Libya’da susturulan güçlü kadınlar

Libyalı kadın hukukçu ve aktivist Hanan el-Barasi, Bingazi’de sokak ortasında uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Libya'nın yerel Febrayer kanalı, suikastin ülkenin doğusundaki gayrimeşru silahlı güçlerin lideri Halife Hafter kontrolündeki gerçekleştirildiğini ve Hafter güçlerine bağlı 106'ncı tabura ait silahlı araçların sonrasında çevredeki kameraları söktüğünü bildirdi. Barasi'nin katledilişi sosyal medyada büyük yankı bulurken Twitter'ın Libya gündeminde en çok konuşulanlar arasına girdi.

• Ne olmuştu? Hanan el-Barasi 27 binden fazla takipçisi bulunan Facebook hesabında büyük bir aktivizm örneği gösteriyordu. Özellikle Libya’nın doğusundaki yetkililerin yolsuzluğunu ve kamu parası çaldığını vurgulayan Hanan, son videosundan 24 saat geçmeden öldürüldü. Söz konusu videoda Hafter'in oğlu Saddam Hafter'in general rütbesi almasını “Çok sayıda sıradan asker rütbe almak için uzun zamandır beklerken Hafter'in oğlunun genç yaşında nasıl birden yüzbaşılıktan generalliğe yükseldiğini anlamadım" sözleriyle eleştirmişti.
   
• Bir adım geriden: 17 Şubat 2011’deki ayaklanmaların patlak vermesinden bu yana, kadınlar radikaller ve militanların hedefi hâline gelerek suikast ve kaçırılmalara maruz kalıyor. Barasi’nin ölümü Temmuz 2014'te öldürülen Genel Ulusal Kongre (GNC) üyesi siyasetçi Fariha Berkawi’yi ve 25 Haziran'da yapılan parlamento seçimlerinde öldürülen insan hakları savunucusu ve aktivist Salwa Bugaighis’i hatırlattı. Milletvekili Siham Sergiva’nın da Hafter milisleri tarafından geçen yıl Bingazi'deki evinden kaçırıldığı ortaya çıkmış ve  kendisinden bir daha haber alınamamıştı. 9 yıldır sürdürülen bu durum konuşmaya cesaret eden kadınlara karşı şiddeti meşrulaştırmaya yönelik bir çaba hâline geldi. Pek çok kişiyi kamu yaşamından geri çekilmeye ve ülkeden kaçmaya zorladı.
   
• İnsan Hakları Raporu: BM İnsan Hakları Yüksek Komisyonu (OHCHR) ve BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL) tarafından 2015 Mart ayında ortak bir rapor yayımlanmıştı. Libya'daki insan hakları savunucularının fiziksel saldırı, adam kaçırma, ailelerine zarar verme ve hatta her gün cinayet tehditleriyle karşı karşıya oldukları belirtilmişti.
   
• 16 sayfalık raporda, Libya'daki insan hakları savunucularını susturma girişimleri vurgulanarak Mayıs 2014'ten bu yana şiddet ve tehditlerin arttığı iletildi. Raporda, Bingazi ve Derna'dan Trablus ve Misrata'ya kadar ülkenin dört bir yanındaki suistimallerin vurgulandığı ve suistimallerdeki artışla, Libya'da ifade özgürlüğünün etkin şekilde kısıtlandığı ileri sürüldü.
   
• 2020 Temmuz’da UNSMIL, kadınları hedef alan suçlar için yetkililerin koruma, acil yardım ve misilleme korkusu olmadan bütün kurbanları kapsayan etkin ve önleyici tedbir sağlaması, sıkı denetimlerde bulunması çağrısını yinelemişti. Libya'daki kadınların kamu yaşamındaki rollerini güçlendirmek, barış ve uzlaşma süreçlerine eşit katılım sağlamak için etkin çalışacaklarını duyurmuştu.

Tepkiler
 

• Libya İçişleri Bakanı Fethi Başağa, avukat Barasi için rahmet dileyerek Twitter hesabından yaptığı paylaşımda ailesine taziye mesajında bulundu.
   
• İnsan Hakları İzleme Örgütü yazılı açıklamasında suikasta kurban giden avukat Hanan El-Barasi'nin ölümünün kapsamlı ve acil şekilde soruşturulması için Libya'nın doğusundaki yetkilileri göreve çağırdı.
   
• Avrupa Birliği Heyeti, AB Üye ülkelerinin Libya'daki diplomatik misyonlarıyla  beraber “Tanınmış bir Libyalı avukat ve eylemci olan Hanan el Barasi'nin dün Bingazi'de ağır şekilde öldürülmesini şiddetle kınıyoruz. Libya makamlarını bu cinayet hakkında acilen güvenilir bir soruşturma başlatmaya ve failleri adalete teslim etmeye çağırıyoruz.” açıklamasını yayımladı.
   
• UNSMIL, yayımladığı yazılı açıklamada, Barasi'nin öldürülmesini "şiddetle kınadığını" duyurdu.
   
• Uluslararası Af Örgütü'nün basın ofisi, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, Barasi'nin "Libya'nın doğusundaki silahlı gruplara bağlı bazı kişilerin yolsuzluğunu yüksek sesle eleştirdiğini" kaydederek, "suikastı kınadığını" açıkladı.