"Kozmik elmasa" dönüşen bir beyaz cüce keşfedildi

Yaklaşık 104 ışık yılı uzaklıkta, karbon ve metalik oksijenden oluşan, çekirdeği ultra yoğun bir "kozmik elmasa" dönüşen nadir bir beyaz cüce yıldız keşfedildi. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'de yayınlanmak üzere kabul edilen araştırmada, "Bu çalışmada, daha önce bilinen HD 190412 üçlüsüne eşlik eden kristalleşen bir beyaz cüceden oluşan, 32 parsek uzaklıkta Sirius benzeri yeni bir dörtlü sistemin keşfini sunuyoruz" ifadelerine yer verildi.

• Bilgi notu: 1 parsek, 3,26 ışık yılı mesafeye denk geliyor.

Geniş açı: Güneş gibi bazı yıldızlar ömürlerinin sonuna yaklaştıklarında beyaz cüce olarak bilinen hâle gelirler. Oluştuğu ilk zamanlarda çok sıcak olan beyaz cüceler, enerji kaynağının olmamasının bir sonucu olarak zamanla soğuyarak enerji yayarlar ve yavaş yavaş sertleşerek kristalleşebilirler. Avustralya'da bulunan Güney Queensland Üniversitesi'nden astronomlar tarafından keşfedilen, üç yıldızdan oluşan HD 190412 isimli sisteme yerçekimsel olarak bağlı olan söz konusu beyaz cücenin çekirdeğinin de bu şekilde bir "kozmik elmasa" dönüştüğü düşünülüyor.

• Bu keşif, HD 190412 sisteminin sanılanın aksine üçlü değil dörtlü bir yıldız takımı olduğu anlamına geliyor.
• Kristalleşme sürecinde, beyaz cücelerin çekirdeğindeki karbon ve oksijen atomları hareket etmeyi bırakır, yeni bağlar oluşturur ve kristal bir kafes yapısına göre yeniden düzenlenir. Ancak bilim insanları, kristalleşme süreci ısı olarak dağılan enerjiyi açığa çıkarması nedeniyle bu durumun beyaz cüce yıldızların soğumasında yavaşlamaya yol açabileceğini, bunun da ölü yıldızın gerçek yaşından daha genç görünmesine neden olabileceğini kaydediyor.
• Oldukça yavaş işleyen bu kristalleşme süreci, yaklaşık bir katrilyon yıl kadar sürer. Evrenin yaklaşık olarak 13,8 milyar yaşında olduğunu düşünecek olduğumuzda bu, henüz tamamen kristalleşmiş bir yıldız göremeyebileceğimiz anlamına gelir. Ancak araştırmacılara göre, evrendeki beyaz cücelerin çekirdeklerinde başlayan kristalleşme belirtilerini tespit etmek mümkün.

Detaylar: Keşif açısından türünün ilk örneği olan yeni keşfin yapılmasını da mümkün kılan, Avrupa Uzay Ajansı'nın Gaia Teleskobu gibi yeni nesil teleskoplar sayesinde bir yıldızın Dünya'dan uzaklığını ve buna bağlı olarak gerçek parlaklığını ve yaşını belirlemek günümüzde çok daha kolay bir hâle gelmiş durumda bulunuyor.

• Gözlemlere göre, yaklaşık olarak 7,3 milyar yaşında olan yıldız sistemine bağlı beyaz cücenin 4,2 milyar yıl yaşında olabileceği tahmin ediliyor. Bu rakamlar arasındaki tutarsızlığın 3,1 milyar yıla denk gelmesi de kristalleşme oranının beyaz cücenin soğuma hızını 1 milyar yıl kadar yavaşlattığı anlamına geliyor.
• Dahası, keşfi gerçekleştiren bilim insanları, söz konusu sistemin Dünya'ya bu kadar yakın bir konumda bulunmasının, evrende kristalleşme süreci hakkında yeni şeyler öğrenmek için yararlı olabilecek birçok benzer yıldız sisteminin varlığına dair de umut verici olduğunu ifade ediyor.