KKTC seçimlerinin panoraması

KKTC’de, nisan ayında yapılması gereken Cumhurbaşkanlığı seçimleri pandemi sebebiyle gecikmeli olarak 11 Ekim 2020 Pazar günü yapıldı. Hiçbir adayın cumhurbaşkanı seçilmek için gereken salt çoğunluğu elde edememesi sebebiyle seçim ikinci tura kaldı. Sonuçlara göre Ulusal Birlik Partisi adayı Başbakan Ersin Tatar %32,34 oy oranıyla birinci sırayı, bağımsız aday ve mevcut Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ise %29,84 ile ikinci sırayı aldı. Cumhuriyetçi Türk Partisi Genel Başkanı Tufan Erhürman ise %21,67 ile üçüncü oldu. Serdar Denktaş %4,7, henüz hükümetten çekilen Halkın Partisi (HP)’nin Genel Başkanı ve mevcut Dışişleri Bakanı Kudret Özersoy %5,7 ve Yeniden Doğuş Partisi (YDP) genel başkanı Erhan Arıklı %5,3 oy aldılar. İlk turda en yüksek oyu alan iki aday, Tatar ve Akıncı 18 Ekim Pazar günü ikinci turda yarışacak.

• Ne olmuştu? Hayalet şehir Maraş’ın hikâyesine geçen hafta yayımladığımız bültende yer vermiştik. 1974 yılından bu yana sivil yerleşime kapalı olan bölgenin seçimden hemen birkaç gün önce açılması Akıncı tarafından tepkiyle karşılanmış, seçim atmosferini gergin bir noktaya taşımıştı. Akıncı’ya göre Başbakan Tatar’ın bu hamlesi “adaylardan birine avantaj sağlamak amacıyla yapılan Ankara kaynaklı bir girişim” idi. Ayrıca, Maraş meselesinin kendilerine haber verilmeden gerçekleştirildiğini söyleyen koalisyonun küçük ortağı HP’nin “devlet kurumlarının hiçe sayıldığını” belirterek koalisyondan çekilmesi KKTC’de hükümetin düşmesine sebep olmuştu.
   
• Seçim sonrası genel kanı ise Maraş hamlesine rağmen Ankara’nın istediğini alamadığı yönünde. Önceki seçim sonuçlarıyla değerlendirildiğinde UBP’nin oyunu yalnızca %2,8 artırdığı görülüyor.
   

Aday portreleri

KKTC’de siyaset genel anlamda “Kıbrıs Sorunu” üzerine ortaya konan öneriler ve tezler çerçevesinde gerçekleşiyor. Ülkede siyasi partiler ve adaylar birbirlerinden “birleşik federasyon” ya da iki bağımsız devlet fikri etrafında ayrılıyor. 18 Ekim 2020 Pazar günü ikinci turda yarışacak adayların portreleri kısaca şöyle:
 

• Mustafa Akıncı: Akıncı, kırk yılı aşkın süredir KKTC siyaseti içinde. ODTÜ Mimarlık Fakültesi'nde eğitimini tamamladıktan sonra adaya dönen Akıncı, Lefkoşa’nın seçilmiş ilk Türk belediye başkanı oldu ve bu görevi 1990’a kadar sürdürdü. KKTC siyasetinde yıllar içinde milletvekilliği, genel başkanlık, başbakan yardımcılığı ve turizm bakanlığı gibi çeşitli görevler üstlendi ve 2015 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda %60,5 oyla KKTC’nin dördüncü Cumhurbaşkanı seçildi. Ada için en makul çözümün federal model olduğunu savunuyor. Bu modeli “biz ne Güney Kıbrıs’ın azınlığı olmak ne de Türkiye’ye bağımlı bir alt yönetim görmek istiyoruz” cümlesiyle ifade etmişti.
 

• Ersin Tatar: Liseyi Londra Forest School’da, üniversiteyi ise Cambridge Üniversitesi İktisat bölümünde tamamlayan Tatar İstanbul’da ve Ankara’da çeşitli finans ve medya şirketlerinde yöneticilik yaptı. 1996’da KKTC’nin ilk özel TV kanalı olan Kanal T’yi kurdu. 2009 ve 2013 yılları arasında Maliye Bakanlığı görevini yürüten Tatar, 2018’de yapılan kurultayda UBP’nin genel başkanı seçildi. Mayıs 2019’da Tufan Erhürman liderliğindeki koalisyonun bozulmasından sonra Cumhurbaşkanı Akıncı tarafından hükümeti kurma görevi kendisine verildi ve Başbakan oldu. Ersin Tatar Kıbrıs sorununda AB çatısı altında iki bağımsız devlet tezini benimsiyor.
 

• İkinci tur: İlk turda %18 oy oranıyla Ersin Tatar ve Mustafa Akıncı’dan sonra yarışı üçüncü sırada bitiren Tufan Erhürman’ın genel başkanlığını yaptığı Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP)’nin ikinci turda kilit rol oynayacağı düşünülüyor. CTP, Akıncı’ya paralel biçimde adaya yönelik federasyon modelini savunuyor.
   
• 13 Ekim Salı günü CTP, Parti Meclisi toplantısından sonra ikinci turda Akıncı’ya destek kararı aldı. Parti Meclis’inden yapılan açıklamada “(...) CTP, Kıbrıs sorununun federal temelde kapsamlı çözüme ulaştırılması siyasetini Tüzüğünde de yer alan temel ilkelerden biri olarak kabul etmektedir. (...) 18 Ekim tarihinde yapılacak Cumhurbaşkanlığı ikinci tur seçimlerinde yarışacak iki aday arasında, bu ilkeler doğrultusunda görev yapacağını açıklamış olan Sayın Mustafa Akıncı’yı destekleme kararı almıştır” vurgusu yapıldı.
   
• 2015 seçimlerinde de benzer bir tabloyla ikinci tura giden seçimlerde Akıncı, ilk turu ikinci sırada tamamlamasına rağmen ikinci turda %60 buçuk oy oranıyla cumhurbaşkanı seçilmişti.
   
• Ne bekleniyor? CTP’nin ikinci turda Akıncı’yı destekeleme kararı alması ve 2015 seçimlerinin bugüne benzer bir tablodan oluştuğu göz önünde bulundurulduğunda Mustafa Akıncı’nın bir adım önde olduğu söylenebilir. UBP adayı mevcut Başbakan Tatar, merkez ve radikal sağ bloku ikinci tur seçimlerinde tam olarak bir araya getirse dahi -ki bu durum da pek olası görünmüyor- salt çoğunluğu elde etmesi beklenmiyor. Dolayısıyla bir “sürpriz” gerçekleşmediği sürece mevcut cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’nın pazar günü yeniden cumhurbaşkanı seçilmesi muhtemel görünüyor.
   

İTÜ Siyaset Çalışmaları programında yüksek lisans yapan Kağan Sarıkaya; milliyetçilik, muhafazakârlık, siyaset teorisi ve siyasal söylem alanlarında çalışıyor.