BM İklim Değişikliği Konferansı (COP), dün Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kentinde başladı. Bu yıl 28'incisi düzenlenen konferansta iklim değişikliği karşısında alınabilecek önlemler değerlendirilecek. 

Dokuzuncu günden öne çıkanlar 

 21 ülke, 2030 yılına kadar dünya çapında 15 milyon hektar mangrov alanını restore edip korumayı amaçlayan Mangrov Atılımı projesini onayladı.

• Nedir? Mangrov, gelgit sonucu oluşan haliçlerde, tuzlu bataklıklarda ve çamurlu kıyılarda sık ormanlar oluşturan bazı ağaç ve çalı türlerine ve oluşturdukları ormanlara verilen addır.

Dezenformasyon uzmanı Marc Owen Jones, X'te (Twitter) mevcut COP28 başkanlığının çevre dostu imajını destekleyen 1.900 greenwashing botu olduğunu ortaya çıkardı. 

Ayrıca zirve sırasında iklim aktivistleri COP28 alanında yürüyüş düzenlendi. 

Sekizinci günden öne çıkanlar 

COP28'in sekizinci gününde İklim değişikliğinin gençleri orantısız bir şekilde nasıl etkilediği ve çocuk haklarının iklim eylemine nasıl dahil edilebileceği konusunda paneller düzenlendi. 

STK'lar COP28'i "kısıtlayıcılık"la eleştirdi. Filistin'e destek amacıyla taktıkları Filistin keffiyeh eşarbına polis tarafından el konulduğunu anlatan STK delegeleri, bu kısıtlamanın neden gerçekleştiğini merak ettiklerini vurguladı. 

Bakanlık Eşleşmeleri: Zirvede, Güney ve Kuzey ülkelerinin çevre bakanları belirli konu başlıkları etrafında birleştirildi. Bu eşleşmelerle, belirli konularda karar mekanizmalarının hızlandırılması hedeflendi. 

COP29'a kimin ev sahipliği yapacağına dair tartışmalar başladı. Ermenistan ve Azerbaycan'ın birbirlerinin zirveye ev sahipliği yapma teklifini veto etmesi bekleniyordu; ancak Ermenistan, Azerbaycan'ın COP29 hedefini destekleyeceğini söyledi. Çevre aktivistleri ise bu durumdan pek memnun değil, zira Azerbaycan'ın seçilmesi hâlinde COP'a bir petrol devletinin ev sahipliği yapacağı ikinci yıl olacak.

Belediye başkanları, Paris Anlaşması mimarları, CEO'lar ve bilim insanlarından oluşan 800 lider,  1,5°C hedefini ulaşılabilir tutacak bir anlaşmayı desteklemek için COP28 Başkanı'na bir mektup gönderdi. 

Yedinci günden öne çıkanlar

COP28'de, Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) ve Bloomberg Philanthropies'in de katılımıyla kentleşme ve iklim değişikliği üzerine bir bakanlar toplantısı düzenledi. Toplantının ardından "Kentleşme ve İklim Değişikliği Ortak Sonuç Bildirisi" duyuruldu. 10 maddeden oluşan planda iklim eylemini hükümetlerin farklı düzeylerine entegre etmek ve şehirlerin eyleme uyumunu sağlamak amaçlanıyor. 

COP28'in yedinci gününde ayrıca iklim değişikliğinden en yüksek oranda etkilenen gelişmekte olan ülkelere teknik yardım sağlamak üzere Santiago Ağı üzerinde anlaşmaya varıldı. 

Altıncı günden öne çıkanlar 

Enerji, Sürdürülebilir Finans ve Gençlik Girişimciliği konuları görüşüldü. 

ABD'nin özel iklim elçisi John Kerry, nükleer füzyon teknolojisini artırmaya yönelik uluslararası bir plan başlattı. Kerry, BM iklim zirvesinde "füzyonun dünyamızda devrim yaratma potansiyeli" olduğunu söyledi.

60 ülke klima emisyonlarıyla mücadele için 'soğutma taahhüdü' imzaladı. Küresel Soğutma Taahhüdü, ülkelere soğutmayla ilgili emisyonlarını 2050 yılına kadar en az %68 oranında azaltma çağrısında bulunuyor.

