İşler Birleşik Krallık için Sadece Daha İyiye Gidebilir

Yazan: Jim O’Neill

LONDRA – Bir arkadaşım geçenlerde bana Birleşik Krallık'ın durumundan şikâyet eden ve hâlâ bir G7 ülkesi standartlarını karşılayıp karşılamadığını sorgulayan bir müşteriden gelen bir e-posta iletti. Buna cevaben, halkın Avrupa Birliği'nden ayrılmayı seçmesinden bu yana, ülke, müşterinin tarif ettiği kasvetli durumda olsa da belki buradan daha da kötüye gidemeyeceğini söyleyerek şaka yaptım. Bir muhalif, işler biraz bile daha az umut kırıcı olduğunda ruh hâlinin iyileşeceği gerekçesiyle pound satın almak isteyebilir.

Aslında, kara mizahı bir kenara bırakırsak, bu riskli bir bahis olacaktır. Çünkü daha cesur politikalar olmadığı sürece ülkenin çok zorlanacağını gösteren yeterli kanıt var. Sebepler, Brexit'ten başlayarak birbiriyle ilişkili üç geniş kategoriye ayrılıyor.

İngiltere, hem AB'den ayrılma kararı hem de bu kararın alınma şekliyle birçok yönden felç oldu. Ana akım politikacılar ve mevcut hükümet, Brexit'in ekonomiye önemli ölçüde zarar verdiğini kabul etmekten çok korkuyor. Düzenleyici ve ticari politikaların uyumlanması yoluyla AB'nin tekil pazarına üyeliği taklit etme olasılığını da tartışmayacaklar.

Taktiksel bir mesele olarak, mevcut hükümetin isteksizliği, mevcut kamuoyu yoklamaları ve Nigel Farage gibi hevesli Brexit taraftarlarının ısrarlı baskısı göz önüne alındığında bir şekilde anlaşılabilir. Ancak İşçi Partisi de nispeten sessiz kaldı. İşçi Partisi lideri Keir Starmer, AB'de kalmanın en açık savunucularından biri olsa da, anketlerde parti zaten önde olduğu için konuyu yeniden gündeme getirmek istemiyor gibi görünüyor.

Bu akıllıca mı? İngiltere'nin AB'den ayrılması durumunda hoşnutsuz seçmenlerin memnun olacağı konusunda önceden uyarı yapan tüm önde gelen analistler, şimdi aynı seçmenlerin bazılarının karardan veya en azından uygulanma şeklinden pişman olduklarına işaret ediyorlar. Brexit'in ekonomi için gerçekten kötü olduğuna dair kesinlikle çok az şüphe var. Standart ekonomik göstergeler, reel GSYİH büyümesi (enflasyona göre ayarlanmış), yatırım seviyeleri ve işgücünün büyüklüğü, hepsi İngiltere'nin son yıllarda emsallerine göre daha düşük performans gösterdiğine işaret ediyor.

2016 Brexit referandumundan önce, ekonomi için ilk başta neredeyse kesinlikle bir olumsuzluk olacak olsa bile, neden birçok kişinin AB'den ayrılmak isteyebileceğini anlayabiliyordum. AB'nin ülkenin karşı karşıya olduğu en önemli sorun olduğuna inanmıyordum. İngiltere'nin korkunç üretkenlik performansı ve şaşırtıcı bölgesel eşitsizlikleri konusunda daha endişeliydim. Kalmayı tercih etmeme rağmen, en azından AB'den ayrılmanın bu sorunların üstesinden gelmek için gerekli siyasi şoku sağlayacağı fikrine açıktım.

Ancak sonraki dört başbakan, ülkenin yatırım ve üretkenlik zorluklarını ele alacaklarını iddia ederken, hiçbiri ya iktidarda yeterince uzun süre kalmadıkları için ya da bu fikre hiçbir zaman içtenlikle bağlı olmadıkları için bunu yapmadı.

Bu bizi İngiltere'nin ikinci büyük sorununa getiriyor. Yatırım performansımız eşdüzeylerimizin çoğuna göre korkunç olmaya devam ediyor ve büyük bir değişiklik olmadıkça verimliliğin nasıl artacağını görmek zor. Brexit'in hem ticaret hem de işgücü arzında yarattığı şok, yeni bir yatırım programının oluşturulmasını daha da acil hâle getirdi.

2022'de Liz Truss'un kısa ömürlü hükümeti, eskiden kalma vergi indirimleri yoluyla üretkenliği artıracağını iddia etti, ancak bunun nasıl sonuçlandığını biliyoruz. Şimdi, onun yerine geçen Rishi Sunak, yatırım harcamalarını artırmak için hâlâ acil olan ihtiyaca çok az dikkat ederken, mali sorumluluğa odaklanıyor. Sunak’ın hükümeti finansal piyasaların güvenini yeniden kazanmış olsa da, ekonomi için yeni bir beklenti oluşturmadı. Daha da kötüsü, bir sonraki seçime daha iki yıl olabilir.

İngiltere'de ve diğer gelişmiş ekonomilerde, özel sektörü yatırım harcamalarını artırmaya zorlamak için çok daha cesur politikalar yapmaya yönelik açık bir durum var. Daha cesur kamu yatırımı harcamaları için durum daha da güçlü. Böyle bir program, İngiltere'nin Bütçe Sorumluluğu Ofisi ve Ulusal Altyapı Komisyonu gibi iyi ifade edilmiş, şeffaf ve partizan olmayan kuruluşlar tarafından onaylandığı sürece, finansal piyasalar olumlu yanıt verecektir.

Üçüncü büyük sorun bölgesel eşitsizlik. Burada, cesur çözümler etrafında geniş tabanlı bir fikir birliği oluşturmak için hâlâ umut var. Devam eden ayrıştırıcı siyasi savaşlara rağmen mevcut hükümet, daha fazla ekonomik politika oluşturma otoritesini devretme ve ülkenin daha az müreffeh bölgelerine yatırımı teşvik etme konusunda ciddileşmesi gerektiğini kabul ediyor gibi görünüyor. Dahası, İşçi Partisi uzun yıllar boyunca bölgeler arası eşitsizlik sorununu büyük ölçüde görmezden gelse de (2013-2014'te Şehirler Büyüme Komisyonu'na başkanlık ettiğim günlerden beri), sonunda uyandı.

İngiltere'nin düşük performans gösteren bölgelerinin "seviyesini yükseltmek" hâlâ büyük bir umut vaat ediyor. David Cameron hükümetinin Northern Powerhouse planında gösterdiğimiz gibi, İngiltere, mükemmel üniversitelerinden, alternatif enerjilerinden ve diğer güvenilir inovasyon ve büyüme kaynaklarından yararlanabileceği bir konumda.

İngiltere ekonomisinin yeni, ileriye dönük liderliğe ciddi anlamda ihtiyacı var. Seviye atlama sorununu en ciddiye alan siyasi parti, görevde kalacağı uzun sürenin tadını çıkarabilir.

Jim O'Neill, Goldman Sachs Asset Management'ın eski başkanı, İngiltere'nin eski hazine bakanlarından ve Pan-Avrupa Sağlık ve Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu üyesi.

Telif hakkı: Project Syndicate, 2022.

www.project-syndicate.org

Not: Bu makalede yer alan tüm görüşler yazarlara ait olup, Aposto'nun editoryal bakış açısını yansıtmamaktadır.