Geçen hafta, bir tıp fakültesi öğrencisinin yaşamak zorunda kaldığı yerdeki huzursuzluğunu kendi ağzından dinledik. Üzerine konuşulanlar, yapılan söylemler, düşünceler ne olursa olsun tek bir sonuç vardı: Enes’i kaybettik. Onun gibi binlerce genç arkadaşımızın kapalı kapılar ardında ne yaşadıklarını bilmiyoruz. Bu kuruluşların barınma yerlerinde kalanların yaşadığı olumsuz olaylar olmadan da yaşayanlar hariç kimsenin bir fikri olmuyor.Daha önce "Öğrenim Krizi" serisinde de tarikat ve cemaat yurtları problemini ele almaya <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/615c13e03f537000068a7dfd" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalışmıştım.</a> Buralarda kalan öğrencilerle röportaj yaparak yurtlarda olanları ve öğrencilerin bir kısmının bu yurtlarda kalma zorunluluğunun sebeplerini aktarmaya çalışmıştım. Enes’in veda mektubu da yaptığım röportajlar da hep benzer kaygıları dile getiriyordu. Enes’i kaybettikten sonra sosyal medyada da birçok cemaat/tarikat yurdu öğrencisi olumlu olumsuz yaşadıklarını anlattı. Bu sefer bu yurtların&nbsp;hukuki boyutunu ve kamunun yaklaşımını ele almaya çalışacağım.Sosyal medyada ne yaptığımızı denetleyen ya da televizyonda ne izlediğimize karar veren kurumların yanında öğrencilerin yatıp kalktığı ve hayatının çoğunu geçirmek zorunda kaldığı tarikat ve cemaat yurtlarına ilişkin devletin neden bir denetim mekanizması yok? Tarikat ve cemaat yurtları bir nevi eğitim kurumları hâline gelmeye çalışırken hangi devlet kurumuna bağlı? Hangi mevzuatlar aracılığıyla bu yurtların kuruluşu yapılıyor? Hukuki dayanakları var mı?Anayasa madde 174’te de “değiştirilemez inkılap kanunları” arasında yer alan “Tekke ve Zaviyelerle Türbelerine Seddine ve Türbedarlıklar ile Birtakım Unvanların Men ve İlgasına Dair Kanun” ile tarikat ve cemaatler kapatılmıştı. Tarikatları yasaklayan ilgili 677 sayılı kanunla şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, seyitlik, çelebilik, babalık, emirlik, nakiplik, halifelik ile bu unvan ve sıfatların kullanılması ile bu unvan ve sıfatlara ait hizmet ifası ve kıyafet giyilmesi de böylece yasaklandı.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yasal olmasa da devam etti&nbsp;</h2>Bu yasalarla Türkiye’nin gerçekliği değişmedi, yasal olmasa da varlıkları devam etti. Mali açıdan Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından denetlenen cemaat, tarikat, tekke ve zaviyelerin kurduğu vakıf gibi sivil toplum kuruluşlarının eğitim ve öğretim açısından hiçbir denetlemeye tabi olmamasını anlamlandırmak mümkün değil.2012 itibarıyla denetleme imkânlarının nasıl yok edildiğini, cemaat/tarikatlara yasal olarak nasıl fiili bir meşruluk verildiğini ve bu kuruluşların siyasetle nasıl iç içe bir koruma altında kolayca hareketlerini devam ettirdiklerini inceleyelim.Anayasa madde 24’te açıkça belirtildiği üzere “Din ve ahlak eğitim ve öğretimi devletin gözetim ve denetimi altında …”&nbsp;yapılması gerekmektedir. Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği’nde yapılan 2012 değişikliğiyle kurslar ve bunların yurtlarında Millî Eğitim Bakanlığı’nın denetim yetkisi kaldırıldı. Artık bu kuruluşlardaki denetim “eğitim ve pedogoji” açısından değil, dinî olarak doğru bilgiler verilip verilmemesi üzerine kurgulanmıştı. Oysaki Millî Eğitim Temel Kanunu “Resmî, özel ve gönüllü her kuruluşun eğitimle ilgili faaliyetleri, Millî Eğitim amaçlarına uygunluğu bakımından Millî Eğitim Bakanlığının denetimine tabi” olduğunu öngörmekteydi.2012 yılında Millî Eğitim Bakanlığı’nın Kur'an kurslarını denetim görevine son verilmesi ve kurslardaki yaş sınırının kaldırılmasıyla bu yapıların açtıkları yasal-yasa dışı kurum sayıları hızla arttı. 4+4+4&nbsp;olarak bilinen 6287 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle sistem tamamıyla yasa dışı dinî oluşumların lehine evrildi. Daha sonra bu kurumların açılmasındaki kısmi engeller de kalkmaya başladı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yasa dışı eğitime hapis cezası kaldırıldı</h2>17 Nisan 2013, “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” meclis oylarına sunuldu. Değiştirilen maddelerden biri, 3 Mart 1924 tarih ve 430 Kanun Numarası ile kabul edilmiş olan ve ülkedeki bütün eğitim kurumlarının Maarif Vekaleti’ne (Millî Eğitim Bakanlığı’na) bağlanmasını öngören Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun bir koruma metniydi. TCK madde 263 aracılığıyla kanuna aykırı olarak eğitim kurumu açan/işleten kişilere hapis cezası verilmişti, hüküm yok edildi.