Fransa’da hükümet düştü: Macron’un yeni adımı ne olacak?

Fransa'da Başbakan Michel Barnier liderliğindeki hükümet, yapılan güvenoylaması sonucunda düşürüldü. 1962'den bu yana ilk kez güvenoyu ile hükümetin düştüğü ülke, yeni bir siyasi belirsizlik içine girdi.

Barnier hükümeti böylece Fransa'da 5. Cumhuriyet döneminde en kısa süre görev yapan hükümet olurken, başbakanlık görevini yalnızca 3 aydır yürüten Barnier'nin Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'a istifasını sunması bekleniyor.

Ancak Macron'un bu aşamadan sonra hükümeti kurma görevini kime vereceği belli değil. Son seçimlerin üzerinden bir sene geçmemiş olması nedeniyle krizin sandıkta çözülme olasılığı da bulunmuyor.

Tepki çeken başbakan ataması

Fransa'da Cumhurbaşkanı Macron, rakibi Marine Le Pen'in partisi Ulusal Birlik’in Avrupa Parlamentosu seçimlerinde kazandığı büyük zaferin ardından erken seçim kararı aldı.

Bunun neticesinde Temmuz ayında düzenlenen seçimlerin ilk turunda sandıktan birinci çıkan aşırı sağcı Ulusal Birlik Partisi'nin 28 yaşındaki lideri Jordan Bardella, Fransa'nın bir sonraki başbakanı olmayı umuyordu.

Ancak ikinci turda kurulan sol ittifak "Yeni Halk Cephesi" sandıktan lider çıkarken Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un partisinin kurduğu ittifak ikinci, Ulusal Birlik üçüncü ve bir kısmı Ulusal Birlik’i destekleyen merkez sağdaki Cumhuriyetçiler de dördüncü olmuştu. 

Böylelikle hiçbir parti Fransa Parlamentosu'nun alt kanadı olan Ulusal Meclis'te çoğunluğu sağlayamadı ve tarihinin en parçalı meclis tablosunun oluştuğu Ulusal Meclis'te aşırı sağ, sol ve merkez sağ olmak üzere 3 ana blok meydana geldi. 

Anayasaya göre dilediği kişiyi başbakan atama yetkisi olan Macron, siyasi geleneklere uygun hareket ederek en çok milletvekili olan parti ya da gruptan başbakan atamak yerine, meclisin en küçük partilerinden Cumhuriyetçiler’den ılımlı bir isim olan Barnier’i başbakan olarak atadı.

Erken seçimlerden iki ay sonra yapılan atama, Boyun Eğmeyen Fransa partisinin lideri Jean-Luc Mélenchon tarafından Macron'un "halkın egemenliğine ve sandıktan çıkan tercihe saygı duymayı reddettiği" tepkisiyle karşılandı.

Güvenoylamasına giden süreç

Ülkede asıl siyasi kriz, bütçe görüşmeleri sırasında tetiklendi. Aşırı sağın bütçeyle ilgili takındığı sert muhalif tutum, yeterli çoğunluğa sahip olmayan hükümeti da baskı altına aldı.

Muhalefet bütçede emekli maaşlarının enflasyona endekslenmesini isterken, bütçe açığını kontrol altına almak isteyen hükümet buna karşı çıktı. Başta 40 milyar avroluk harcama kesintileri ve 20 milyar avroluk vergi artışları planlayan Barnier, rakamlardan bazı tavizler vermek zorunda kaldı.

Ulusal Birlik Partisi ile eski lideri Marine Le Pen, işbirlikleri karşılığında Barnier'den yerine getirmesini bekledikleri ve Noel öncesi giderek büyüyen bir talepler listesi ortaya koydu. Parti, ayrıca bütçeye dahil edilmesi hâlinde otomatik olarak hükümeti düşürmek için güvenoyuna gideceklerini ifade ettikleri bir dizi "kırmızı çizgi" de sıraladı.

Uzun süren bütçe görüşmelerinin ardından hükümet uzlaşı için bazı tavizler verse de bu, muhalefet cephesi tarafından yeterli bulunmadı. Son olarak ise Barnier’nin 2025 sağlık sigortasına ilişkin 2 Aralık’taki oturumda, kendisine tasarıyı oylama yapmadan meclisten geçirme yetkisi tanıyan Anayasa'nın 49. maddesinin 3. fıkrasını işletmesi tepki topladı.

Bunun üzerine 3 aydır hükümete örtük destek veren aşırı sağcılar ve baştan bu yana karşı olan solcular Barnier’ye karşı gensoru önergesi sunacaklarını açıkladı. 4 Aralık’ta mecliste yapılan güvensizlik oylamasına 311 milletvekili destek verdi. Böylece hükümeti düşürmek için gerekli olan 288 milletvekili sayısı aşıldı.

Macron’u bekleyen zor tercih

Analistler, Macron'un atabileceği sıradaki adımlardan üç seçeneğe yoğunlaşıyor. Buna göre Cumhurbaşkanı, yine Le Pen ve RN ile dengeyi kurmaya çalışacak Barnier benzeri orta yolcu bir ismi bu göreve atayabilir. Ancak Barnier'nin hâlihazırda verdiği tavizlerin aşılması durumunda bütçe açığının GSYH'nin %5'ini aşacağına kesin gözüyle bakılıyor.

İkinci bir seçenek, Macron'un aşırı sağcı Ulusal Birlik'ten bir ismi ya da solcu Boyun Eğmeyen Fransa'nın lideri Jean-Luc Melenchon'u başbakan olarak ataması. Macron'un bu karar ile iki ucun da ülkeyi yönetebilecek kabiliyete sahip olmadığını ispatlamaya çalışabileceği düşünülüyor. Bu durumda bütçe hedeflerini tutturmak da bir sonraki hükümete düşüyor.

Son seçenek ise Macron'un bütçe hedeflerini tutturabilecek bir hükümet kurulamayacağını kabul ederek Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa etmesi. Bu durumda düzenlenecek yeni seçimlerde Le Pen'in cumhurbaşkanı seçilebileceği değerlendiriliyor.