Google, ABD'deki tekelcilik davasını kaybetti: Şimdi ne olacak?

ABD’li yargıç Amit Mehta, Ağustos ayı başında görülen bir duruşmada ABD Adalet Bakanlığı tarafından Google’a açılan tekelleşme karşıtı davaya ilişkin kararını verdi. Mehta, duruşmada Google’ın arama motoru pazarındaki tekelini korumak için yasa dışı hamleler yaptığına hükmetti. Şirketin akıllı telefonlar ve tarayıcılarda varsayılan arama motoru olabilmek için milyarlarca dolarlık anlaşmalar yaptığını vurgulayan ABD’li yargıç, diğer şirketlerin anlamlı bir rekabet kurmak için fırsat ve kaynağa erişemediğinin de altını çizdi. 

Bir adım geriden: ABD Adalet Bakanlığı, davayı Google’ın arama motoru pazarında %90’lık bir payı elinde tutması gerekçesiyle 2020 yılında açmıştı. 

• StatCounter verileri, Google’ın hâlâ küresel arama motoru pazarında %91,04’lük bir payı elinde bulundurduğuna işaret ediyor. Bu da dünya genelinde yapılan internet aramalarının %91’inden fazlasında Google’ın kullanıldığı anlamına geliyor.

Açıklama: Şirketin küresel ilişkilerden sorumlu başkanı Kent Walker, kararın Google’ın en iyi arama motoru olduğunu kabul ettiğini fakat dünyanın en iyi arama motorunun kolayca erişilebilir hâle getirilmesine izin verilmemesi gerektiğini gösterdiğini ifade ederek kararda bir ironi bulunduğunu ima etti. Walker, kararın Google’ın sektörün en kaliteli arama motoru olduğunu ve yüz milyonlarca kullanıcının güvenini kazandığını teyit ettiğinin de altını çizdi. 

Tepkiler: Karardan kısa bir süre sonra rakip arama motoru platformu DuckDuckGo’nun kıdemli başkan yardımcısı Kamyl Bazbaz da konuyla ilgili açıklamalar yaptı. Google’ın 10 yıldan fazla bir süredir büyük dağıtım platformlarını baskı altında tuttuğuna ve arama motoru pazarındaki rekabeti engellemek için tekel gücünü kullandığına işaret eden Bazbaz, bu durumun DuckDuckGo’nun varsayılan arama motoru olarak kullanılmasını zorlaştırdığını belirtti. 

Bazbaz, DuckDuckGo’nun çevrimiçi gizlilik gibi Google’ın sunamadığı çok değerli özellikleri kullanıcılarına sunduğunun da altını çizdi.

Peki şimdi ne olacak? 

Mehta’nın kararında Google’ın yasa dışı davranışına yönelik çözüm önerilerine veya şirketin nasıl cezalandırılacağına ilişkin ayrıntılara yer verilmedi. Fakat yakın zamanda yayımlanan bir The New York Times haberi, Adalet Bakanlığı’nın Google’ın tekel pozisyonunun önüne geçmek için değerlendirdiği çözüm önerilerini ortaya çıkardı. 

Ayrıntılar: Paylaşılan iddialara göre Adalet Bakanlığı’nın değerlendirdiği seçenekler arasında Google’ı Android, Chrome ve AdWords gibi bazı iş birimlerini satmaya zorlamak da yer alıyor. Zira tüm bu platformlar, Google’ı varsayılan arama motoru olarak kullanarak şirketin pazar hakimiyetine önemli bir katkı sağlıyor.

• Google’ı verilerini ve bazı arama motoru algoritmalarını rakipleriyle paylaşmaya zorlamak ve arama motorunu bazı cihaz ve platformlarda varsayılan hâle getiren anlaşmalardan çekilmek zorunda bırakmak da ABD’li yetkililerin yaptırım seçenekleri arasında yer alıyor. 

Yargıç Mehta, Adalet Bakanlığı ve Google’a şirketin tekel pozisyonunu dengelemeye yönelik bir çözüm geliştirmeleri için 4 Eylül’e kadar süre verdi. Bir sonraki duruşma günü ise 6 Eylül olarak belirlendi.

Google’ın dünyanın en çok satılan akıllı telefonu iPhone’larda varsayılan arama motoru olmak için Apple ile yaptığı 20 milyar dolarlık bir anlaşması bulunuyor. Şirketin internet tarayıcısı Firefox’ta varsayılan arama motoru olmak için Mozilla ile de benzer bir anlaşma yaptığı biliniyor.

Neden önemli? Şirketin bu gibi anlaşmalardan çekilmek zorunda bırakılması ihtimali, hem Google’ın önemli bir pazar payı kaybetmesi hem de Google’dan açıkta kalan boşluğun başka şirketler tarafından doldurulması ve küresel arama motoru pazarındaki dengelerin değiştirilmesi ve anlaşmanın diğer taraflarının milyarlarca dolarlık gelir kaybına uğraması anlamına geliyor.

Bir adım sonrası: ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun eski başkanı William Kovacic, bu yıl Mehta’nın 1 haftalık bir duruşma yapmasını beklediğini ve sürecin 2024 yılı sonuna kadar uzayabileceğini söylüyor. Vanderbilt Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Rebecca Haw Allensworth ise davanın 1 yıl daha sürebileceğine inanıyor. Cornell Üniversitesi’nden George Hay ise davanın geri kalanının 5 yıllık bir zamana yayılmasını öngörüyor. 

• Google’ın itiraz süreci boyunca herhangi bir büyük hamle yapmaktan kaçınmak için Yüksek Mahkeme’den ihtiyati tedbir talep etme hakkı da bulunuyor. Yüksek Mahkeme’nin de sürece dahil olmasının ardından davanın 2026 yılı sonuna kadar uzayabileceğinin altı çiziliyor.

Sunulan seçenekler işe yarayabilir mi?

Adalet Bakanlığı’nın davası, Google’ın kendi arama motorunu varsayılan hâle getirmek için diğer şirketlerle yaptığı anlaşmalara odaklanıyor. Google ise bu tür anlaşmalar yoluyla tekel oluşturmadığını ve kullanıcıların, cihazlarındaki varsayılan ayarlarını değiştirerek diğer arama motorlarını kullanabileceklerini ileri sürüyor. Şirket ayrıca, arama motoru pazarının %90’ına hâkim olduğunu gösteren verilerin gerçeği yansıtmadığını iddia ediyor. 

Perspektif: Microsoft CEO’su Satya Nadella ise kullanıcıların bu tip tercihler yapma olasılığının oldukça düşük olduğuna işaret ederek arama davranışını belirlemede önemli olan tek şeyin varsayılan olarak ayarlanan arama motorları olduğunu savunuyor. 

Dava sürecinin uzaması durumunda nihai sonuç, bir sonraki ABD Başkanı’nın Adalet Bakanlığı’nın konuya yönelik tutumuna bağlı olacak. 

• Bu yılki başkanlık yarışının en güçlü adaylarından biri olan Donald Trump, daha önce sık sık Google karşıtı açıklamalarıyla gündeme geldi. 

• ABD Başkanı Joe Biden’ın yerine başkanlık yarışına katılan Kamala Harris’in ise mevcut Adalet Bakanlığı’na yakın bir tutum sergilemesi bekleniyor.