Türkiye'de hak ihlalleri: Barışçıl protesto hakkı ve 9. Boğaziçi Onur Yürüyüşü

Judith Butler’ın da dediği gibi zaman, antifaşist dayanışma zamanı. Zaman, ulusötesi mücadele ağlarını güçlendirmenin, birlikte mücadelenin, kesişimsel yaklaşımların zamanı. Zaman, kuir feminizmin açtığı imkânları hayata geçirme zamanı.

— Berfu Şeker

Türkiye'de hak ihlalleri hakkında yazı yazmaya karar veriyorsun. Rapor mu taramak gerek? Peki kaç uzmanla konuşmalı insan? Uluslararası Af Örgütü'nün 2021/22 yılları için dünyada insan haklarının durumunu inceleyen raporunda Türkiye, şu maddelerle özetleniyor:

20 Mayıs 2022: Güncel durumla ilgili detaylı bir inceleme için infografiklere veya saha çalışmalarına başvurmaya gerek kalmıyor ve ekranının başına geçtiğin gibi haberler dökülüyor — bugün Boğaziçi Direnişi'nin 502. günü ve 9. Boğaziçi Onur Yürüyüşü'ne saldırı var. 1 Şubat'ta dönemin kayyumu Melih Bulu tarafından hukuka aykırı bir idari işlemle usulsüzce kapatılan BÜLGBTİA+ Çalışmaları Kulübü’nün Twitter hesabından gündemi takip ediyorum.

9. Boğaziçi Onur Yürüyüşü

BÜLGBTİA+ Çalışmaları Kulübü’nün kapatılmasına ve kulüp etkinliklerinin sansürlenmesine karşı 20 Mayıs 2022 Perşembe günü 17.00'de düzenlenmesi planlanan 9. Boğaziçi Onur Yürüyüşü, Taşoda Festivali gerekçe gösterilerek kayyum rektörlük tarafından engellendi. 19 Mayıs 2022 Çarşamba günü, Güney Kampüs girişine X-Ray cihazlarının konulduğu görülmüştü.

Boğaziçi Üniversitesi'ne bağlı özel güvenlikler, 17.00 itibarıyla Güney Kampüs kapısında öğrencilerle birlikte toplandı; ablukaya rağmen 17.10'da başlayan yürüyüş, bildirinin BÜLGBTİA+ Çalışmaları Kulübü’nün önünde okunması için durdu. Çevik kuvvet polisleri, bu anda öğrencilere saldırdı; 17.40 itibarıyla ablukaya alınan öğrenciler, "Dağılıyoruz," beyanına rağmen gözaltına alınmaya başlandı.

Gözaltıların üzerine Güney Kapı kapatıldı ve öğrenciler kampüste mahsur kaldı. ÜniKuir'in haberine göre özel güvenlikler, öğrencileri içeride tutabilmek için polisten destek istedi; öte yandan abluka altındaki öğrenciler, polis drone'uyla izlenildi.

Fotoğraf: KaosGL

Polisin hukuksuz güç kullanımı

KaosGL'nin haberine göre çevik polisin gözaltı işlemi sırasında ters kelepçe yaptığı görüldü. Slogan atan bir grup öğrencinin yere yatırılıp işkence uygulandığı da ifade edilenler arasında. Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi, 9. Boğaziçi Onur Yürüyüşü'ne katılanlar polisin hukuksuz güç kullanımıyla karşılaştığını ifade etti:

İncelediğimiz görüntülerde polisin, ters kelepçe kullanımı ve kelepçeli bir kişinin başının polis otobüsüne vurulması dahil olmak üzere kötü muamele yasağını çiğnediği görülüyor. Gözaltına alınanların derhal serbest bırakılması çağrısında bulunuyoruz. LGBTİ+lara ayrımcılık uygulayan, barışçıl protesto hakkını engelleyen ve kötü muamele yasağını çiğneyenler tespit edilerek idari ve hukuki soruşturmaya tabi tutulmalıdır.

Mekânsızlaştırma politikaları: #KayyumaNakka

BÜLGBTİA+ Çalışmaları Kulübü’nün hukuksuzca kapatılması üstüne 12 Mayıs 2021’de açılan yürütmeyi durdurma talepli idari işlemin iptali davasının sonuçlandığını ve talebin reddedildiğinin altını çizen 9. Boğaziçi Onur Yürüyüşü açıklamasında yaşanılan hak ihlalleri vurgulanıyor:

Hande Kader Bursu’muzun elimizden alınması, yıllarca uğraşarak elde ettiğimiz cinsiyetsiz tuvaletlerin teker teker kapatılması ve yurtların cinsiyetlendirilmesi gibi pratikler, bugün adını bile unuttuğumuz Melih Bulu’dan sonra kayyum Naci İnci döneminde de sürdürülmüştür.

Polis saldırısı nedeniyle okunamayan metinde iktidarın, rejim kriziyle harmanladığı ekonomik krizin faturasını mülteciler, lubunyalar, emekçiler ve tüm ezilen kesimlerden çıkardığı ifade ediliyor:

Yaşanan enflasyonda artan kira zamlarına yetişebilmek şöyle dursun, ev sahiplerinin kimliklerimiz ve yaşamlarımız üzerinden bizi ayrımcı bir şekilde barındırmaması bugün birçok kentte birçok lubunyanın deneyimidir. Aynı şekilde, kampüslerdeki tek barınma alternatifi olarak sunulan ve cinsiyet ayrımına dayanan yurt tipi başta translar olmak üzere tüm öğrencilerin var oluşuna yönelik bir hak ihlalidir.

Güncel durum: Aralarında akademisyenlerin de yer aldığı en az 50 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların sağlık kontrolünün ardından ifade için Vatan Emniyet’e götürüleceği öğrenildi.

Editörün notu: Kadının İnsan Hakları Yeni Çözümler Derneği'nden Berfu Şeker'in otoriterleşme, İstanbul Sözleşmesi ve toplumsal cinsiyet karşıtlığı üzerine sosyal adalet yayınımız ANGST için yazdığı yazıyı buradan okuyabilirsiniz.