Formula 1 sürdürülebilirlik yarışı

Formula 1, 2030 itibarıyla net sıfır olmayı öngören iddialı sürdürülebilirlik programını 2019 yılında açıkladı. 

Dünyanın en verimli hibrit motorunu geliştiren F1, aynı zamanda sürdürülebilir yakıt için çözümler üretiyor. 2026'da F1'deki yeni nesil hibrit motorlara güç sağlamak için %100 sürdürülebilir yakıt kullanılacak. 2030 yılında ise hedefleri sıfır karbon emisyonu.

Bu sezon F1 otomobilleri, tamamen yenilenebilir olduğu söylenen %10 etanol içeren E10 yakıtı kullanıyor. Sadece birkaç yıl içinde %10 yenilenebilir yakıttan tamamen sürdürülebilir bir versiyona geçmek zor olsa da, F1 liderleri bu hedefe ulaşabileceklerinden eminler.

A planı E yakıtı

^{Just Stop Oil destekçileri, 2022 İngiltere GP’sinde pistte oturma eylemi gerçekleştirmişti. (Telegraph)}

Formula 1 yönetimi, sıfır karbon emisyonuna ulaşmak için sporun daha geniş bir şekilde nasıl bir araya geldiğini herkesin anlamasını sağlamak amacıyla Formula 1 organizasyonunun da stratejik ortağı olan Suudi Aramco firmasıyla çalışmaya başladı. 

F1 motor sporları genel müdürü Ross Brawn yaptığı açıklamada, "Karbon çemberinin tamamen nötr olduğu bir E yakıtı üzerinde çalışıyoruz, bu nedenle bu yakıtı üretmek için kullanılan karbon, içten yanmalı motordan yayılan karbonla aynı miktarda. Bu da motorların atmosfere ekstra karbon yükü salmayacağı anlamına geliyor." dedi.

Aslında amaç, genel performansı etkilemeyecek şekilde Formula 1’de kullanılan yakıtla aynı enerji yoğunluğuna sahip %100 sürdürülebilir bir yakıt formüle edebilmek. Havada bulunan karbondioksiti yenilenebilir şekilde tekrar işleyip havaya bırakarak atmosferde bulunmayan herhangi bir karbondioksit üretilmemiş olacak. 

Formula 1 yazarı Fırat Keskin’e sürdürülebilirliğin mümkün olup olamayacağını sorduk: “Formula 1 araçlarının kullandığı yakıtı sürdürülebilir hale getirmek, tüm organizasyonun sıfır karbon ayak izi hedefine ulaşması için yetersiz. Çünkü Formula 1 araçlarının kullandığı yakıt, Formula 1 organizasyonunun toplam karbon emisyonunun sadece %1’i. Yani sanılanın aksine, Formula 1 araçları çevreyi sanıldığı kadar çok kirletmiyor. Aksine, dünya üzerinde içten yanmalı motor kullanan hiçbir araç Formula 1 araçları kadar verimli değil. Formula 1 araçlarının termal verimliliği ortalama %52 seviyesinde. Normal yol arabalarında bu oran ortalama %33 civarında.” sözleriyle Formula 1 araçlarının çevre kirliliğinin çok az olduğuna dikkat çekti.

Formula 1 sadece araçlarının emisyonunu azaltmaya odaklanmayacak. Hedefinde tüm operasyon tesislerinin %100 yenilenebilir enerji ile çalışması var. Döngüsel ekonomiye uyum sağlamak için de 2025 itibarıyla tek seferlik plastiği kullanımdan kaldırarak ve tüm atıkları geri dönüştürerek tüm organizasyonların sürdürülebilir olmasını sağlayacak.

Formula 1, bir aylık aranın ardından sezona geri dönerken, hem spor olarak hem de toplum olarak karşı karşıya olduğumuz önemli sorunları çözmek için daha fazla çalışması gerekiyor. Motorsporlarının uzun vadeli geleceği için önemli, ancak aynı şekilde içindeki topluluklar ve dünya üzerinde de büyük bir etkisi var. Bu büyük etkinin çok ufak bir parçası olan Formula 1 pilotu Sebastian Vettel’in bireysel çalışmalarını ve samimiyetini görmezden gelemeyiz. Fakat bu kadar büyük küresel bir sorunun bireylerin üzerine yıkılarak sorumlu hissettirilmesi ise başka bir yazının konusu. Vettel’in bu konudaki görüşlerinin yer aldığı video:

