Kopenhag'da akşam yemeği: Uzun bir masada, bir lokmayı paylaşmak

Birkaç yıl önce bir anda popüler olup tüm dünyaya yayılan hygge (höga diye okunuyor) akımını hatırlıyor musunuz? "Dünyanın en huzurlu halkı" olarak anılan Danimarkalıların "mutluluk felsefesi" olarak tanımladıkları bu kavramın başka dillerde tam karşılığı bulunmasa da Türkçeye, "Günlük koşuşturmadan uzaklaşıp tek başınıza ya da değer verdiğiniz insanlarla rahatlamak ve hayatın daha basit zevklerinin tadını çıkarmak için zaman ayırmak" olarak çevrilmişti.

• Bugün hygge gibi mutluluk verici başka bir deneyime ve yeni bir Danca kavrama göz atıyoruz: Fællesspisning.

Kopenhag’da sıradan bir akşamüstü. Saat 17.00’ye yaklaşırken Vestro bölgesindeki Sønder Bulvarı üzerindeki Absalon’un önünde hareketli bir kuyruk oluşmaya başlıyor. Kiliseden bozma bir sosyal merkez olan bu binanın kapısında farklı yaş ve milletlerden onlarca insan, az sonra kurulacak uzun masalarda birlikte akşam yemeği yiyip sohbet etmek ve ardından sofrayı hep beraber toplamak için bekliyor. 

• Kentin dört bir yanında düzenlenen ve toplu akşam yemeği anlamına gelen bu etkinlik Danimarka’da fællesspisning (feluspizning) olarak biliniyor.

^{Absalon'un yemek salonu | Fotoğraf: Ari Zelenko}

Fællesspisning kavramının kökleri 1859 yılında Danimarka’nın en büyük üçüncü şehri Odense’de yoksul kesimin ucuz ve besleyici gıdaya ulaşması için açılan ilk folkekøkken’e (halk mutfağı) kadar uzanıyor. 1900’lerde ülke çapında yaygınlaşan belediyelerin açtığı halk mutfakları ve komün yemek deneyimi 2. Dünya Savaşı’nın zorlu koşullarının atlatılmasıyla unutulmaya, kent merkezlerindeki komün mutfaklar kapanmaya başlamış ve bu ritüel kırsal kesimde hasat zamanında köylülerin hep beraber yedikleri yemeklere dönüşmüştü.

Pandemi tedbirlerinin hafiflemesiyle birlikte kendini yalnız hisseden, yemek yapmaya üşenen ya da uygun fiyata lezzetli bir akşam yemeği yemek isteyen Kopenhaglıların talepleri doğrultusunda toplu yemek hizmeti veren mekanların sayısı yeniden artmaya başladı. Soğuk ve karanlık kış günlerinde geniş salonlarda yenen yemekler yaz aylarında park ve sokaklara taşıyor, bazı mahallelerde sokaklar birkaç saatliğine trafiğe kapatılıyor ve komşuların biraraya geldiği, herkesin kendi içkisini getirdiği fællesspisning partileri düzenleniyor. 

Gastronominin başkentlerinden Kopenhag da böylece Michelin yıldızlı restoran peşinde dünyayı gezen gurmelerin yanında bir süredir komün yemek kültürünü deneyimlemek isteyen misafirleri de ağırlıyor. Financial Times’ın sanat ve kültür yazarı Stephanie Gavan, kentin en popüler fællesspisning mekanı Absalon’daki akşam yemeği deneyimini şöyle anlatıyor:

"Danimarka gibi homojen bir toplumda fællesspisning'e katılmak, farklı insanlarla ve bakış açılarıyla ilişkilenme fırsatı da sunuyor. Akşam yemeği esnasında Hintli bir tıp öğrencisiyle fırında karnabahar ve pasaport bürosunda çalışan orta yaşlı kadınlarla patates graten paylaştım. Sanat öğrencileri ve çocuklarla ekmeğimi bölüştüm, Japon turistlerle Beatles şarkıları üzerine konuştum ve yemekten önce yaptıkları beş kilometrelik koşu nedeniyle yanakları hâlâ kırmızı olan koşu kulübü üyelerinden antrenman tüyoları aldım."

