‘La Bambonera’

Arjantin’in ünlü Boca Juniors futbol kulübünün maçlarını oynadığı Alberto José Armando Stadyumu, taraftarlar (ve hatta yöneticiler tarafından da) başka ve daha popüler bir isimle anılıyor: La Bambonera. Bunun sebebiyse stadın şeklinin bir çikolata kutusuna benzemesi. İddiaya göre mimar Viktor Sulčič, stadyumu tasarlarken kendisine hediye gelen bir kutu çikolatadan esinlenmiş. 

Öte yandan çikolata kutularıyla ilgili Türkiye gündemini son bir haftadır meşgul eden ve Cumhuriyet Gazetesi’nin genel yayın yönetmenini (GYY) son altı ayda ikinci kez değiştirmesine sebep olan öyle bir iddia daha var ki, yenilir yutulur cinsten değil.

Çikolata kutusunda gelen para

Geçtiğimiz hafta Cumhuriyet Gazetesi Vakfı yönetim kurulu üyesi olan Avukat Turan Karakaş, Cumhuriyet Gazetesi eski Genel Yayın Yönetmeni Arif Kızılyalın, İdari-Mali İşler Müdürü Osman Selçuk Özer ve Reklam Müdürü Esra Bozok hakkında (1 Ocak'ta yürürlüğe giren) e-ticaret yasası aleyhinde kamuoyu oluşturacak şekilde haber yapma karşılığında ‘kayıt dışı biçimde para aldıkları’ iddiasıyla suç duyurusunda bulundu. 500 bin lira olduğu iddia edilen kayıt dışı ödemenin ise ‘iki büyük çikolata kutusunun içinde’ getirildiği belirtilmişti.

Avukat Turan Karakaş geçtiğimiz hafta görevinden azledildi. Karakaş, görevden alınma gerekçesini “Gazete arşivinin dolandırıcılık suçunu oluşturabilecek yöntemlerle satılmış olmasıyla ilgili suç duyurusunda bulunmam,” ve “Şirketin mevcut mevzuata aykırı ve hiçbir yasal dayanak gösterilmeyen; ve gazetecilik ilkelerine aykırı yöntemlerle para alması konusuyla ilgili suç duyurusunda bulunmam” şeklinde açıkladı.

Karakaş’ın görevden alınmasıyla ve şikayetlerden vazgeçilmesiyle birlikte Savcılık da konu hakkında kovuşturmaya yer olmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı verdi.

GYY’ye sansür

Genel Yayın Yönetmeni Tuncay Mollaveisoğlu ise Çarşamba günü köşesinin gazetede yayımlanmadığını belirterek kişisel sitesinde yer verdiği yazıda, Vakıf yönetiminin konu hakkında ikiye bölünmüş durumda olduğunu, savcılığın takipsizlik vermesinin ardından ise konunun artık ‘gazetecilik ahlakı ile ilgili’ olduğunu ifade etti. Mollaveisoğlu, çikolata kutuları içerisinde getirilen paraları ‘meslek ilkelerine ve gazeteye yapılmış bir ihanet’ olarak tanımladı:

“Cumhuriyet gazetesinin iç gücü, büyük özveri ve gazetecilik aşkı ile çalışan emekçileri, dış gücü ise gazetenin gerçek sahibi okurlarıdır!”

Cumhuriyet yazarları Barış Terkoğlu, Barış Pehlivan ve Murat Ağırel de Mollaveisoğlu'na destek verdi ve açıklamasını destekleyici mesajlarla paylaştı.

Mollaveisoğlu’nun yazısının ardından Cumhuriyet’in internet sitesinde aynı gün içerisinde Mollaveisoğlu’nu gazeteye ‘uyum sağlayamadığı’ gerekçesiyle hedef alarak yayımlanan imzasız bir açıklamada “Cumhuriyet gazetesini ele geçirmek için çalışan bir grup, şimdi de Cumhuriyet gazetesinin itibarını zedelemek için ihtirasla çalışıyor” ifadelerine yer verildi:

“Cumhuriyet Vakfı ve Cumhuriyet gazetesi bir Kuvayı Milliye kurumudur; işgal edilemez, satılamaz, satın alınamaz.”

Ombudsmanın soruları

Medya Ombudsmanı Gazeteci Faruk Bildirici, Cumhuriyet yönetiminin ‘Saldırı altındayız’ savunmasıyla geçiştirmek yerine ortaya çıkan sorulara tatmin edici yanıtlar vermesi gerektiğini savunarak kişisel sitesinden yayımladığı yazıda, “Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığı yönünde karar vermiş olması bu dosyanın kapanması için yeterli gerekçe olamaz” diyerek gazeteye altı soru yöneltti: 

1. E-ticaret şirketinden yeni çıkan yasa aleyhine haber yapmak için 500 bin lira alındı mı?
2. Bu konuda gazete içinde inceleme başlatıldı mı; başlatıldıysa sonucunda nasıl bir işlem yapıldı?
3. Kamu yararı yerine piyasada tekel konumunda olan bir e-ticaret şirketinin çıkarlarını koruyan haberler yayımlamak gazetecilik etiğine ve Cumhuriyet’in ilkelerine aykırı değil mi?
4. Temmuz 2022’de ilk çıktığında yasaya destek veren Cumhuriyet, neden Aralık 2022’de tam tersi bir tutum alarak yasa aleyhine tam altı haber yayımladı?
5. Yasayı destekleyen ilk haberde mesleki kodlara uygun olarak karşı görüşe de yer verilirken, Aralık 2022’deki altı haberde de sadece yasa aleyhine görüşlerin kamuoyuna yansıtılması etik açıdan sorunlu bir tutum değil mi?
6. Neden bu haberlerde yasal düzenlemeye şirketler değil de yasanın asıl muhatapları olan tekelleşmenin önlenmesi ve tüketiciler açısından bakılmadı?