Formula 1 yorumcusu Mali Selışık Formula 1’in sürdürülebilir olmak zorunda olmadığını belirterek: “Formula 1 yapısal olarak sürdürülebilir olmak zorunda değil aslında. Ama popüler bir spor dalı olarak belli konularda hassasiyet gösterme zorunluluğunu hissetmelerini olumlu buluyorum. Baskıcı yönetimlerin ülkelerine gidip yarışan, araçlarında türlü çeşitli kabahatlerin arkasındaki büyük isimleri taşıyan ve otomotiv ile petrol endüstrisiyle ayrılmaz bağı olan bir sporun çoğunlukla sporcuları sayesinde bu hassasiyeti gösterip doğru mesajlar verme baskısını yaşaması gerçekten güzel bir gelişme. Endüstriyel spordan bir adım ötede, endüstrinin sporu olan motor sporları hiçbir zaman tamamen temiz olmayacaktır, fakat bu adımlar kocaman bir spor dalını kayıp bölge olarak nitelemememizi sağlıyor,” diyor.

Yöneticiler neler söylüyor?

^{Formula 1 pilotu Sebastian Vettel iklim kriziyle bireysel olarak mücadele eden isimlerden. (Grande Premio)}

Formula 1 teknik sorumlusu Pat Symonds: “Çevresel sürdürülebilirlik sadece Formula 1 için önemli değil, herkes için önemli. Artık iklim değişikliğini tartışmıyoruz, bu tartışma yıllar önce bitti. Şimdiki tartışma, iklim değişikliğini azaltmaya katkıda bulunduğumuzdan, gezegenimize yardımcı olacak teknolojilere katkıda bulunduğumuzdan nasıl emin olacağımız.” diyerek sorunun farkında olduğunu ve aslında yapmaları gerekenin tam olarak ne olduğuna dikkat çekiyor.

Ferrari yöneticisi Binotto ise elektrikleşme haricinde de çözümler olduğunu belirtiyor: "Formula 1'in sürdürülebilir olması için hazırladığı yol haritasında bu gerekli bir şey. F1 her zaman sadece performans, dayanıklılık ve teknolojinin değil inovasyonun da önde olduğu platform oldu. Sürdürülebilirlik konusunda da inovasyon olabilir. Tamamen elektrikli olmak, tek çözüm değil. Tamamen sürdürülebilir yakıtlarla hibritleşme gibi diğer çözümler de olduğuna inanıyoruz."

Sürdürülebilir havacılık yakıtları üretimine yatırım yapan ilk spor takımı olan Mercedes, yakın gelecekte bu girişim sayesinde karbon ayak izini %50 oranında azaltmayı hedefliyor.

Sürdürülebilirliğin F1'in önümüzdeki yıllara yaklaşımının önemli bir yönü olduğunu belirten Mercedes yöneticisi Toto Wolff; “Ben ve ekip çok seyahat ediyoruz. Hava yolunu kullanarak seyahat etmek zorundaysak, bunu yapmanın daha iyi bir yolunu bulmalıyız. SAF şu anda havacılık endüstrisi için mevcut en iyi çözüm.” diyerek bu konun hem kişisel hem de profesyonel olarak düşünülmesi gerektiğini belirtiyor.

Kıtalara yayılan yarış takvimi

^{Çevreci protesto grubu Extinction Rebellion'ın dört üyesi, 2020 İngiltere GP’sini hedef aldıktan sonra tutuklanmıştı. (Race Fans)}

Formula 1'in takvimi, 2022'de, 23 Grand Prix’ye ulaşacak ve mart ayından kasıma kadar tüm dünyayı dolaşan bir yarış maratonu olacak. Bu doğal olarak daha fazla seyahat, daha kapsamlı operasyonlar ve daha fazla karbon emisyonu anlamına geliyor. Önemli olan bunu dikkate alıp gerçek adımlar atmak ve alternatif kaynakları araştırmaya devam etmek olmalı. F1’in önceliği, takvimi düzgün ayarlamak, Formula E vb. serilere destek vermek ve fosil yakıt dışı kaynak araştırmalarını arttırmak.

Sonuç olarak Formula 1 bu yapısıyla tamamen masum değil, hatta çabasını görünür kılmakta bir vizyon ve prestij kazanıyor. Bu sporun içinde Hamilton ve Vettel gibi pilotların sosyal konulara dikkat çekmesiyle bu konunun popüler hale geldiği söylenebilir. Fakat şirketlerin arasında bu çabanın bireye yüklenmemesi ve düzenin somut bir şekillenmeye gitmek istemesi umut verici.