Şarj istasyonlarıyla imtihan: İstanbul-Didim arası bir elektrikli araç deneyimi

Geçen hafta ailemize ait elektrikli bir otomobille tatile çıktık. Otomobilin markası ve modeli önemli değil. Aracın menzilinden başlayarak İstanbul-Bodrum-Didim-İstanbul rotasında yaptığımız yaklaşık 10 günlük bir yolculuğu kısaca özetleyeceğim. Elektrikli otomobili olup da uzun yola çıkacaklara belki bir rehber görevi görür.

Aracımızın menzili 450 kilometre. Araçtaki “Eko”, “Normal” ve “Sport” modlarına göre menzil, 5-10 kilometre değişiklik gösterebiliyor. 4 kişilik bir aile olarak çıktığımız yolda bagajımız da dolu. İstanbul’dan yola çıkarken 410 kilometre menzilimiz vardı. 800 kilometrelik bir yola gideceğimiz için yolun yaklaşık olarak yarısında aracımızı şarj etmemiz gerekiyordu. 

Yolculuk için önce yaygın olarak kullanılan ZES uygulamasını indirdim. Sonra Borusan’ın uygulaması ChargeIQ ve Voltla’yı da indirerek rotamdaki şarj istasyonlarını izlemeye başladım. ZES uygulaması, bu yolculukta çok işime yaradı diyebilirim. 

• Bu arada ZES ile hiçbir iletişim çalışması yapmadığımın altını çizeyim. Yani bu yazdıklarım, kesinlikle bir işbirliği değil. 

Uygulama üzerinden rotamdaki uygun soketleri, ZES istasyonlarını ve uygunluk durumlarını görebiliyorum. Genelde çoğu istasyon “Meşgul” olarak gözükse de rotada bulunan uygun istasyonlardan randevu alınabiliyor.

Kurulu üniteler aktif hâle getirilmeyi bekliyor

İstanbul-İzmir arasında “Oksijen” isimli mola duraklarında ağırlıklı olarak ZES var. ZES hâkimiyetini Tesla takip ediyor. Şarj istasyonlarının büyük bölümü de Tesla ve Togg araçlarla dolu. TOGG’un Trumore uygulaması, çok az çıktı karşıma. Bu arada birçok marka, esasında istasyon kurmuş ama nedense hiçbirini aktif hâle getirmemiş. Üniteler kurulu ama öylece bekliyorlar. 

Bana göre en rahat yolculuk yapanlar Tesla kullanıcılarıydı. Her yerde 7-8 istasyonları vardı ve fişi takar takmaz araçlarını şarj etmeye başlıyorlardı. Fakat yaşadıklarım Togg dahil diğer tüm otomobiller için tam bir felaket senaryosuydu. Çünkü ZES de hemen hemen her yerde bulunuyor ama ya çalışmıyor ya da meşgul görünüyordu. Randevu alan kullanıcıların şarj işlemlerini tamamlamalarını veya randevularını iptal etmelerini beklemek zorunda kalıyordunuz. 

Öncelikle şunu söylemeliyim: Şarj istasyonlarının sayısı çok az. Mevcut sayının, 3-4 katına çıkarılması lazım. Bu sayı yalnızca otoban için değil, şehir içi için de çok yetersiz. İstediğiniz planlamayı yapamıyorsunuz. Şarj istasyonuna gitseniz bile pek çok sürprizle karşılaşıyorsunuz. Bununla birlikte gittiğiniz mekanda, evde veya otelde mutlaka şarj istasyonu olması lazım. Örneğin Bodrum, bu konuda çok kötü. ZES var ama ya önüne başka araçlar park etmiş ya da tamamen dolu.

7-8 saatlik yolculuk, 10-12 saate çıkıyor

Gidişte de dönüşte de 7-8 saatlik yolculuk, 10-12 saate kadar çıktı. Her yerde elektrikli araç kuyruğu var. Gerginlik ise had safhada. 

Örneğin siz araç bataryanızı %95 şarj etmişsiniz ama %100 olmasını bekliyorsunuz; insanlar size tepki gösteriyor. “Bu kadar dolmuş, yoluna devam et de biz de dolduralım” diyorlar. Oysa ki siz %5’lik hakkınızı da kullanmak istiyorsunuz.

İnsanların gerginlikleri özellikle de dönüş yolunda inanılmaz boyutlara ulaşıyor. Bu nedenle belge alıp istasyon kuran ama bu istasyonları aktif hâle getirmeyen iştiraklerin şarj ünitelerini çalıştırması acilen zorunlu hâle getirilmeli. 

450 kilometrelik menzil, İstanbul’dan Bodrum ya da Antalya gibi destinasyonlara gitmek için çok yetersiz. Bence bu tip yolculuklar için menzilin en az 900-1000 kilometre arasında olması lazım. En önemlisi de şarj istasyonlarının sayısı… Bunların ciddi biçimde artırılması gerekiyor. Hemen hemen her benzincide 1-2 markanın şarj ünitesi olması şart. Mola yerlerindeki şarj istasyonu sayılarının da 2-3 katına çıkarılması gerekiyor. 

Üstelik bahsettiğim rota, İstanbul’dan tatile çıkanların nerdeyse %80’inin izlediği bir rota. Karadeniz veya İç Anadolu’ya doğru yola çıkarsanız şarj istasyonu bulma şansınız daha da azalıyor. 

Maliyete gelince: Gidiş-dönüş yolculuğu ve diğer seyahatlerle 2 bin kilometreyi geçen rotam boyunca şarj için yaklaşık 1.500 lira ödedim. Molalarda aracı şarj ederken zaman geçirmek için yaptığımız yeme-içme masrafını hesaba katmıyorum tabii. 

Sonuçta elektrikli otomobiller sessizliği, rahatlığı ve çevreciliği açısından gerçekten çok hoş. Maliyetin düşük olması da büyük avantaj sağlıyor. Tek sorun, şarj konusunda yaşanan olumsuzluklar ve şarj ünitelerinin yetersizliği.