• Bununla birlikte: Büyük Kirleticileri Dışarı Atın (KBPO) koalisyonu tarafından yapılan bir analiz, en az 2 bin 456 fosil yakıt lobicisine COP28'e erişim izni verildiğini ortaya çıkardı. Bunun neredeyse her ülke delegasyonundan çok daha fazla insan olduğu vurgulandı. 

BAE bankacılık sektörü, 2030 yılına kadar 270 milyar dolardan fazla sürdürülebilir finansmanı toplu olarak harekete geçirme taahhüdünü duyurmak için bir araya geldi.

39 ülke, hidrojen sertifikasyon programlarının karşılıklı tanınmasını sağlamak amacıyla Hidrojen Niyet Bildirgesini onayladı.

COP28 Başkanlığı, metan emisyonlarının ortadan kaldırılmasının ve petrol ve gazın karbonsuzlaştırılmasının hızlandırılması konulu bir etkinlikte düzenlendi.

Beşinci günden öne çıkanlar 

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı (COP28) Başkanı BAE Sanayi ve İleri Teknoloji Bakanı Sultan bin Ahmed el Cabir, iklim bilimine saygı duymadığı yönündeki suçlamaları reddetti.

• Ne olmuştu? Guardian'da yer alan haberde, el Cabir'in 21 Kasım'da internet üzerinden düzenlenen bir etkinlikte "1,5 derece ısıya ulaşmanın yolunun fosil yakıtların aşamalı olarak kullanımdan kaldırılması olduğunu iddia eden hiçbir bilim ya da senaryo yok" ifadelerini kullandığı paylaşıldı.

Zirvenin beşinci gününde gündem finans, ticaret, toplumsal cinsiyet eşitliği ve hesap verebilirlik oldu. 

• Sürdürülebilir Finansın Desteklenmesi Yoluyla Küresel İklim Eylemi etkinliği düzenlendi. BAE Bankacılık Federasyonu'nu 2030 yılına kadar bu alana 270 milyar dolar destek sözü verdi.
•  Zirvede önümüzdeki günlerde hidrojen, soğutma ve cinsiyete ilişkin üç deklarasyon daha açıklanacak.
• Fransa ve Japonya, Afrika Kalkınma Bankası'nın iklim ve kalkınma için Özel Çekme Haklarından (SDR) yararlanmaya yönelik projesini destekleyeceklerini açıkladı.
• Yenilenebilir enerji şirketi ReNew Energy Global Plc, Asya Kalkınma Bankası (ADB) ile 5,3 milyar dolarlık bir finansman için ilk anlaşmasını imzaladı.
•  Reuters'ın aktarıldığına göre, Arap Enerji Fonu, önümüzdeki 5 yıl içinde karbondan arındırma teknolojilerine 1 milyar dolara kadar yatırım yapmayı planlıyor.
• Asya Kalkınma Bankası (ADB), Filipinler'e 2024 ile 2029 yılları arasında 10 milyar dolar iklim finansmanı tahsis edeceğini açıkladı. 

BM İklim Değişikliği Yöneticilerinden Razan Al Mubarak "İklim değişikliği cinsiyet ayrımı gözetmeyen bir konu değil. Kadınlar dünyadaki yoksulların çoğunluğunu oluşturuyor ve belki de bu yüzden kadınlar ve kız çocukları iklim eyleminin ön saflarında yer alıyor" ifadelerini kullandı.

COP28'in Twitter hesabından yapılan paylaşımda, zirvede şu ana kadar 57 milyar doların üzerinde para toplandığı vurgulandı. Hükümetlerin, işletmelerin, yatırımcıların ve hayırseverlerin "COP28'in ilk 4 gününde 8 taahhüt ve beyanda" bulunduğu da vurgulandı.

Dördüncü günden öne çıkanlar 

The Guardian gazetesinin bildirdiğine göre COP28 Başkanı Sultan El Caber, katıldığı bir toplantıda küresel ısınmayı 1,5 derece ile sınırlamaya yönelik fosil yakıtların aşamalı olarak kullanımdan kaldırılmasının gerekli olduğunun bilimsel kanıtı olmadığını söyledi.

