Gazze'de ateşkes: Hamas ile İsrail üç aşamalı planda anlaştı

İsrail hükümeti ile Hamas, Gazze'deki çatışmaların durmasını, İsrailli ve Filistinli tutsakların aşamalı olarak serbest bırakılmasını içeren üç aşamalı ateşkes anlaşması üzerinde el sıkıştı. Taraflar son dönemeçte, aynı odaya girmeseler de ilk kez aynı bina içinde müzakere yürüttü. 

• Katar Başbakanı Mohammed bin Abdulrahman Al Thani ve ABD Başkanı Joe Biden tarafından da doğrulanan anlaşma kapsamında Hamas, 7 Ekim 2023'teki saldırıda rehin aldığı İsraillileri serbest bırakacak. Buna karşılık İsrail de yüzlerce Filistinli tutsağı serbest bırakacak.
• Katar Başbakanı Al Thani, İsrail ve Hamas'ın "kalıcı bir ateşkes" sağlanması için uzun süreli bir anlaşmayı kabul ettiğini söyledi ve anlaşmanın İsrail kabinesi tarafından onaylanması halinde 19 Ocak pazar günü yürürlüğe gireceğini belirtti. Anlaşma yürürlüğe girdikten sonra Filistinlilerin Gazze'nin kuzeyine geri dönmesine ve bölgeye yüksek miktarda yardımın ulaşmasına izin verilmesi bekleniyor.

İsrail'in anlaşma için güvenlik kabinesinden ve hükümet bakanlarından onay alması gerekirken bu oylamaların Perşembe sabahı yapılması bekleniyor. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, Avrupa ziyaretini yarıda keserek oylamaya katılmak üzere gece İsrail'e geri döneceğini söyledi. 

Hamas ise anlaşma resmen devreye girene kadar sokağa çıkmamaları konusunda Gazzelileri uyardı. Hamas'ın CNN'e yaptığı açıklama şu şekilde:

"Hareket, Gazze Şeridi'ndeki kararlı halkımıza karşı Siyonist saldırganlığı durdurma ve karşı karşıya kaldıkları katliam ve soykırıma son verme görevinden kaynaklanan bir sorumluluk bilinci ve yapıcılıkla bu konuyu ele almıştır."

^{Hamas'ın 7 Ekim 2023'te düzenlediği saldırıda kaçırılan İsrailli rehinelerin destekçileri 15 Ocak 2025'te Tel Aviv'de birbirlerine sarılıyor. | Ronen Zvulun/Reuters}

ABD'nin Pazartesi günü göreve başlayacak seçilmiş devlet başkanı Donald Trump ise sosyal medya paylaşımında "Rehineler hakkında Ortadoğu'da bir anlaşmaya vardık. Yakında serbest olacaklar. Teşekkürler" dedi.

Bir adım geriden: Maddeleri üzerinde uzlaşılan anlaşmanın şartları, ABD tarafından 2024 Mayıs ayında masaya getirilmişti. Anlaşma, ABD'nin desteğiyle Mısırlı ve Katarlı arabulucular tarafından aylardır sürdürülen müzakerelerin ardından ve ABD Başkanı seçilen Donald Trump'ın 20 Ocak'taki yemin töreninden hemen önce geldi.

Adım adım üç aşamalı plan

1. aşama | 42 günlük ateşkes

Üç aşamalı planın 42 günlük ateşkesi kapsayan ilk aşamasında Hamas'ın üç rehineyi serbest bırakmasını takiben İsrail de Gazze'deki yerleşim bölgelerinden askerlerini çekmeye başlayacak. Bir hafta sonra Hamas'ın dört rehineyi daha serbest bırakmasıyla İsrail, Gazze şeridinin güneyine geçen halkın evlerine dönmesine izin verecek. 

Planın bu aşamasında İsrail birlikleri Mısır ile Gazze arasındaki Phladelphi Koridoru'nda kalmaya devam edecek. Ancak Rafah Sınır Kapısı, hastaların ve yaralıların tahliyesi için kademeli olarak açılacak.

Bu aşamada Hamas'ın serbest bırakacağı rehinelerin toplamı 33 kişi olacak; karşılığında bırakılacak Filistinli mahkumlar arasında ise 7 Ekim saldırısına katılanlar yer almayacak.

3. aşama | Gazze'nin yeniden inşası

Ateşkes planının üçüncü aşamasında, büyük bir yıkım yaşayan Gazze'nin yeniden inşasına odaklanılması bekleniyor. 

Öte yandan: Taraflar, ateşkesin ikinci ve üçüncü aşamaları konusunda henüz net bir anlaşmaya varamadı. Bunlarla ilgili müzakereler ateşkesin 16. gününde başlayacak. Biden'ın açıklamasına göre ateşkes, müzakereler sürdüğü müddetçe devam edecek. Bu aşamada özellikle Gazze'yi kimin yöneteceğiyle ilgili ihtilaf yaşanması bekleniyor. 

Geniş açı: Filistin Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre İsrail'in Gazze Şeridi'ne 467 gündür sürdürdüğü saldırılarda 7 Ekim'den bu yana hayatını kaybedenlerin sayısının 46 bin 707'ye, yaralı sayısı ise 110 bin 265'e yükselmişti.