Krizlerden kriz beğeniyoruz

Birçoğumuz Covid-19 salgınıyla boğuşurken hayatlarımızı tehdit eden diğer bir krizi, iklim krizini unuttuk. Halbuki iklim aktivisti Greta Thunberg’e göre, iklim değişikliği "en az koronavirüs kadar acil". Microsoft'un kurucusu Bill Gates’e göre ise bir şey yapılmazsa iklim krizinin durumu, savaştığımız pandemiden daha kötü bile olabilir. Üstelik, Covid-19 gibi pandemiler iklim değişikliğinin öngörülen sonuçları arasında olduğundan Covid-19’a çare bulunsa da pandemi kavramı ortadan kalkmayabilir. Peki, Covid-19, dünyanın iklim değişikliğiyle mücadelesinde nasıl bir rol oynuyor? Sokağa çıkma yasakları gerçekten de doğanın yenilenmesini sağladı mı? Bu krizden ne dersler çıkarabiliriz? Spektrum okurları için bu soruların cevaplarını aramak ve iklim krizi cephesinde yaşanan son gelişmeleri ve tartışmaları derlemek istedim. 

• Covid-19'un iklim krizine etkisi: Bu yıl Glasgow’da yapılması planlanan ve "en önemli iklim zirvesi" olarak nitelendirilen COP26 zirvesinin geçtiğimiz aylarda Covid-19 nedeniyle iptal edilmesi endişeleri beraberinde getirmişti. Öte yandan, sokağa çıkma yasaklarının gaz emisyonlarını azaltarak çevreyi iyileştireceği ve iklim krizini iyi yönde etkileyeceği umulmuştu. Birleşmiş Milletler'in geçen hafta yayımladığı rapora göre, Covid-19’un iklim değişikliği üzerindeki etkisi beklendiği gibi büyük olmadı. Araştırmaya göre, iklim krizinin geri dönüşü olmayan etkileri artmaya devam ediyor ve 2016-2020 yılları arasındaki dönem kayıt altına alınan en sıcak zaman aralığı olma özelliğini gösteriyor. Rapora göre, sokağa çıkma yasakları sera gazı salımlarında önemli ve hızlı bir azalma yaratmış olsa da dünya haziran ayında normal hayata döner dönmez durum eskiye döndü. Hatta, geçen yılın haziran ayına oranla %5 artış gözlendi. Özetle, raporun ön sözünde de vurgulandığı gibi Covid-19 hayatımızın her alanını aksaklığa uğratsa da iklim krizi ve sıcaklık artışı bundan nasibini almadan, hızlanarak artmaya devam etti.
   
• Doğal afetler ve ABD orman yangınları: Geçtiğimiz yıl gerçekleşip aylarca süren ve 8 milyon hektarlık alanı yok ederek 1 milyardan fazla hayvanın ve 25 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan Avustralya'daki orman yangınları hâlâ hatırlarımızda. Bu günlerde ise dünya ABD’nin Kaliforniya eyaletinde gerçekleşen orman yangınlarını konuşuyor. Geçtiğimiz ay ABD rekor kıran sıcaklık seviyelerine şahitlik etmiş, ağustos sonu gerçekleşen Laura kasırgası ise sezonun en yıkıcı ve tehlikeli kasırgası olarak nitelendirilmişti. Eylül ayı; Oregon, Vaşington ve Kaliforniya eyaletlerinde art arda gerçekleşen ve büyüyen mega yangınlarla başladı. Başkan Donald Trump, orman yangınlarının iklim kriziyle olan bağlantısını reddetmeye devam ederken Demokrat parti adayı Joe Biden bu yangınları "doğanın öfkesi" olarak nitelendiriyor.
   
• Çıkarılacak dersler: Görüldüğü üzere, aylar süren sokağa çıkma yasaklarından sonra dahi iklim krizi ivme kazanmaya ve yıkıcı etkilerini göstermeye devam ediyor. Aslında bu, ne kadar büyük bir tehditle karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Çünkü, gaz emisyonlarını tamamen sıfırlamadığımız sürece, hâlihazırda konsantre olarak biriken gazlara sürekli yenisini eklemeye ve dünyayı ısıtmaya devam ediyoruz. Tam da bu nedenle, bir an önce hatalarımızdan ders çıkararak kararlı ve acil adımlar atmamız gerekiyor. Geçtiğimiz ay, Bill Gates, iklim kriziyle başa çıkmamız için Covid-19’dan almamız gereken derslerle ilgili bir yazı yayımlamış; bilim, inovasyon ve sürdürülebilirliğe vurgu yapmıştı. Bundan birkaç ay önce Greta Thunberg de bu konuda bir konuşma yaparak Covid-19’un politikacıların bilim insanlarına kulak vermesini ve bilime göre hareket etmesini sağladığından bahsetmişti. Görünen o ki hatalarımızdan ders çıkararak bundan sonra iklim kriziyle mücadelemizde bilimsel verilere göre hareket etmeli, köklü ve uzun vadeli çözümler üretmeye çalışmalıyız. Bill Gates’in de dediği gibi aşı bulur gibi iki yıllık bir sürede iklim krizine çare bulmamızın imkânı yok. Aksiyon zamanı!