Evlilik eşitliği: Aile birliği kadın ve erkekle mi sağlanır?

Adalet Bakanı Bozdağ, anayasa değişikliğine ilişkin açıklamasında Anayasa'nın 24'üncü maddesine fıkraların ekleneceğini, 41'inci maddenin birinci fıkrasında değişiklik yapılacağını kaydetti. 24'üncü maddede başörtüsüne ilişkin düzenlemenin yapılması beklenirken 41'inci maddede ise "Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır" ifadesine ilişkin değişiklik yapılacağı öngörülüyor. "Eşler" kelimesinin yerine "kadın ve erkek" ifadesinin kullanılacağı değerlendiriliyor. 

Bu kelime değişikliğiyle evlilik eşitliğinin anayasal olarak engellenmesinin planlandığı ifade ediliyor. Şu anda Türkiye'de hiçbir eşcinsel birlikteliği tanınmamakla birlikte ülke dışında yapılan evlilik ya da benzer tür birliktelikleri de tanınmıyor. Medeni Kanunu'ndaki söz konusu maddede yer alan "Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yerdeki evlendirme memurluğuna birlikte başvururlar…" ifadesiyle evlilik kadın ve erkek arasında kısıtlanıyor. 

Peki diğer ülkelerde nasıl? 

Aşağıda yer alan görselde, evlilik eşitliği ve eşcinselliğe ilişkin yasal düzenlemelerin son durumunu görebilirsiniz.

Günümüzde ABD ve Avrupa ülkelerinin büyük kısmında evlilik eşitliği kabul edilmiş durumda. Neredeyse her ülkede LGBTİ+'lara karşı söylemlerde bulunulsa da ülkeler yasal statüde varlıklarını kabul ediyor ve evlilik haklarını onaylıyor. Tabii ki bu süreç uzun zamandır değil, özellikle son 10 yıldır hızlı şekilde gelişim gösteriyor. Birkaç ülkeye bakacak olursak; 

• Hollanda: Evlilik eşitliğini yasallaştıran ilk ülke Hollanda oldu. 1 Nisan 2001'de alınan kararla evlatlık edinmek de dahil homoseksüel çiftlere, heteroseksüel çiftlerle aynı haklar tanındı. 
• Belçika: Evlilik eşitliğinin 2003 yılında yasallaştığı Belçika'da, 2006 yılında eşcinsel çiftlere evlat edinebilme hakkı da tanındı. 
• İspanya: 2005 yılında evlilik eşitliğinin yasallaştığı İspanya'da çiftler evli olsun ya da olmasın evlat edinebiliyor. 
• Kanada: Ülkede evlilik eşitliği, 2005 yılının Temmuz ayından itibaren ulusal hukuka girdi ve ülke çapında yasallaştı. Bu dönemden önce bölgesel olarak bazı eyaletlerde meşruydu.
• Güney Afrika: Evlilik eşitliğine izin veren ilk Afrika ülkesi olan Güney Afrika'da, evlat edinme hakkı Kasım 2006'da yasallaştı.
• Norveç: ülkede 2009 yılında kabul edilen yasa, eşcinsel çiftlere evlenmenin ve evlat edinmenin önünü açtı. ancak eşcinsel çiftler son 20 yıldır evli olmayan heteroseksüel çiftler gibi, ‘medeni birliktelik’ adı altında evli çiftlerin sahip olduğu birçok yasal hakkı sahipti.
• İsveç: 1995 yılından bu yana medeni birlikteliğin tanındığı ülkede çiftlere, 2003 yılında evlat edinme hakkı tanındı. Mayıs 2009'da ise çiftlerin sivil veya dinî törenle evlenmeleri yasallaştı. 
• Fransa: Nisan 2013'te evlilik eşitliğine ve evlat edinilmesine izin veren tasarı meclis genel kurulunda onaylandıktan sonra cumhurbaşkanının da imzası ile yasallaştı.
• Arjantin: 14 temmuz 2010'da meclisten geçen yasanın ardından Arjantin, evlilik eşitliğinin ve evlat edinme haklarının olduğu ilk Güney Amerika ülkesi oldu.
• ABD: 1996 yılında Evliliğin Savunması Yasası (DOMA) olarak adlandırılan federal yasada evlilik "bir kadın ve bir erkeğin birliği" olarak tanımlanıyordu. Yasa, 2013'te Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Ancak daha önce Massachusetts başta olmak üzere Kaliforniya, Iowa, Vermont, New Hampshire ve New York gibi birtakım eyaletlerde evlilik eşitliği yasallaşmıştı. 2015 yılında ise Yüksek Mahkeme evlilik eşitliğinin hukuki bir hak olduğuna hükmederek tüm ülkede yasallaştırdı. Kararı yazan Hakim Anthony Kennedy, "Hiçbir birliktelik evlilikten daha derin değildir." dedi.
• Birleşik Krallık: Günümüzde Birleşik Krallık'ın tüm bölgelerinde evlilik eşitliği yasallaşmıştır; ancak farklı bölgelerde farklı zamanlarda kabul edilmiştir. 
• İsviçre: Ülkede 2021 yılının eylül ayında yapılan referandumda kabul edilmesinin ardından eşcinsel evlilikler 1 Temmuz 2022 itibarıyla yasal hâle geldi.
• Tayvan: Tayvan Parlamentosu, evlilik eşitliğinin yasallaşmasını 2019 yılında kabul etti. Tayvan bu kararı alan ilk Asya ülkesi olurken kısıtlı şekilde olsa da evlat edinme hakkını da aynı yasayla onayladı.
• Meksika: Meksika'da, son olarak kuzeydoğu sınır eyaleti Tamaulipas’ın da evlilik eşitliğine onay vermesiyle, ülke genelinde eşcinsel evlilikler yasal hâle geldi.