Hasan Saltık'ın Ardından

Geçtiğimiz günlerde ülkenin önemli müzik firmalarından Kalan Müzik’in kurucusu Hasan Saltık’ı kaybettik. Ve bu sadece müzik sektörünün veya birlikte çalıştığı müzik emekçilerinin değil, ülkemizin kültürel mirasının da bir kaybıydı. Zira dinleyicilerinin yakından bildiği üzere Kalan Müzik bize sadece kendi müziğini yapan yahut geleneksel müzikleri yorumlayan sesleri tanıtmamış; kaybolup giden, farkına varılmayan ve kayıt altına alınması pek de düşünülmemiş(!) sesleri de bize kazandırmıştı. 

1991 yılında Hasan Saltık tarafından kurulan Kalan Müzik, kuruluş amacını kendi tabiriyle “az bilinen kültürleri ve müzik türlerini bir arşiv halinde toplayıp müzik piyasasında bu birikime bir pazar yaratmak” olarak söylüyor. Bu farklı amacını gerçekleştirmek için de öncelikle 78 devirli taş plakların temizlenerek yeniden basımını gündeme getirmiş ve yine kendi ifadesine göre bunu Türkiye’de ilk gerçekleştiren kurum olmuş; onca konservatuar, arşiv, radyo, televizyon ve benzeri kurumlar arasında bağımsız bir birey tarafından kurulmuş bir plak şirketi olarak…

Benim Hasan Saltık’la yolum hiç kesişip de tanışma fırsatım olmadı; ama Kalan Müzik’le yolum bir dinleyici olarak sık sık kesişti ve her zaman kesişecek. Zira nadide kayıtlardan oluşan “Arşiv” serisinin albümleri etnomüzikoloji serüvenimde her daim başucu dinlemeleri olmuş ve Anadolu ile kardeş coğrafyalarının seslerini, kültürlerini tanımamda birer okul gibi çalışmıştır ve çalışmaktadır. Elbette bir müziğin, geleneğin kayıt altına alınması ve arşivlenmesi üstüne düşünülüp konuşulması gereken bir süreç. Zira çoğu hayatın akışında gerçekleşen bu yazısız ve standartlara göre bir nevi kuralsız icraları bir stüdyoda kayda alıp bir albüme sığdırmak, performansın kendisi ve ürününü de direkt bir değişime uğratan süreç. Bu yüzden bazı şeyleri yerinde ve zamanında, yani alanda kaydetmek (yine kayıt işleminin kendisi ve kaydedici faktörlerin etkisine rağmen) belki bu “doğal” icrayı nispeten koruyabilir. Fakat neyse ne, bunların hiçbirinin senelerce yapılmadığı, hatta yapılmasının düşünülmediği seslerin bize ulaşmasını sağlamış ya Hasan Saltık, burada biraz buna sevinelim ve teşekkür edelim. Ben de kendisine kişisel şükranlarımı iletirken, size de Kalan Müzik’ten ve bilhassa da Arşiv’inden birkaç albüm önererek bitirmek istedim yazımı. Ama fark ettim ki o kadar çok albümü var ki Kalan’ın benim için hem araştırmacı hem dinleyici olarak kıymeti yüksek, hangilerini seçip yazayım bilemedim. O yüzden kendimce bir sınır koyarak alan araştırmalarım ve akademik çalışmalarda en çok faydalandığım iki büyük kaynakla teşekkür etmek istiyorum Saltık’a ve bu albümlerden sizlere bahsetmek… 

• Fethiyeli Ramazan Güngör ve Üç Telli Bağlaması 

Özellikle benim gibi Teke Yöresi insanlarının aşina olduğu boğaz havalarıyla, zeybeklerle dolu; hem repertuar hem icra açısından kelimenin hakkını verecek şekilde “eşsiz” bir arşiv çalışması üç telli üstadı Fethiyeli Ramazan Güngör’ün kayıtları. Günümüzde ne mutlu ki Ramazan Güngör’ün öğrencilerinden gidip çalgıyı öğrenen, çalışan, aktaran pek çok arkadaşımız var; ama bu albüm, işin büyük ustasının sanıyorum en kapsamlı kaydı ve herkes için bir nevi kutsal baş ucu kitabı. 

• Yörüklerde Müzik ve Boğaz Çalma

İşte bu albüm de benim kişisel merak ve çalışmalarımın başucu albümü ve kutsal rehberi. Yörük hayatından bihaber kentli, ama atalarından Yörük kökenli bir araştırmacı olarak Yörük müzikleri üzerine çalışmaya başladığımda etrafta müziğe dair çok az kaynak vardı. Olanların ise hiçbiri ise bu kadar kapsamlı ve öğretici değildi. Yetkin Özer, Levent Ergün ve İbrahim Yükseksin’in 1996-1998 yılları arasında yapmış oldukları alan çalışmalarının kayıtlarından oluşan bu albümün yanı sıra yine Levent Ergun hocamızın albümle aynı ismi taşıyan 2004 tarihli doktora tezi de sanırım tekrar tekrar ve en çok okuduğum akademik çalışma. 

Kubbede kalan hoş sâdâların elçisi olarak hatırlanacak Hasan Saltık. Umarım bizler de bu çalışmaların kıymetini bilir ve bunları çoğaltabiliriz.