Ayrıca zirveye katılan çok sayıda protestocu Gazze'de ateşkes çağrısında bulundu.

Üçüncü günden öne çıkanlar 

100 ülkeden yeni söz

Bugünkü oturumlarda  ülkeler ve petrol şirketleri, küresel ısınmayla mücadelede büyük ilerleme sözü verdi. 100 ülke, yenilenebilir enerji kullanımını 2030 itibarıyla 3 katına çıkarmayı taaahüt etti.

• Ayrıca: Aramco'nun da aralarında bulunduğu 50 petrol ve doğalgaz şirketi de 2050 itibarıyla, küresel ısınmaya neden olan gazlara ek yapmayı durdurma vaadinde bulundu.
• Perspektif: Vaatler yalnızca karbon salımını kapsıyor. Fosil yakıtlar söz konusu vaatler içinde yer almıyor. Bu nedenle çevreciler ülkelerin ve şirketlerin verdikleri bu sözlerin küresel ısınmayla mücadelede yeterli adımlar olmayacağını savunuyor. 

Kayıp ve zarar fonuna destekler

COP28'de oluşturulan Kayıp ve Zarar Fonu'na ülkeler desteklerini açıklamaya başladı. Kanada fona 16 milyon dolarlık destek açıkladı. Hollanda da fona 15 milyon dolar destek vereceğini duyurdu, ayrıca ülke finansman düzenlemeleri için de 25 milyon dolarlık destek açıkladı. Slovenya da Kayıp ve Zarar Fonu'na 1,5 milyon avroluk taahhüt açıkladı. İtalya fona 100 milyon avroluk taahhütte bulunduğunu duyurdu. 

COP28'in üçüncü gününde Dünya İklim Eylem Zirvesi düzenlendi. Zirvede konuşan COP28 Başkanı Sultan Al Jaber, sektörler arası iş birliğini artırmayı ve sağlık sektöründeki emisyonları azaltmayı amaçlayan iklim-sağlık finansmanını 123 ülkenin onayladığını duyurdu. 

Ayrıca COP28'ün üçüncü gününde 2023 Zayed Sürdürülebilirlik Ödülleri teslim edildi. 

İkinci günden öne çıkanlar 

COP28'in ikinci günü, liderlerin konuşmalarıyla başladı. Konferansın açılışında konuşan COP28 Başkanı Sultan Ahmet El Caber, ülkelerin kalkınma ve iklim eylemleri arasında seçim yapmak zorunda kalmaması gerektiğini söyledi. Gelecek iki haftanın son derece önemli olduğunu belirten El Caber, "Dünyaya güzel haberler verelim" dedi.

Japonya, İspanya, Holanda ve Etiyopya liderleri de konuşmalarını yaptı

Japonya Başbakanı Fumio Kishida, dünyanın henüz 1,5°C'ye giden yolda olmadığını söyledi. Kishida, ülkesinin yenilenebilir enerjiyi ana güç kaynağı hâline getirme hedefi de dahil olmak üzere enerji planlarının ana hatlarından bahsetti ve Japonya'nın dünyanın en büyük 3. güneş enerjisi pazarı olduğunu vurguladı. 

Etiyopya Devlet Başkanı Abiy Ahmed, ülkesinin 32,5 milyar fidan diktiğini ve çölü biyolojik çeşitlilik açısından bir cennete dönüştürdüğünü söyledi. Ülkesinin iklime dayanıklı bitkiler ektiğini ve bir yılda 6 milyon hektar buğday ürettiğini söyleyen Ahmed, “Bu bizi onlarca yıllık ithalat bağımlılığından kurtardı” dedi ve ilk kez buğday ihracatçısı olduklarını belirtti.

İspanya Cumhurbaşkanı Pedro Sánchez, dünyayı kirletenlerin sebep oldukları yıkımın bedelini ödediği, kirleten öder prensibine sahip olunması gerektiğini söyledi.

Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Hollanda'yı karbondan arındırmanın zorlu bir iş olduğunu söyledi ve "Ama yapılabilir" dedi. Rutte'nin konuşmasını değerlendiren Guardian, geçtiğimiz hafta gerçekleşen seçimin ardından Rutte'nin Hollanda'nın iklim politikaları hakkında konuşmamasının "sürpriz" olmadığını söyledi.

