Erdoğan’ın İsveç kararına dünyanın tepkisi

İsveç'in NATO'ya katılmasına yönelik Ankara'nın olumlu görüş belirtmesi, Türkiye'nin Batılı müttefikleri tarafından memnuniyetle karşılandı. LIETXPO Sergi ve Kongre Merkezi’nde NATO Genel Sekreteri Stoltenberg ve İsveç Başbakanı Kristersson’la bir araya gelen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Pazartesi akşamı basına kapalı gerçekleşen üçlü görüşme sonrasında İsveç'in NATO'ya üyeliği için yeşil ışık yakmıştı.

Beyaz Saray, Türkiye'ye F-16 satışı ve askerî modernizasyon konusunda önümüzdeki günlerde adım atılabileceği mesajını verirken, “İsveç’in NATO üyeliği hakkında Türkiye'nin NATO’ya karşı yükümlülükleri var” ifadelerini kullanan Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, kararın sürpriz olmadığını belirtti.

Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine yeşil ışık yakmasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile olan yakınlığıyla bilinen Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Macaristan'dan da olumlu sinyal geldi. Macar Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, “Onay sürecinin tamamlanması artık sadece teknik bir mesele” ifadelerini kullandı.

Avrupa’nın tepkisi

Gelişmeyi memnuniyetle karşıladıklarını söyleyen Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, Twitter üzerinden paylaştığı mesajda gelişmeyi “Vilnius'tan iyi haber: Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğini onaylamasının önü nihayet açıldı. Ortak çabalarımız sonuç verdi. 32 üyeyle daha da güvendeyiz” sözleriyle duyurdu.

İsveç Başbakan Kristersson, kararı “İsveç'in NATO üyeliğinin resmen onaylanması yolunda büyük bir adım atıyoruz. İsveç için güzel bir gün” olarak nitelerken; Türkiye'nin AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasını "aktif bir şekilde" destekleyeceğini söyledi. Kristersson bu gelişmelerin AB-Türkiye gümrük birliği anlaşmasının modernizasyonuna ve vizelerin serbestleştirilmesine katkıda bulunacağını görüşünü paylaştı.

• Bir adım geriden: Cumhurbaşkanı Erdoğan zirve için Vilnius'a gitmeden önce yaptığı açıklamada “Türkiye'yi Avrupa Birliği kapısında 50 yılı aşkın zamandır bekleten bu ülkelere buradan sesleniyorum. Önce Türkiye'nin (AB üyeliğinin) önünü açın, biz de Finlandiya'da olduğu gibi İsveç'in (NATO üyeliğinin) önünü açalım” ifadelerini kullanmıştı.

Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel'in Cumhurbaşkanı Erdoğan ile NATO zirvesi çerçevesinde Vilnius'ta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Twitter hesabından yaptığı açıklamada “NATO Zirvesi'nde bir araya geldiğimiz Cumhurbaşkanı Erdoğan ile iyi bir görüşme gerçekleştirdik. AB-Türkiye işbirliğini ön plana çıkarmak ve ilişkilerimizi yeniden canlandırmanın yollarını konuştuk” ifadeleri yer aldı. Michel, geleceğe dönük atılacak stratejik adımların belirlenmesi için Avrupa Komsiyonu’nu rapor sunmaya davet ettiklerini belirtti.

ABD’nin tepkisi

ABD Başkanı Joe Biden, yaptığı açıklamada “Avrupa-Atlantik bölgesinde savunma ve caydırıcılığı güçlendirmek için Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türkiye ile birlikte çalışmaya hazırım” dedi ve İsveç'i NATO'nun 32. üye ülkesi olarak karşılamayı "dört gözle beklediğini" söyledi.

Başkan Joe Biden'ın "F-16 transferi konusunda net olduğunu" söyleyen ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Biden'ın F-16 savaş uçaklarının Türkiye'ye transferi konusunda ilerleme sağlamak için Kongre'ye danışacağını belirtti.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller “F-16'ların satışı konusunda bir süredir Türkiye'yi desteklediğimizi kamuya açıkladığımız gibi, özel görüşmelerde onlara da söylüyoruz” ifadelerini kullanırken; ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Bob Menendez ise Türkiye ile ilgili kaygılarının devam ettiğini ancak bu konudaki kararın önümüzdeki hafta içinde verilebileceğini kaydetti.

Rusya ve Türkiye’den tepkiler

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, "İsveç’in NATO üyeliği hakkında Türkiye’nin NATO’ya karşı yükümlülükleri var" diyerek bu konuda farklı beklentilere sahip olmadıklarını vurguladı. Ankara ile Moskova arasında farklılıklar olduğu kadar ortak çıkarların da olduğunu belirten Peskov, Moskova'nın bu görüş farklılıklarına rağmen Ankara ile ilişkilerini geliştirmeye istekli olduğunu paylaştı.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise “İsveç, PKK'nın Avrupa'daki mağarasıdır. Kandil neyse Stockholm aynısıdır. Nitekim karar Sayın Cumhurbaşkanımızındır. İsveç, politikalarından dönüş yaparsa bir şey demeyiz” şeklinde konuştu.

Karar dünya basınında

New York Times, Erdoğan'ın "fikrini değiştirdiği için değil, karşı çıkmaya devam ederek daha fazla fayda sağlayamayacağı için" İsveç’in üyeliğine destek verdiği görüşünü paylaştı. Washington Post ise pazarlığın asıl amacının "Biden yönetiminin desteklediği ancak Kongre’de muhalefetle karşılanan F-16 anlaşmasının tamamlanmasına yönelik" olduğunu savundu.

Financial Times'a konuşan bir AB yetkilisi, Türkiye’nin taleplerini "Erdoğan elini yükseltiyor" ifadeleriyle yorumlarken, AB ile üyelik müzakerelerini yeniden başlatma talebinin "abartılı" olduğu görüşüne yer verdi. The Telegraph'ta yer alan yazıda ise “AB, uzun süredir insan hakları ile ilgili endişelerini Türkiye'nin üyeliğinin önünde bir engel olarak gösterirken, Türklerin Blok genelinde serbest dolaşıma sahip olma olasılığı, Brexit yanlısı kampanyacılar da dahil olmak üzere Avrupa'daki sağcı popülist hareketler tarafından sıklıkla konu edildi” ifadeleri kullanıldı.