın zirvesi

Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı verilere göre tüketici fiyat endeksinde (TÜFE) 2021 Haziran ayında bir önceki aya göre %1,94, 2020 Aralık ayına kıyasla %8,45, bir önceki yılın aynı ayına göre %17,53 artış gerçekleşti. Böylece %16,97 beklentisini aşan enflasyon, haziran ayında son iki yılın en yüksek seviyesini gördü. 

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi de yıllık %42,89, aylık %4,01 artış gösterdi. Son 12 ayda 5 puan artan TÜFE ve aynı süreçte 37 puan artan ÜFE farkı, kayıtlara endeks tarihinin en yüksek farkı olarak geçti. 

• ENAGrup: Bağımsız araştırmacılar tarafından kurulan Enflasyon Araştırma Grubu ise günlük fiyat değişimlerinden elde edilen ENAGrup Fiyat Endeksi için aylık %3,28, altı aylık %19,16 artış açıkladı. 

Uluslararası beklentiler

Beklentileri aşan enflasyon rakamlarının ardından Goldman Sachs, Barclays, Citigroup, Capital Economics gibi yabancı kuruluşlar Türkiye enflasyon tahminlerini ve beklentilerini güncelledi. 

• Goldman Sachs, yıl sonu enflasyon tahminini %15,5'ten %16'ya çıkardı. 
• Barclays ise yıl sonu tahminini %13,8'den %14,8'e yükseltti.
• Citigroup, parasal gevşeme için koşulların giderek daha zor hâle geldiğini ve kasım ya da aralıkta makul bir faiz indirimi beklemediklerini açıkladı. 
• Capital Economics ise enflasyon artışının önümüzdeki iki ayda faiz indiriminin muhtemel olmadığı anlamına geldiğini söyledi.

IMF tarafından Nisan 2021'de yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü raporunda Türkiye, o dönemki %13,6'lık enflasyon oranıyla enflasyonu en yüksek ülkeler arasında 14’üncü sırada yer almıştı. 

Yorumlar

Geçtiğimiz haftalarda elektrik, doğal gaz, LPG gibi ürünler için açıklanan yeni zamları da göz önüne alan akademisyenler, önümüzdeki aylarda artışın sürmesini bekliyor. Son enflasyon verilerinin, "faiz artırımı" beklentisini güçlendirdiği belirtiliyor.

"Haziran ayında yüzde 17,5 çıkan enflasyon içerisinde, Haziran sonunda yürürlüğe giren doğalgaz ve elektrik zamlarının olmadığını unutmayalım. Bu zamların da yaklaşık 1 puan olarak Temmuz enflasyonuna yansıyacağını düşünürseniz, %20’ye doğru gidiyoruz." - Doç. Dr. Oğuz Demir - İstanbul Ticaret Üniversitesi

"Yani Temmuz ayında biz Haziran ayını muhtemelen arar duruma geleceğiz; Ağustos ayında Temmuz ayını arar duruma geleceğiz." - Prof. Dr. Öner Günçavdı - İstanbul Teknik Üniversitesi

Diğer yandan eski TCMB başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara zamların etkisinin 1,1 puana ulaşabileceğini, temmuz-ağustos gibi enflasyonun %19'u geçme ihtimalinin yükseldiğini söylemişti. 

TÜİK’te son değişimler

Daha önce Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı kuruluş olan Türkiye İstatistik Kurumu, ekonomi reformu kapsamında haziran ayının sonunda yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle "ilişkili kuruluş" yapısına dönüştürülmüştü. Bu değişiklikle başkan, yardımcıları dışındaki personeli atamaya yetkili kılınmış ve bakana karşı sorumlu olduğu ifadesi kararnameden çıkarılmıştı.

• Görev değişiklikleri: Geçtiğimiz hafta sonu ise bazı kaynaklarda, düzenlemeden önce Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan tarafından atanan başkan yardımcılarından Fatih Şahin ve Yusuf Gökhan Özbakış'ın görevden alındığı; yerlerine Umut Serhat İdman, Nurettin Kaya ve Abdullah Yüksel'in getirildiğine dair haberlere yer verildi. Görevde kalan Tülay Korkmaz'ın uzmanlık alanı olan "ulusal hesaplar" bölümünün Abdullah Yüksel'e devredildiği yazıldı.

Kaynaklar, bu değişiklikleri Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ve Bakan Lütfi Elvan’ın kurumdaki yetkisinin sonlandırıldığı şeklinde yorumladı. 

Memur ve emekli maaşları

TÜFE verilerinin açıklanmasıyla belli olan oranların ardından, altı aylık dönemde %3’lük zamda anlaşılan memur maaşlarına temmuzda %5,45 enflasyon farkı yansıtılacak. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşları ise %8,45 zamlı yatacak.