Macron: Özel sektörün hiçbir caydırıcılığı yok 

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, iklim değişikliğine yönelik eylemlerin optimize edilebilmesi için uluslararası yapılarda yapılması gereken birçok değişikliğin uzun ve kapsamlı bir analizini sundu. Konuşması dünya genelinde karbondan arındırma yollarına odaklandı ve bunları yürüten yatırım sistemlerinin işlevsizliğine dikkat çekti. Kömür konusunda tam bir U dönüşü yapılması, G7 ülkelerinin örnek teşkil etmesi ve kömüre son verme taahhüdünde bulunması çağrısında bulundu. 

Macron, Fransa'nın 2027'ye kadar tüm kömür tesislerini kapatacağı sözünü verdi. "Özel sektörün hiçbir caydırıcılığı yok ve yatırım sistemlerimiz de işlevsiz" diyen Macron, dünyanın yeni kömürlü termik santrallere sübvansiyon vermeyi bırakması ve özel finansman söz konusu olduğunda kuralları değiştirmesi gerektiğini söyledi. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Emisyonlarda sorumluluğumuz %1'in altında olmasına rağmen önemli adımlar atıyoruz

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvedeki konuşmasında, dünyanın koronavirüs salgını ve Ukrayna-Rusya savaşının ardından şimdi de Gazze'deki katliamların acı sonuçlarıyla karşı karşıya olduğunu belirterek "Türkiye, tüm bu krizlerde barışın yanında olmuş, adalet ve hakkaniyet temelinde çözüm için çalışmıştır" dedi. Erdoğan, Türkiye'nin iklim değişikliğine de bu perspektiften yaklaştığını anlatarak, şunları söyledi:

"Sera gazı emisyonunda tarihi sorumluluğumuz %1'in altında olmasına rağmen, kendi imkanlarımızı kullanarak çok önemli adımlar atıyoruz. 2053 yılı itibarıyla net sıfır emisyon hedefini gerçekleştirmeyi öngörüyoruz. 2030 yılına kadar emisyon azaltımı hedefimizi iki katına çıkardık. Bu kapsamda, yıl sonu itibarıyla 66,6 milyon ton karbondioksit emisyon azaltımı bekliyoruz. Toplam kurulu güç içinde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını %55'e yükselttik. Bu oranla Avrupa'da 5'inci, dünyada ise 12'nci sırada yer alıyoruz. Jeotermal kurulu gücünde Avrupa'da 1'inci, dünyada 4'üncüyüz. Hidroelektrik santrali kurulu gücünde ise Avrupa'da 2'nci, dünyada 9'uncu sıradayız."

Tüm bu çalışmaların maliyetinin yüksekliğinden bahseden Erdoğan, "İklim finansmanı kaynaklarına ve teknoloji transferi imkanlarına daha adil şekilde erişebilmemiz, bu bakımdan büyük önem arz ediyor" değerlendirmesini yaptı.

Filistin topraklarında yaşanan insani krize değinmeden geçemeyeceğini belirten Erdoğan,"İsrail saldırıları sonucu, çoğunluğu çocuk ve kadın 16 bini aşkın Filistinli masum sivilin hayatını kaybetmesi, hiçbir şekilde meşru gösterilemez. Gazze'de yaşananlar insanlık suçudur, savaş suçudur ve bu suçu işleyenlerden uluslararası hukuk önünde mutlaka hesap sorulmalıdır. Son gelişmelerle birlikte 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen ve toprak bütünlüğünü haiz bir Filistin Devleti'nin kurulmasının ehemmiyetini hep birlikte tekrar gördük. Türkiye olarak bunun tesis ve temini noktasında her türlü sorumluluğu almaya hazırız. 'Dünya 5'ten büyüktür' ve 'Daha adil bir dünya mümkündür' şiarımızı burada tekrar vurgulamak istiyorum" diye konuştu. 

