İran'da Cumhurbaşkanlığı seçimi

İran’da iki dönemdir görevde olan Hasan Ruhani’nin görev süresinin dolmasının ardından Cumhurbaşkanlığı seçimleri dün gerçekleştirildi.

Cumhurbaşkanı adaylarını inceleme yetkisine sahip muhafazakâr yapıdaki Anayasayı Koruyucular Konseyi, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı İshak Cihangiri ve eski Meclis Başkanı Ali Laricani gibi pek çok önemli siyasetçinin aday olmasına izin vermemişti. Seçime katılan tek reformist aday, halkta heyecan uyandırmadığı söylenen Merkez Bankası Başkanı Abdüşnasir Himmeti olmuştu. Sıkı muhafazakâr Yargı Erki Başkanı İbrahim Reisi'nin seçimi kazanması garanti olarak görülüyordu.  

Boykot çağrısı

İran halkı ekonomik sıkıntılara ve rejimin baskıcı tutumuna karşı geçtiğimiz yıllarda protesto gösterilerinde bulunmuştu. Sokak protestoları şiddetli şekilde bastırılmış, onlarca insan hayatını kaybetmişti. İnsanların değişim beklentisinin mevcut seçim sistemiyle karşılanmayacağına ikna olan ülke içindeki ve dışındaki muhalifler, oy kullanmanın yalnızca rejimi meşrulaştıracağı gerekçesiyle boykot çağrısında bulunmuştu. Seçim öncesinde katılım beklentisi %36’ya kadar düşmüş, seçime katılım oranı adayların oy oranından daha çok merak edilir hâle gelmişti.

Katılım çağrısı

Boykot çağrısının ardından dinî lider Ali Hamaney “ABD ve Birleşik Krallık gibi dış güçlerin kontrolünde olan basının aktardığına aldanmaksızın” oy verme çağrısında bulunmuş, sandığa gitmemenin kabul edilemez olduğunu söylemişti. İran sokaklarında adayların posterlerinin yanı sıra sadece oy vermeye çağıran ve ABD'nin suikastı sonucu ölen Devrim Muhafızları komutanı Kasım Süleymani'nin fotoğraflarının olduğu posterler de görünür olmuştu.

Reisi’den beklentiler

ABD’nin yaptırım listesinde bulunan Reisi’nin ABD yönetimiyle iyi anlaşabileceği düşünülmüyor. Dinî lider Ali Hamaney’in varisi olarak görülen Reisi yönetiminde İran’ın daha da izole bir ülke hâline gelmesi bekleniyor. Hamaney’e yakınlığı sayesinde karar alma özerkliğine sahip olması beklenen Reisi’nin komşu ülkeler ve Batı'yla gergin ilişkilere sahip olabileceği, nükleer anlaşmanın da zor bir sınava dönüşeceği ifade ediliyor. Vatandaşların özgürlük ve zenginlik taleplerini karşılayamayan, bir değişim de vadedemeyen rejimin meşruiyet krizi içine girmesi de olası görünüyor.