Hükümetin Dolarla İmtihanı Devam Ediyor

Öncelikle geçmişi bir hatırlamak lazım. Daha önce bu bültenlerde de okuduğunuz üzere hükümet Türk Lirasının değerini korumak için “Kur Korumalı Mevduat” diye bir bankacılık ürünü ortaya çıkarmış ve tüm bankaları da bu ürünü müşterilerine sunmayı zorunlu kılmıştı. 20 Aralık 2021’de Erdoğan bir bakanlar kurulu toplantısının çıkışında “Hiçbir vatandaşımızın 'kur daha yüksek olacak' diye mevduatını Türk lirasından dövize geçirmesine ihtiyaç kalmayacak. Türk lirası mevduat geliri kur altında kalırsa aradaki fark ödenecek” diyerek Kur Korumalı Mevduat (KKM) ürününü açıklamıştı.^[6] O gün 18,43 seviyesinden işlem gören ABD doları açıklamanın ardından 13 TL seviyelerine kadar düşmüştü. Bu açıklama neticesinde birçok insan KKM hesaplarına teveccüh göstermişti. Ancak zaman içinde kurdaki gerileme tersine dönerek Ameriken doları yeniden yükselmeye başladı. Nitekim 31 Mart tarihi itibariyle USD 19,48 seviyelerinden işlem görmektedr.

Öncelikle şunu bilmekte fayda var: Türkiye’de seçmenin ekonomik oy verme davranışını etkileyen en önemli göstergelerden biri Türk lirasının dolar karşısındaki durumu. Buna ek olarak işsizlik verileri de yine oy verme davranışını etkiliyor. Enflasyon oranının oy verme davranışı üzerinde bu iki veri kadar etkili olmaması biraz garip gibi görünse de durum bu. Bunun tarihsel olarak tasarruf açığı yaşayan bir ülke olmamızdan kaynaklandığı açık. Ayrıca Türk Lirasına güven oldukça aşınmış durumda olduğu için ekonomi oldukça dolarize olmuş durumda. Türk Lirasına güven azaldığı ve baskılanan mevduat faizleri nedeniyle Türk Lirası bir tasarruf aracı olmaktan neredeyse çıktığı için de dolarizasyon hızlanıyor. Bunu bilen Erdoğan hükümeti seçim öncesi doların değerini belli bir noktada tutmak için özellikle çaba sarfediyor.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi adıyla yürütülen bu sistem her şeyi merkezileştirdi. Düşünün ki bu kadar teknik bir karar Cumhurbaşkanı imzasıyla hayatımıza giriyor. Bu kararlar alınırken ne tasarruf sahiplerine ne de hizmet üreticilerine danışılıyor. Hatta bunun nasıl bir düzenleme türü olduğu bile belirsiz. Bu kararın türü “Cumhurbaşkanı Kararı”, yani yasa değil, yönetmelik değil, genelge değil, kararname değil. Şu an Türkiye Cumhuriyeti’nde her şeyle ilgili bir “Cumhurbaşkanı Kararı” bulabilirsiniz. Bu hem demokratik geri gidiş anlamında önemli bir örnek, hem de ekonomik geri gidişin de en önemli sebeplerinden biri. Ayrıca “Cumhurbaşkanı Kararı” ile yapılan bu değişikliklerin sayısı da belli değil. Çünkü önce bir değişiklik yapılıyor, ardından o değişikliğe ilişkin ayrıntılar sözel olarak açıklanıyor, sonra da o açıklama “Cumhurbaşkanı Kararı” olarak yayımlanıyor. Bir bakıyorsunuz iki gün sonra o karar da iptal ediliyor ve onu bu sefer bambaşka bir açıklama izliyor. Bu hızlı karar değiştirmeleri profesyonel bankacılar bile takip etmekte zorlanıyor.

Kurun bu noktaya gelmesinin sebeplerini uzun uzun tartışabiliriz. Fakat ekonomik gelişmeler artık bir şeylerin sebebi olarak değil siyasi çalkantıların sonuçları olarak karşımıza çıkıyor. Bu nedenle de bültenimizin ekonomi ile ilgili bu kısmında çoğu zaman teknik verilerden ziyade siyasi durumdan ve hukuki öngörülebilirlikten bahsediyoruz. KKM’nin Hazineye getirdiği yükün geleceğe yönelik yansımalarını, Merkez Bankası rezervlerinin -swaplar çıkarıldığında -41 Milyar dolara gerilediğini de bir sonraki bültende konuşuruz.