Kazakistan, Sırbistan, Irak ve Paraguay liderleri de konuştu

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, küresel metan taahhüdüne katılma sözü verdi. Tokayev, önemli bir petrol ihracatçısı olan ülkesinde rüzgar ve güneş enerjisi konusunda olağanüstü bir potansiyel bulunduğunu söyledi. Tokayev, gelecek yıl BM öncülüğünde bölgesel bir iklim zirvesi düzenlemeyi planladıklarını söyledi. 

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, ülkesinde sıcaklıkların şimdiden 1,8 santigrat derece arttığını söyledi. Vučić, bunun son derece rahatsız edici boyutlarda, bölgede benzeri görülmemiş bir durum olduğunu anlattı. 

Irak Cumhurbaşkanı Abdul Latif Rashid, zirvede Irak'ın meşhur nehirlerinin artık su altında olduğu söyledi. İklim değişikliğine bağlı kuraklık nedeniyle bölgede yaşananları Rashid şöyle anlattı: 

"Irak'ın güneyindeki kuraklık, rekor düzeydeki sıcaklıklar, çölleşme ve kum fırtınaları, daha büyük düzeyde yoksulluk ve ülke içinde yerinden edilmeyle sonuçlanan ekonomik zorluklara yol açtı."

Paraguay Başkanı Santiago Peña, “Ülkem Paraguay'da tüm enerji temiz ve yenilenebilir. Evet, doğru duydunuz, hepsi temiz ve yenilenebilir" dedi. Ayrıca topraklarının %44'ünün orman olduğuna dikkat çeken Peña, Çin'den Tayvan'ın COP sürecine dahil edilmesine izin vermesini istedi. 

Seyşeller Başkanı Wavel John Charles Ramkalawan, krizin aciliyetine rağmen iklim değişikliğiyle ilgili pek çok mali taahhüdün henüz yerine getirilmemesinden dolayı cesaretinin kırıldığını söyledi. 

Slovakya Devlet Başkanı Zuzana Caputova, "Gelecek nesillere daha ne kadar zarar vermek istiyoruz?" diye sordu. 

"Silahlara harcanan trilyonlar, eşitsizlik ve açlıkla mücadeleye harcanmalı"

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, iklim hedefleri konusunda birçok gelişmiş ülkeden daha iddialı olduklarını söyledi. "Amazon'daki ormansızlaşmayı büyük ölçüde azalttık ve bunu 2030 yılına kadar sıfıra indireceğiz" ifadelerini kullanan Lula da Silva, gelişmiş ülkelere sera gazı emisyonlarını azaltmak için daha fazla yatırım yapmaları ve iklim etkilerinden muzdarip gelişmekte olan ülkeleri desteklemeleri çağrısında bulundu. Lula da Silva ayrıca şunları söyledi: 

“Gezegen, yerine getirilmemiş iklim anlaşmalarından bıktı. Hükümetler sorumluluklarından kaçamazlar. Hiçbir ülke sorunlarını tek başına çözemez. Hepimiz sınırlarımızın ötesinde birlikte hareket etmek zorundayız.” 

Silva ayrıca, silahlara harcanan trilyonlarca doların açlığa, eşitsizliğe ve iklim değişikliğine karşı kullanılması gerektiğini söyledi: "Dünya, gelir, cinsiyet ve ırktaki kabul edilemez eşitsizlikleri doğallaştırdı. Eşitsizlikle mücadele etmeden iklim değişikliğiyle yüzleşmenin mümkün olmadığını bilmemiz gerekiyor."

"Kayıp ve zarar fonunu çalışır hâle getirmeliyiz"

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von Der Leyen ise zirvedeki konuşmasında dünyaya karbon fiyatlandırmasında AB'yi takip etme çağrısında bulundu. Ursula von Der Leyen konuşmasında kayıp ve zarar fonuna odaklanarak "Bu COP'ta dünyadaki en savunmasız insanları korumak için kararlı bir adım atacağız. Kayıp ve zararlar konusunda yanlarında olacağız" dedi. 

"Fosil yakıtları aşamalı olarak ortadan kaldırmalıyız ve metan emisyonlarını azaltmalıyız" diyen Avrupa Komisyonu Başkanı, kayıp ve zarar fonununda çalışır hâle getirilmesi gerektiğini ve AB'nin de katkıda bulunacağını vurguladı. Ursula von Der Leyen ayrıca "Uluslararası finans sisteminde reform yapmamız gerekiyor, daha fazla karbon fiyatlandırmasına ihtiyacımız var" dedi.