İşten çıkarmalar, istifa çağrıları

Cumhuriyet Gazetesi’nin dün yayımlanan sayısında ise Genel Yayın Yönetmeni Tuncay Mollaveisoğlu'nun adı künyede yer almadı. Mollaveisoğlu, gazeteyle ilişkisinin kesildiğini “‘Taraf olursan görevden alırız’ dediler. Gazeteciliğin tarafında oldum; görevden alındım…” cümleleriyle duyurdu. 

GYY Mollaveisoğlu’nun ardından Yayın Koordinatörü Ferda Öngün de gazeteden ayrıldığını duyurdu. Öngün, “Bu konuşmayı yaparken çok ağlayacağım için size duygularımı yazılı olarak iletmek istedim” ifadelerini kullandığı veda mesajını, gazetenin WhatsApp grubunda paylaştı:

“Ben burada ‘profesyonel bir gazeteci’ olarak bulunmadım, çalıştığım her gün Atatürk’e ve cumhuriyete olan borcumu ödedim. Lisedeyken kendime verdiğim ‘ben gazeteci olacağım, Cumhuriyet’te çalışacağım’ sözümü tuttum.”

Son olarak ise Cumhuriyet Vakfı Yönetim Kurulu üyeleri avukat Turan Karakaş, Birol Başaran ve Prof. Dr. Barış Doster ortak bir açıklama yaptı. Üç isim, ‘söz konusu korkunç olayın gereğini yapmayan’ Vakıf Başkanı Alev Coşkun, İrfan Hüseyin Yıldız ve Işık Kansu'ya istifa çağrısında bulundu:

“Cumhuriyet gazetesi Atatürk’ün kurucusu olduğu 100 yıllık büyük marka ve değerdir. Bu gazete, vakıf yönetiminden önce de vardı… Üç-beş kişinin çoğunluk imzasıyla gazetenin idaresinde yer alan isimlerin karıştığı etik ve hukuk dışı olaylara müsaade edilmesi, okurların gazeteye sanki operasyon varmış gibi aldatılması kabul edilemez…” 

Gazeteci Faruk Bildirici, Twitter’dan yaptığı açıklamada Trendyol’un sorularını yanıtlamak yerine avukat aracılığıyla kendisine ulaşarak sitesindeki yazıyı yayından kaldırmasını talep eden bir ihtarname gönderildiğini belirtti: 

Bildirici, e-ticaret yasası hakkında da önemli detayları paylaştığı yazıyı yayından kaldırmadı.

Faruk Bildirici’nin yazısı

E-ticarette tekelleşmeyi önlemek amacıyla Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı yasa, TBMM'de hiç ret oyu almadan 1 Temmuz 2022’de kabul edildi. Ancak yasanın 7 Temmuz’da Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından CHP, bazı maddelerinin iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Bildirici, yasanın yürürlüğe gireceği 1 Ocak 2023 tarihi yaklaşırken de yasa aleyhine aniden geniş bir lobi faaliyeti başladığını bildiriyor:

“Görebildiğim kadarıyla yasaya karşı medyadaki kampanya Habertürk’te başladı” diyen Bildirici, yasaya karşı Güntay Şimşek imzalı altı yazıya ek olarak Kemal Öztürk'ün de bir yazısının çıktığını belirtiyor: “Ayrıca Habertürk’te yasaya karşı birçok haber kullanıldı; televizyonda program da yapıldı.”

“2022 Kasım-Aralık aylarında birçok medya kuruluşunda yasa aleyhine yazı ve haberler yayımlandı” diyen Bildirici, bunların arasında Halk TV'den Barış Soydan, Türkiye gazetesi yazarı ve TGRT programcısı Cem Küçük ve Aydınlık’tan Recep Erçin'in de bulunduğunu belirtiyor: “Ancak bu iki medya kuruluşunun diğerlerinden farkı, yasanın TBMM’den geçtiği zaman da yasaya karşı çıkmış olmalarıydı.” 

Bildirici'nin araştırmasına göre yasayı destekleyen ender yazılardan biri de T24 yazarı Füsun Sarp Nebil'in dönemin Ticaret Bakanı Mehmet Muş ile yaptığı söyleşi. Ancak Bildirici'ye göre TBMM’den geçmesinin ardından yasayı desteklemiş olan Cumhuriyet, Aralık 2022’den itibaren tamamen yasanın karşısında pozisyon aldı: 

3 Temmuz 2022’de yayımlanan “ilk haberin tersine sonradan yapılan altı haberde, sadece yasa aleyhine görüşlerin aktarılması, olumlu görüşlerin yok sayılması şaşırtıcıydı.”

Başa dönüyoruz

Bildirici, Cumhuriyet Gazetesi Vakfı Yönetim Kurulu üyesi Turan Karakaş’ın, bir e-ticaret firmasından yasa aleyhine manipülatif haber yapma karşılığında kayıt dışı para aldıkları iddiasıyla savcılığa yaptığı başvuruda da suç tarihi olarak 5 Aralık’a işaret edildiğine dikkat çekiyor.