Karadeniz'de sel; sorun "yapılaşma"

Karadeniz’de etkili olan sağanak nedeniyle bölgedeki birçok ilde sel felaketi meydana geldi. Özellikle Bartın, Sinop ve Kastamonu’da etkili olan sel sebebiyle çok sayıda ev, iş yeri ve köprü yıkıldı; derelerin taşması sonucu onlarca araç su altında kaldı. Sel felaketiyle ilgili AFAD’ın dün saat 20.45 itibarıyla verdiği bilgilere göre;

Kastamonu: 32 kişinin hayatını kaybettiği ilde, 1.025 kişi helikopter ve bot kullanılarak bölgeden tahliye edildi. 5 milyon lira acil yardım ödeneği yapılan Kastamonu'da arama kurtarma çalışmaları 2 bin 951 personel, 325 araç, 32 ambulans, 9 helikopter ve çok sayıda iş makinesiyle devam ediyor.

Sinop: 6 kişinin hayatını kaybettiği ilde 511 kişi helikopterle bölgeden tahliye edildi ve 418’i yakınlarına ulaştırıldı. 3 milyon lira acil yardım ödeneği yapılan Sinop’ta arama kurtarma çalışmaları 1.651 personel, 10 helikopter, 223 araç, 27 ambulans ve birçok iş makinesiyle devam ediyor.

• Ayancık'ta son durum: Bölgedeki yardım çalışmalarına gönüllü olarak katılan Ayancık ilçesi sakini Uğur Aslan, "şehrin merkezine yalnızca yürüyerek ya da helikopterle ulaşım sağlandığını, şehirdeki pazar yerinin ve sanayi sitesinin tamamen yok olduğunu, birçok ev ve aracın hasar gördüğünü" söyledi. 

Bartın: Kaybolan 1 kişinin arama çalışmalarının devam ettiği ilde, 341 kişi bölgeden tahliye edildi. 2 milyon lira acil yardım ödeneği yapılan Bartın’da arama kurtarma çalışmaları 988 personel, 110 araç, 7 ambulans ve çok sayıda iş makinesiyle devam ediyor.

Yardım kampanyası

Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'yla yangın ve sellerde zarar gören afetzedeler için yardım kampanyası başlatıldı. Açılacak banka hesaplarının numaralarının kampanya koordinasyonunu yürütecek olan AFAD tarafından paylaşılacağı belirtildi.

Tepkiler: Kampanyanın başlatılmasının ardından muhalefet parti üyeleri ve birçok kişi duruma tepki gösterdi.

“Deprem oluyor, sel vuruyor; vatandaş devletten yardım bekliyor, devleti yönetenler de vatandaşın cüzdanından bekliyor... Vergileri ne için toplamışlardı?” -Uğur Gürses/ Gazeteci

“Salgın, sel, deprem, yangın fark etmiyor. İktidar en yetkili ağızdan #helpTurkey diyor. Cihan devleti olacakken #iban devleti olduk. Felaketlerden bile neredeyse rant çıkaracaklar.” -Veli Ağbaba/ CHP Genel Başkan Yardımcısı

"HES'leri yapan şirketlerin, dere yataklarına ev yapan müteahhitlerin borçlarını silenler, afet bölgesi ilan etmesi gereken ilimiz için IBAN atıyor."  -Türkiye İşçi Partisi

Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sel felaketi yaşayan Bozkurt'ta yaptığı konuşmasında Kastamonu, Bartın, Sinop'un "Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi" ilan edildiği duyurdu. Erdoğan, "Kredi desteğinden vergi ertelemelerine kadar tüm acil tedbirleri devreye almış durumundayız." dedi.

Selin nedeni “iklim krizi” mi?

Türkiye’de bu yıl, temmuz ayında Rize ve Artvin’de yaşanan sel felaketini geçtiğimiz hafta Van’da etkili olan sel izledi. Ardından salı günü etkili olan yağışlarla Kastamonu, Sinop ve Bartın’da sel felaketi yaşandı. Uzun süredir etkili olan sel için “iklim krizi nedeniyle meydana geliyor” yorumu yapıldı.

Selin iklim krizi nedeniyle oluşması, uzun zamandır iklim bilimcilerin uyarıda bulunduğu bir öngörü. Birleşmiş Milletler, bu haftanın başında yayımladığı IPCC İklim Raporu’nda su seviyelerinin yükselmesinin de etkisiyle 2100 yılına kadar kıyı bölgelerde yaşayan milyonlarca insanın sele maruz kalacağı uyarısında bulunuyor ancak uzmanlara göre sorun sel olaylarının Türkiye'de afete dönüşmesi. Bunun ana nedeninin yapılaşma olduğu savunuluyor.

Jeoloji Yüksek Mühendisi Uzman Dr. Ramazan Demirtaş, paylaştığı fotoğrafla Kastamonu'nun Bozkurt ilçesinde meydana gelen selin afete dönüşmesini, "400 metre genişlikteki yatağı 15 metre genişliğindeki yatağa hapsedersek su da 7-10 metre yükselir, sonuç afet olur. Suçu boş boşuna metrekareye düşen yağışa atmayalım. Suçlu, doğrudan dere yatağını 400 metreden 15 metreye daraltan ve imarla yapılaşmaya açan insanoğlunun ta kendisi." şeklinde yorumladı. 

Mekanda Adalet Derneği Direktörü Yaşar Adanalı, “Bunca imar faaliyetine rağmen kent ve kasabalarımız bu gerçeklikle baş etmekten çok uzak. Aksine, son 20 yılın yapılaşması dirençliliği değil, kırılganlığı artırdı. Sürekli hale gelen bu çaresizlik hissini biz inşa ettik.” dedi.

İklim krizi “günah keçisi”

İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü ve Afet Yönetim Merkezi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, doğal afetlerde iklim değişikliğinin "günah keçisi" olarak kullanıldığını söylüyor. "İklim değişikliği sebep değil sonuç; selleri başlatmıyor, sıklığı ve şiddeti artırıyor." diyen Kadıoğlu, "Dere yatağına dağ tepesine ev yapar gibi sıfır giriş bina yapıyoruz, bütün suçu da tehlikeye atıyoruz. Burada bir tuhaflık var." ifadelerini kullandı.

Ne yapılmalı?

Prof. Dr. Kadıoğlu, afetler konusunda Türkiye'nin en büyük probleminin "risk yönetiminin olmaması" olduğunu dile getirdi. Kadıoğlu'na göre çarpık yerleşmeyi engellemek, imar ve iskan yönetmeliklerinde değişikliklere gitmek, risk yönetimiyle tehlikeleri ve bunlara maruz kalacak kişi ve yerleri belirleyerek korumak ve bazı binaların girişlerini yükseltme, bodrum katları iptal etme gibi yapısal önlemler almak gerekiyor.