"Kuraklık olasılığı 100 kat daha fazla"

Kenya Devlet Başkanı William Ruto, bölgesinin halihazırda iklim çöküşünün korkunç etkileriyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Ruto, "Doğu Afrika'da, bölgenin 40 yılı aşkın bir süredir gördüğü en şiddetli kuraklığın ardından yıkıcı sel felaketi geldi" dedi. 

Ruto ayrıca, araştırmaların Afrika'nın bazı bölgelerinde kuraklık olasılığının sanayi öncesi çağa göre 100 kat daha fazla olduğunu gösterdiğini de sözlerine ekledi. Ruto, dünyanın Afrika'daki yeşil enerjiye ve diğer altyapılara yatırım yapması gerektiğini belirtti: 

"Afrika'yı yeşil bir güç merkezine dönüştürmek sadece kıta için gerekli değil, aynı zamanda küresel sanayileşme ve karbondan arınma için de hayati derecede önemli."

Tonga Kralı Tupou: Paris Anlaşması'ndaki ilerlemenin bu kadar yavaş olması acı verici

Tonga Kralı Tupou, gelişmekte olan küçük ada devletleri için COP28'in "hepimizin umduğu dönüm noktası olmayabileceğini" ve Paris anlaşmasındaki ilerlemenin çok yavaş olduğunu görmenin "acı verici" olduğunu söyledi. Tupou, "Biz okyanus insanlarıyız, okyanus bizim can damarımızdır, bizi besler, ulaşım aracımızdır ve kültürümüzün derin bir parçasıdır" diye konuştu. 

Tonga Kralı ayrıca her yıl 50 binden fazla insanın iklim değişikliği nedeniyle evlerini kaybettiğini ve yerinden edildiğini vurguladı.

Ürdün Kralı Abdullah: Savaş, tehditleri daha şiddetli hâle getiriyor 

Ürdün Kralı Abdullah bin El Hüseyin, konferanstaki konuşmasında savaşın su ve gıda kıtlığı tehdidini daha şiddetli hâle getirdiğini söyledi. Abdullah "İklim değişikliği hakkında, çevremizde yaşanan insani trajedilerden ayrı olarak konuşamayız" dedi. İsrail- Hamas savaşını hatırlatan Abdullah "Hâlihazırda iklim değişikliğinin ön saflarında yer alan bir bölgede, savaş, su kıtlığı ve gıda güvensizliği gibi tehditleri daha da şiddetli hâle getiriyor" dedi. 

Gıda deklarasyonu onaylandı

Sürdürülebilir Tarım, Dayanıklı Gıda Sistemleri ve İklim Eylemi Deklarasyonu COP28'de 134 dünya lideri tarafından onaylandı. 

• Ne içeriyor? Twitter'da deklerasyon "Küresel emisyonlarla ve iklim değişikliğiyle mücadelenin amaçlandığı deklarasyonda çiftçilere yönelik koruyucu uygulamalar mevcut" ifadeleriyle tanıtılıyor. Bildiri, gıda sistemlerinin dönüştürülmesini içeriyor.
• Neden önemli? Bu deklarasyon, iklim konferansında kiderlerin gıda konusundaki ilk anlaşması olma özelliği taşıyor. COP'da anlaşma sağlanan konuları genellikle fosil yakıtlar ve iklim finansmanı oluşturuyor.

Modi: 2070'e kadar net sıfır hedefine ulaşmayı hedefliyoruz

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Hindistan'ın "ekoloji ve ekonomi arasında bir denge kurarak dünyaya bir kalkınma modeli sunduğunu" söyledi. Hindistan'ın dünya nüfusunun %17'sine ev sahipliği yapmasına rağmen, küresel karbon emisyonlarındaki payının %4'ten az olduğunu vurgulayan Modi, ülkesinin fosil olmayan yakıtların ekonomideki payını %50'ye çıkarmayı ve 2070 yılına kadar net sıfır hedefine ulaşmayı hedeflediğini vurguladı. Modi ayrıca şunları söyledi: 

“Geçtiğimiz yüzyılda, insanlığın küçük bir kısmı, ayrım gözetmeksizin doğayı sömürdü. Ancak bunun bedelini başta güneyde yaşayanlar olmak üzere tüm insanlık ödüyor."

