Irak'ta ABD-İran gölge savaşı

Irak’ta İran destekli militan gruplar ve ABD askerî personeli arasındaki gerginlik vatandaşların güvenliğini tehdit ederken aynı zamanda elektrik kesintilerine de neden oluyor. 

Geçtiğimiz hafta yaşananlar

28 Haziran’da Suriye’de 2, Irak’ta 1 silah depolama tesisine savunma amaçlı ABD saldırısı düzenlendi. Başkan Joe Biden; ABD askerî personelini korumak için harekete geçildiğini, ABD ordusu ise saldırının önceki İran destekli milis saldırılarına karşı misilleme amacıyla yapıldığını belirtti. Yerel Irak medyasının haberlerine göre saldırıların ardından Irak Başbakanı Mustafa el-Kazımi ABD’ye uyarı mesajı gönderdi ve ABD askerlerinin ülkeden çekilmesini istedi. 30 Haziran günü NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile görüşen el-Kazımi, Irak’ın ABD ve İran arasında bir çatışma bölgesi olmasına son verilmesi çağrısında bulundu.

Elektrik santrallerine koordineli saldırılar ve İran’ın Irak’a elektrik teminini kesmesi sonucu Irak Elektrik Bakanı 29 Haziran’da görevinden istifa etti. 3 Temmuz’da Irak’ta elektrik santrallerine bir saldırı daha düzenlendi. Saldırı sonucu 7 ölü ve 11 yaralı olduğunu açıklayan Irak hükümeti, saldırının kim tarafından düzenlendiğini belirtmedi. Elektrik kesintileri mahalle jeneratörleriyle giderilmeye çalışılsa da ülke çapında düzenli elektrik sağlanamıyor.

6 Temmuz’da Irak’ın Enbar vilayetindeki ABD üssü Ayn el-Esed’de gerçekleştirilen roket saldırısının ertesi günü de Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği'nde SİHA paniği yaşandı. Irak güvenlik kaynakları, büyükelçilik üzerinde uçan SİHA'ların ABD füze savunma sistemi aracılığıyla vurularak düşürüldüğünü ifade etti. Aynı gün gece yarısı, Erbil’de ABD askerlerinin de bulunduğu uluslararası havaalanına füze saldırısı düzenlendi. Saldırılarda can kaybı olmadığı açıklandı.

Irak’ta gölge savaş

İran-ABD çekişmesinin sahnelerinden biri olan Irak, özellikle geçtiğimiz yıl İran Devrim Muhafızları'ndan general Kasım Süleymani’nin ve İran destekli Irak milis örgütü Haşd-i Şabi'nin içindeki en etkili birliklerden Kataib Hizbullah (Hizbullah Tugayları) komutanı Ebu Mehdi el-Mühendis'in öldürülmesinden bu yana gerilimin tırmandığı bölgelerden biri. Irak hükümetinin İran ve ABD kaynaklı saldırıları kınamasına karşın, bu iki devletin Irak’taki varlığı, çatışmanın devam edeceğine işaret ediyor.

İran’ın yeni taktiği

Reuters haberine göre İran, taktik değişikliğine giderek Irak’ta büyük milis gruplarıyla iş birliği yapmak yerine, en güçlü müttefik milis kadroları içinden İran hükümetine sadık, elit bir grupla iş birliği yapmaya başladı. Habere göre bu yeni gizli grup, internet üzerinden propaganda yapımı ve SİHA’ların savaşlarda gözetleme ve silah olarak kullanımı konusunda geçtiğimiz yıl özel eğitim aldı. Grup üyeleri, yurt dışı operasyonları için asker temini, eğitimi, teçhizatlandırılması ve yönlendirilmesiyle görevli olan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Kudüs Gücü ile direkt iletişimdeler. Yani emirleri de Irak merkezli bir yapıdan değil, İran’dan alıyorlar. Taktik değişimini, Kudüs Gücü eski Generali Süleymani’nin öldürülmesiyle hissedilen gerilemeye bir cevap olarak yorumlamak mümkün olabilir. Grubun küçük tutulması ayrıca grup içine sızılmaması ve operasyonların tam gizlilik içinde yürütülmesi açısından da büyük gruplara nazaran daha avantajlı görünüyor.

ABD'nin tutumu

Haziran başında İran’la yapılan nükleer müzakerelere odaklı görünen Biden hükümeti, ayın sonlarına doğru saldırılara yanıt vermeye başladı. Yakın dönemdeki milis saldırılarının çoğunu Kudüs Gücü ile beraber çalışan bu yeni küçük grupların düzenlediğini tahmin eden ABD kaynakları, Biden hükümetinin saldırılara karşı, meşru müdafaa hakkını koruyarak misillemelerde bulunduğunu yazıyor.

Öte yandan: Güvensizlik içindeki ülkede, hükümet karşıtı protestolar görülüyor ve siviller dengesiz güç kullanılarak bastırılıyor. Ekim ayı için planlanan parlamento seçimleri hakkında BBC’ye konuşan vatandaş “demokratik, şeffaf ve profesyonel seçimler için umudumuz vardı ama anlaşıldı ki seçimler yine teatral olacak” diyerek gölge savaşın Iraklılar için günlük hayatı ve siyasi geleceği daha da zorlaştırdığını anlatıyor.