Kiracılarla ev sahipleri karşı karşıya: tavan artış uygulaması ve zamlar

Bahçeşehir Üniversitesi'nin Ağustos ayında yayımladığı araştırmaya göre kiralar geçen yıl ortalama %121 arttı. Ankara ve İstanbul gibi büyük şehirlerde ise bu artış %188'e ulaştı. 

Enflasyon, kiralardaki astronomik artışları açıklamak için yetersiz kalırken hükümetin konut kiralarına uyguladığı %25 sabit zam oranı kiracılar ile ev sahipleri arasında çözümden çok sorun yaratmaya devam ediyor.

Ev sahipleri için hâlihazırdaki kiracısını çıkararak yerine yeni kiracı almanın daha avantajlı hâle gelmesi nedeniyle mülk sahipleri ile kiracılar arasındaki gerilim her geçen gün artıyor. 

Cengiz Orsel, Ankara'da çerçevecilik yapıyor. Euronews’ta yer alan habere göre Orsel, mülk sahibinin astronomik kira artışı talebini herkesin öğrenmesi için ahşap oyma atölyesinin girişine bir pankart asmış. Pankartta “Kira bedeli 3 bin 200 lira olan bu işyerinde net 25 bin lira kira istenmektedir” yazıyor. Kirasını 20 yıldır aralıksız ödediğini söyleyen Orsel, dükkanını kapatmak zorunda kalmaktan korkuyor.

AFP'ye konuşan Orsel “Sesimi duyurmak istiyorum. Bu tür talepler insanları şiddete, birbirlerini bıçaklama noktasına kadar sürükleyecektir,” diyor.

Sorunun kaynağı enflasyon mu?

Orsel haksız değil; Türkiye'deki astronomik kira artışları nedeniyle ev sahipleri ile kiracılar arasında yaşanan kavgalarda olaylar yer yer şiddete vardı. 10Haber’de yer alan habere göre, kavgaya dönüşen uyuşmazlıklarda en az 11 kişi yaşamını yitirirken 46 kişi yaralandı, yüzlerce kişi ise gözaltına alındı.

Hayat pahalılığı gündelik yaşamın her alanında yoğunlaşarak kendini hissettiriyor. TÜİK’in açıkladığı resmî verilere göre yıllık enflasyon Eylül’de %61,53 ile yılın en yüksek seviyesine çıkarken ENAG verilerine göre ise 12 aylık artış oranı %130,13 seviyesinde gerçekleşti. Buna rağmen konutta kira artışlarını hane halkı için %25 ile sınırlayan hükümet, işletmeler için de artışı resmî verilerle uyumlu hâle getirdi. 

Uzmanlar ise bu önlemlerin gerilimi artırarak daha çok ev sahibini kiracılarını tahliye etmek ve daha yüksek fiyatlar ödeyebilecek yeni kiracılar bulmak için yasal olmayan yollar denemeye sevk edebileceğini söylüyor. İsminin açıklanmasını istemeyen bir emlakçı, İstanbul'un Beşiktaş semtindeki bazı ev sahiplerinin kiracılarını yıldırmak için çeteler tuttuğunu ifade ediyor.

Ankara'da emlakçılık yapan Osman Çal, milyonlarca kişinin yerinden olmasına yol açan Kahramanmaraş merkezli depremlerin durumu daha da kötüleştirdiğini söylüyor. Başkentte kiraların bir yılda altı buçuk katına kadar çıktığını belirten Çal, depremin ardından yükselen talebe vurgu yapıyor: 

“Kira tavanı nedeniyle haksızlığa uğradığını düşünen ev sahipleri enflasyonun çok üzerinde kira artışları istiyor. Ancak maaşları aynı oranda artmayan memur, emekli veya asgari ücretli mevcut kiraları ödeyemiyor.” 

Çözüm arabuluculukta mı?

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç ise zorunlu arabuluculuk uygulamasının hayata geçtiği 1 Eylül'den itibaren kiracı-ev sahibi arabuluculuğu için 24 bin başvuru geldiğini belirtiyor. Bakan Tunç “Arabuluculuk konusunda anlaşanların sayısı anlaşmayanlardan fazla” diyerek uygulamayı savunuyor.

Konuyu CNN Türk için değerlendiren Avukat Çağla Gül Bulut ise 1-2 sene önce 3 bin liraya oturulan evlerin 15 bin liraya yükseldiğini ifade ederek “Ev sahibi kirayı artırmak istiyor ancak hâliyle kiracının geliri bu kadar artmadığı için anlaşmazlık ortaya çıkıyor” ifadelerini kullanıyor. 

Her semtin bağlı olduğu bölgelerde özel arabuluculuklar kurulduğunu hatırlatan Bulut, arabuluculara başvurunun kişisel olarak ya da bir avukat vasıtasıyla gerçekleştirilebileceğini söyleyerek avukatların adliyeye dahi gitmeden UYAP üzerinden başvuru yapabildiğini belirtiyor: “Başvurduktan sonra bir arabulucu atanıyor.”

Süreç nasıl işliyor?

Başvurunun ardından atanan arabulucu, mülk sahibi ile kiracı için ortak bir toplantı günü belirleyerek görüşmelere başlıyor: 

“Arabulucu delilleri değerlendirir. Baktı ki anlaşma zemini var o zaman 2. bir toplantı da yapılabilir. Anlaşma zemini yoksa toplantıyı ilk oturumda da kapatabilir ama burada bizim amacımız barışçıl çözüm yollarıyla daha fazla anlaşmaya gidilmesi.”

Buna göre; anlaşma sağlanırsa arabuluculuk anlaşma tutanağı düzenleniyor ve iki taraf ve arabulucu bu anlaşmayı imzalıyor: 

“Taraflar anlaşmaya uymazsa Sulh Hukuk Mahkemesi’nden icra edilebilirlik şerhi alınması lazım. İcra edilebilirlik şerhinden sonra süreç zaten devam ediyor. Eğer anlaşmazlarsa da mahkeme yoluna gidiliyor.”

Ancak medyada yer alan haberlere göre yılın ilk altı ayında açılan tahliye davaları 47 bini bulurken yasadışı kira artışlarıyla ilgili de 100 bin dava açıldı: Bu rakamlar, önceki yılın aynı döneminde kaydedilenlerin iki katından daha fazla.