Lula da Silva: İnsanlık kuraklıktan acı çekiyor

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, konferanstaki konuşmasında dünyanın somut eylemlere ihtiyacı olduğunu vurguladı. "İnsanlık kuraklıktan acı çekiyor" ifadelerini kullanan Lula da Silva, "Gezegeni düzeltmeye kararlı kaç dünya lideri var?" sorusunu yöneltti.

Kral Charles: Olması gerekenden çok uzağız, endişe verici

Kral Charles, konferanstaki konuşmasında hayatının büyük bölümünü küresel ısınma, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı nedeniyle dünyanın karşı karşıya olduğu tehditleri anlatmaya çalışarak geçirdiğini söyledi. "Bazı önemli ilerlemeler kaydedildi, ancak olması gerekenden çok uzaktayız. Endişe verici" diyen Kral Charles, doğanın onarılmasının insanlığın hayatta kalması açısından önem taşıdığını belirtti. 

"Rekorlar artık o kadar sık kırılıyor ki, belki de bunların bize söylediklerine karşı bağışıklık kazanıyoruz" diyen Kral Charles, iklim değişikliğiyle mücadelenin herkesin işi olduğunu belirtti. Charles konuşmasını şu sözlerle bitirdi:

"Dünya bize ait değil, biz Dünya'ya aitiz"

"Sadece sizin iyileştirebileceğiniz bir hastalık"

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, "Daha birkaç gün önce Antarktika'nın eriyen buzları üzerindeydim. Bir süre önce de Nepal'in eriyen buzulları arasındaydım. Bu iki nokta birbirinden çok uzakta ama krizde birleşiyor" dedi. Bunun iklimin yenildiği bir hastalık olduğunu söyleyen Guterres, dünya liderlerine "Sadece sizin iyileştirebileceğiniz bir hastalık" diye seslendi. Guterres "İnsanlığın kaderi tehlikede" vurgusunu da tekrarladı.

30 milyar dolarlık fon

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid, "Küresel iklim çözümleri" için 30 milyar dolarlık bir fon oluşturduklarını açıkladı. Zayid, fonun özellikle iklim finansmanı açığını kapatmak üzere tasarlandığını vurguladı. 

İlk günden öne çıkanlar

Kayıp ve zarar fonu

Zirvede ülkeler, yoksul ülkelerin iklim değişikliğiyle başa çıkmalarına yardımcı olacak kayıp ve zarar fonunun faaliyete geçirilmesi konusunda anlaşmaya vardı. Anlaşma konferansın son gününe kadar onaylanmayacak, ancak birçok delege fonu olumlu karşıladı. Bu fon, iklim felaketlerinden en kötü etkilenen ülkelere maddi yardım aktarımı sağlayacak.

"Gerçek zamanlı iklim yıkımı" 

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, açılış konuşmasında dünya liderlerini "adım atmaya" çağırdı. Guterres, "İklim yıkımını gerçek zamanlı olarak yaşıyoruz" dedi. Guterres ayrıca deniz seviyelerindeki yükseliş ve deniz yüzeyi sıcaklıklarının da rekor seviyelere ulaştığını ekledi.

COP28 Başkanı: Kutup yıldızımızı asla gözden kaçırmayın

COP28 Başkanı Sultan Ahmet El Caber, açılış konuşmasında birçok ulusal petrol şirketinin 2050 yılı için net sıfır hedeflerini benimsediğini kaydederek "Ezber bozan bu yolculuğa katılmaya yönelik adım attıkları için minnettarım. Ancak bunun yeterli olmadığını söylemeliyim ve daha fazlasını yapabileceklerini biliyorum" dedi. El Caber, "Kutup yıldızımız olan 1,5 dereceyi asla gözden kaçırmayın" diye konuştu.

Erdoğan da BAE'de

Cumhurbaşkanı Erdoğan da zirveye katılmak için BAE'ye gitti. Erdoğan'ın zirvede bazı liderlerle ikili görüşmeler yapması bekleniyor.