Her çocuğun hakkı: Bir öğün ücretsiz yemek

"Bütün çocuklar
Yokluk bilmesinler
Et, şeker, süt bulsunlar
Giyimli, tok ve rahat
Gitsinler okullara
Sınıflarını geçsinler.
Büyükler biraz daha yorulsun
Onlar da büyüsünler
Onlar da mesut olsunlar
Geçti, kaç savaş ezikliği
Çocukları düşünsünler
Çocuklar iyi gün görsünler."

-Behçet Necatigil 

Kadın dayanışma derneği Ekmek ve Gül, geçtiğimiz haftalarda yayımladığı raporda, Türkiye’de her dört çocuktan birinin okula aç gittiğini belirterek devletin okullarda öğrencilere bir öğün sağlıklı ve ücretsiz yemek vermesi çağrısında bulundu. 

Türkiye İşçi Partisi (TİP) Sözcüsü ve Milletvekili Sera Kadıgil de geçtiğimiz haftalarda okullarda bir öğün ücretsiz yemek ve temiz su dağıtılması için kanun teklifi vermiş, "Ağır ekonomik kriz ve derinleşen yoksulluk nedeniyle çocuklar ne yeterli beslenebiliyor ne de okula gidebiliyor. Çocuklar ne sofrada ne okulda. Hem aç hem eğitimsiz" ifadelerini kullanmıştı.

• Bir adım geriden: Ayrıca Ekmek ve Gül Kocaeli kadın grubu, mayıs ayında okullarda 1 öğün ücretsiz yemek talebiyle kampanya başlatmış, bugüne kadar da kampanyasını sürdürmüştü. 
• Öte yandan: Geçtiğimiz günlerde CHP Tekirdağ Milletvekili Candan Yüceer de devlet okullarında eğitim gören öğrencilerin ve eğitim çalışanlarının beslenme ve su ihtiyaçlarının devlet tarafından ücretsiz olarak karşılanması için hazırladığı kanun teklifini TBMM'ye sundu. 

Neler oluyor? 

Ekmek ve Gül'ün hazırladığı raporda UNICEF, TÜİK ve Derin Yoksulluk Ağı gibi kurumların verilerine yer verildi. Veriler dünyada olduğu kadar özellikle Türkiye’de çocukların yaşadığı zorlu koşulları gözler önüne seriyor:     

UNICEF'in Ekim 2021'de yayımladığı Dünya Çocuklarının Durumu Raporu'na göre 50 milyon çocuk beslenme yetersizliğinin bir sonucu olarak aşırı zayıflıktan muzdarip.

TÜİK verilerine göre; Türkiye'nin 30 Avrupa ülkesi arasında en yüksek çocuk yoksulluğu oranına sahip iki ülkeden biri ve şiddetli yoksulluk yaşayan 16 yaş altı çocukların sayısının 6 milyon 500 bine ulaşmış durumda. 

Türkiye Aile Hekimliği dergisinde geçtiğimiz yıl yayımlanan çalışmada; çalışmaya katılan her dört çocuktan birinin çok düşük kilolu olduğu ve dörtte üçünün de kansızlıkla mücadele ettiği belirlendi. 

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı verilerine göre; ailesinin yanında temel ihtiyaçları karşılanamayan çocuk sayısı 150 bin. 

Derin Yoksulluk Ağı'nın hazırladığı "Türkiye'de çocuk yoksulluğu" raporuna göre ailelerin %74'ü bebek maması ve bezi almakta zorlanırken %21'i hiç alamıyor. Hanelerin %38.7'sinde neredeyse her gün öğün atlanıyor. 

Okullarda ücretler nasıl? 

Cumhuriyet'in haberine göre; devlet okullarının kantinlerinde 1 dilim kaşarlı tost 20 TL, öğle yemeği ücreti ise %100 zamla günlük 40 TL. 

Sera Kadıgil de kanun teklifinin gerekçesinde "En temel gıda olarak bakabileceğimiz ve çocuklar için temel nitelikte olan peynir, et ve süt gibi ürünlerin fiyatı neredeyse her hafta artmaktadır. 80 TL'yi bulan peynir, 130 TL'yi bulan et ya da litresi 20 TL civarında olan süt, tanesi 2.5 TL olan yumurta fiyatlarıyla öte yandan 1 litre suyun ortalama 5 buçuk [TL] olduğu bir koşulda, Türkiye’de ailelerin önemli bir çoğunluğunun okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarını yeterli düzeyde beslemeleri mümkün olmamaktadır." ifadeleriyle yaşanan durumu anlattı. 

Neden önemli? 

Ekmek ve Gül, sağlıklı ve ücretsiz yemeğin önemini şu şekilde sıralıyor: 

• Okulda verilen yemek ile çocuğun toplam sıcak yemek tüketiminin %16’sı karşılanabilir; bu da yoksul bir ailenin çocuğu için yaptığı harcamanın yaklaşık %10’una denk gelir.
• Okul devamsızlığı ve okul terkinin azalmasını sağlar.
• Beslenme bozukluklarının engellenmesinde ve sağlıklı yemek yeme alışkanlıklarının küçük yaştan oluşturulmasında rol oynayarak uzun vadede ortaya çıkacak kronik hastalıklar engellenir.
• Sağlıklı beslenmenin önemi nedeniyle öğrencilerin eğitimden yararlanma potansiyelini artırır, okul başarısını artırır, okullaşma oranında da artışa katkı sunar.
• Çocuğun kısa ve uzun vadede yaşam kalitesini çok yönlü olarak artırır; vitamin ve mineral eksikliğine bağlı sağlık sorunlarını azaltır.
• Çocuğun sağlığını ve fiziksel gelişimini olumlu etkiler, bağışıklık sistemin güçlendirir, enfeksiyonlara karşı direncini artırır.

"Birimizin değil, hepimizin sorunu"

Tüm bu nedenlerle, Ekmek ve Gül ile veliler, çocuklara bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek verilmesini talep ediyor. Ekmek ve Gül'ün raporunda yer alan ebeveynlerden bir işçi kadın yaşanan durumu şöyle özetliyor: 

"Okullarda kantin fiyatları uçmuş durumda ve sağlıksız, ancak evde yapmak da çok masraflı. Yine biz iş yerinde haftada bir iki et yiyoruz ama evde çoğu zaman bu bile olmuyor. Fabrikada bazı arkadaşlarımız yemekhanede çıkan süt, ayran, meyve gibi besinleri eve götürüp çocuklarının beslenmesine koyuyor. Hatta paketli çikolata, helva, bal, tereyağı gibi şeyleri biriktirip evde çocuklara yediren, beslenmesine koyan, hamur işleri için kullanan da var. Devlet çocukların okuldaki bir öğününü karşılamalı. Bunu sağlamak için hep beraber hareket etmeliyiz. Bu birimizin değil, hepimizin sorunu."