Kopenhag’da farklı zevk ve ihtiyaçlara hizmet eden fællesspisning mekanlarında akşam yemeklerinin fiyatı 200-1.000 lira arasında değişiyor. 

Kentin en bilinen ve sevilen fællesspisning mekanlarını listeledik.

Absalon

Sønder Boulevard 73, Vesterbro, 1720

^{Absalon'da bir akşam yemeği}

Danca bilmeyenlerin en çok tercih ettiği toplu yemek mekanı Absalon'un yüksek tavanlı ve geniş salonunda sizi uzun yemek masaları, ev konforunda koltuklar ve pinpon masaları karşılıyor. Absalon’da akşam yemeği dışında quiz ve tombala geceleri, dans partileri ve söyleşiler de düzenleniyor. 

18.00’de başlayan yemeğin biletleri aynı gün 16:00’ya kadar kendi internet sitelerinden satın alınabiliyor. Talep yoğun olduğundan en az bir hafta önceden satın almakta ve bir saat öncesinden mekanda olmakta fayda var. Akşam yemeğinin fiyatı 300 lira. İki ana yemek servis edilen perşembe, cuma ve cumartesi günleri ise 500 lira. 3 yaş altı çocuklara yemek bedava.

Absalon’da örnek bir menü:
Mantar, havuç ve soğanlı tavuk veya pancar, kurutulmuş domates ve kırmızı soğanlı kök sebze püresi ve rezene salatası, maydanoz sosu, çırpılmış kremalı elmalı trifle ve makaron.

KraftWerket

Valgårdsvej 2, Valby, 2500

Vegan ve vejetaryenlerin sıklıkla tercih ettiği KraftWerket kültür merkezi salı ve pazar günleri düzenli iki fællesspisninger etkinliğine ev sahipliği yapıyor: Vegan akşam yemeği vegansk folkekøkken ve gıda güvensizliğiyle mücadelede kullanılmak üzere bağış sistemi ile çalışan OneBowl. Buradaki tüm yemekler tamamen bitki bazlı. Vegan akşam yemeği 250 lira. Herkesin istediği ücreti ödediği OneBowl’a da benzer miktarda bir bağış yapmanız öneriliyor. 60 kişilik yemek salonunda sofra saat 18.00’de kuruluyor.

Kraftwerket'te örnek bir menü:
Limon otlu tofu, kavrulmuş yer fıstığı, soya fasülyesi filizi, taze soğan ve sebzeli Vietnam usulü erişte ve sebzeli börekler ile vegan balık sosu.

Kanalhuset

Overgaden Oven Vandet 62A, Christianshavn, 1415

Fællesspisninger için Christianshavn'daki 12 odalı bir butik otel olan Kanalhuset’i tercih edenleri her akşam kanal manzarası eşliğinde kaliteden ödün vermeyen şef Kristofer Josefsson'un elinden çıkan ratatouille'lu beç tavuğu veya tahinli Faroe somonu gibi spesiyaller bekliyor. Mutfaktan her akşam vejetaryen bir alternatif de çıkıyor. Kanalhuset’in şık atmosferi yemek fiyatlarına da yansıyor. 19.00’da başlayan akşam yemeğinin ücreti 750 lira. 4 yaşından küçük misafirlerden ücret alınmıyor.

Kanalhuset'te örnek bir menü:
Kremalı mantarlı ve dashi blanquette soslu fileto berlam balığı filetosu, fesleğenli domates ve şeftali salatası, gremolata ile kavrulmuş kereviz.

Hornbækhus

Skovvej 7, DK-3100 Hornbæk

1904 yılında inşa edilen ahşap bir binadan 51 odalı bir otele dönüştürülen Hornbækhus’da haftanın 7 günü fællesspisninger düzenleniyor. Yemyeşil bir bahçesi de bulunan oteldeki sabah yogası ve koşu etkinliklerine dışarıdan misafirler de katılabiliyor. 19.00’da başlayan akşam yemeğinin fiyatı 750 lira. 3 yaş altından ücret alınmıyor.

Hornbækus'da örnek bir menü:
Kızarmış Hindistan cevizi, yer fıstığı, kurutulmuş muz ve çarkıfelek meyveli sos eşliğinde; kabak, karnabahar, lahana, nohut, Hindistan cevizi sütü ve tahinli vejetaryen köri yahnisi ve basmati pirinci.