"İstanbul merakımızı her daim canlı tutan bir hazine"

Bu ay Tecessüs’te ağırladığımız yayınevi bir tarihçi olarak kitaplarını uzun zamandır yakından takip ettiğim Tarih Vakfı Yurt Yayınları. Tarih Vakfı, gerek gerçekleştirdiği etkinliklerle gerek yayınevi aracılığıyla yayımladığı kitaplarla İstanbul için önemli bir kurum. Tarih Vakfı Yurt Yayınları adına sorularımızı yanıtlayan ise Genel Yayın Yönetmeni Cengiz Yolcu oldu.

İstanbul’un tarihî yarımadasında, tarihi bir binada bulunan Tarih Vakfı, ‘’Minerva Konuşmaları: Tarihte İstanbul’’ serisi gibi çeşitli etkinliklerle İstanbul hakkında pek çok faaliyet yürütüyor. Peki Tarih Vakfı Yurt Yayınları olarak İstanbul sizin için ne anlam ifade ediyor? 

İstanbul binlerce yıllık geçmişi, kültürlerin ve medeniyetlerin geçiş ve buluşma yeri konumunda olması dolayısıyla öncelikle tarih araştırmaları ile meşgul olan bizler için merakımızı her daim canlı tutan bir hazine konumunda. Tarihin yaşandığı ve yapıldığı sayılı kentlerden biri olan, tarihte iz bırakan imparatorlukların asırlarca merkezi olan İstanbul üzerine çalışmak ve bu şehrin farklı veçhelerinin tanınmasına yayınlarımızla katkıda bulunmak Tarih Vakfı Yurt Yayınları açısından da hem bir görev hem de bir sorumluluk olarak önümüzde duruyor.

Son yıllarda İstanbul üzerine yapılan yayınlarda bir artış söz konusu. Bu artışın sebebi ya da sebepleri sizce nedir? Yayımlayacağınız kitapları seçerken İstanbul ile ilgili olması sizin için ayrı bir öneme sahip mi?

Gerek yeni araştırmacıların çalışmaları gerekse İstanbul’un saklı kalmış tarafları üzerine sürdürülen araştırmalar neticesinde özellikle son yıllarda hem nitelik hem de nicelik açısından dikkate değer çalışmalar ortaya konuyor. İşaret ettiğiniz artışın sebepleri arasında doğrudan İstanbul’un tarihini araştırmak, Roma, Bizans, Osmanlı dönemlerinde şehrin mimari, idari yapısını, sosyal ve kültürel yaşantısına ışık tutmak maksadıyla yapılan çalışmalar, kurulan enstitülerin faaliyetleri ve hatta sadece İstanbul’u odak noktasına alan sempozyum ve kongrelerin düzenlenmesini saymak mümkün.

Bir tarihçi olarak da baktığınızda İstanbul'un geçmişteki ve şimdiki durumu arasında olumlu ve olumsuz ne gibi değişimler görüyorsunuz?

Toplamda 33 sene, bilinçli olarak da 20 yılı aşkın süredir İstanbul’da yaşayan, eğitim hayatımın tamamını İstanbul’da, Tarihi Yarımada ve Beyoğlu bölgesinde geçiren bir İstanbul sakini olarak özellikle şehir nüfusunun kontrolsüzce artması hem ortak yaşam alanlarının hem de tarihsel mirasın muhafazası açısından ciddi manada olumsuzluk arz ettiğini düşünüyorum. Şehrin tarihî bölgelerinin ve merkezlerinin de yine plansız bir şekilde yapılaşmaya açılması ve gerek bir kısım idareciler gerekse sakinleri tarafından şehre hak ettiği özenin gösterilmediğini düşünüyorum. Dahası şehrin en nadide bölgelerinde “kentte ortak yaşama hakkı” ilkesinin gözetilmeden kamuya açık olması gereken yerlerin hoyratça özel mülk statüsünde değerlendirilmesi acilen çözüme kavuşturulması gereken sorunlar arasında. Yine de olumsuz yanlarına karşın şehir kültür ve sanat etkinlikleri açısından -harici etkenlere karşın- canlılığını korumaya çalışıyor.

Günümüz ekonomik koşullarında kitap yayıncılığının içinde bulunduğu durum düşünüldüğünde Tarih Vakfı Yurt Yayınları olarak bu sorunlara çözüm üretebiliyor musunuz? Eğer üretebiliyorsanız bunlar neler?

Günden güne artan zorlayıcı ekonomik şartlar ister istemez Tarih Vakfı Yurt Yayınları olarak bizim de plan ve programlarımızı olumsuz manada etkilemekte. Bir süredir tüm kitaplarımızı sponsorlukla basmaktayız. Aynı zamanda Tarih Vakfı, bağışçılarının desteği ile faaliyetlerini sürdürmekte. Destekçilerimiz ve bağışçılarımızın katkıları ile otuz yılı aşkın süredir Tarih Vakfı çalışmalarına ve nitelikli yayınlarına devam etmekte. Bu sürekliliğin devamını sağlamak üzere uygulamaya koyduğumuz Tarih Dostu kampanyamız ile sürekli bağış taahhüdünde bulunan destekçilerimize hem Türkiye’nin kesintisiz en uzun süreli -Ocak 2023’te 29. yılına girecek- aylık tarih dergisi olan Toplumsal Tarih’i ücretsiz olarak gönderiyoruz hem de Tarih Dostları Tarih Vakfı Yurt Yayınları kitaplarını %50 indirimle alma imkânı sunuyoruz. Etkinliklerimizin birçoğu ücretsiz olsa da, Tarih Dostlarımız Vakfımıza maddi destek sağlamak amacıyla nadiren ücretli gerçekleşen toplantılara katılmak istediklerinde %10 iskonto ile etkinliklere dahil olabiliyorlar.

Son olarak Tarih Vakfı Yurt Yayınları’nın İstanbul ile ilgili olan kitapları arasından okurlarımıza birkaç kitap önerebilir misiniz?

Tabii ki, memnuniyetle:

Leyla Neyzi-İstanbul’da Hatırlamak ve Unutmak: Birey, Bellek ve Aidiyet

Ahmet N. Yücekök, İlter Turan, Mehmet Ö. Alkan-Tanzimattan Günümüze İstanbul’da STK’lar

İlhan Tekeli-İstanbul’un Planlamasının ve Gelişmesinin Öyküsü

İstanbul Ansiklopedisi (8 Cilt)