&nbsp;Yasa dışı eğitim kurumlarını açanlara artık hapis cezası verilmeyecekti.CHP bu değişikliğe karşı Anayasa Mahkemesi’ne karşı hem laikliği ihlal edecek hem de terörist/bölücü aktiviteler gerçekleştirilebilecek eğitim kurumlarının açılması ihtimali argümanıyla başvuruda bulunmuş olsa da mahkemenin 13 üyesinin oyuyla bu itiraz reddedildi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kamu binalarının kullanılması teşvik edildi</h2>21 Temmuz 2017’de Maliye Bakanlığı’nın çıkardığı yönetmelikle kamu binalarının vakıflar tarafından yurt binası olarak kullanılması teşvik edildi. Vakıflar bu binaları 49 yıl süreyle bedelsiz olarak kullanabileceklerdi. Kamu binalarının tahsis edileceği vakıfların hangileri olacağını Maliye Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı belirleyecek, kamu binaları sadece yurt olarak tahsis edilmeyecekti. Ayrıca bu binaların %20’sinin ticari işletme olarak da değerlendirilmesine de izin verilmişti.Sayıştay, 2018 Yılı Denetim Raporu'nda, Millî Eğitim Bakanlığı'nda yaşanan denetim eksikliklerini ortaya koydu. Raporda, 2010 yılından itibaren Türkiye'de yapılan kapsamlı değişikler nedeniyle, teftiş sisteminin nitelik ve etkinlik sorunları nedeniyle eğitim, öğretmen katkısının zayıfladığı vurgulandı. Bakanlığın denetleme yetkisi olan kurumlardaki teftiş eksikliğine de dikkat çekildi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Eğitim kurumlarında sosyal etkinliğin önü açıldı</h2>12 Eylül 2019'da Sosyal Etkinlikler Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle sivil toplum kuruluşlarının “her tür ve seviyedeki resmî ve özel örgün ve yaygın eğitim kurumlarında” sosyal etkinlik yapmasının önü açıldı. Bu hamle, 4+4+4 süreci sonrası, eğitim alanında yaşanan en önemli girişimlerden birisi oldu. Sivil Toplum Kuruluşu adı altında bahsi geçen tarikat ve cemaatler, okul öncesinden üniversiteye kadar tüm okullara, protokol yapmasına gerek kalmaksızın girmeye başladı. Yani Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı TC Anayasası altına kurulan ve laiklik ilkesini yaşatma borcu olan eğitim kurumlarında denetmeye tabi olmayan tarikat ve cemaatler sosyal faaliyet gösterebilecekti.Ayrıca bu yönetmelik, devlet okullarındaki öğrencilerin bu şekilde spor salonlarına gitmeleri veya gezilere katılmaları durumunda bunların e-okul’da sosyal faaliyet alanına da işleneceğini, dolayısıyla not ortalamalarını artırıp girecekleri merkezi sınavlarda avantajlı hâle gelmesini hüküm altına alıyordu.Öğrenim Krizi yazımda bir öğrenci arkadaşımız, “Ailem için ya devlet ya da dinî otoritesi olan bir kurum beni koruyabilirdi. Devlet yurdu olmayınca tek çare kaldı.”&nbsp;demişti. Devlet yurtlarının sayı olarak da maddi imkân olarak yetersizliğini bu yıl başında gündeme gelen barınamama problemiyle çok açıkça gördük; ancak anlaşılan bu imkânsızlık ve tarikat/cemaat yurtları için oluşturulan ek imkânlar aileleri ve mecburen öğrencileri bu yurtlara zorunda bırakıyor.&nbsp;Denetlenmeyen bu kuruluşlarda yaşananları ancak acı tecrübelerle öğreniyoruz. Buralarda inandığı için ve mutlu olarak eğitim gören/yaşayanlar vardır elbet, fakat başta uluslararası insan hakları metinleri olmak üzere devletin eğitim ve yaşam hakkını korunma sorumluluğu ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Anayasası altında bu kurumların cumhuriyet ilkeleriyle varlığını sürdürme zorunluluğunun siyasi iş birliklerin önüne geçmesinin sosyal medyada çokça savunulan özgürlükle alakası yok.

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

Türkiye'yi yakala, dünyayı anla.

Spektrum

 Televizyonda ne izlediğimize karar veren kurumlar var da tarikat ve cemaat yurtlarına ilişkin bir denetim mekanizması neden yok?

Cemaat ve tarikatların yasal zemini 

Aylardır Türkiye gündemini meşgul eden asgari ücret tartışmalarında hükümet tarafında sona gelinmiş ve karara varılmış olunsa da vatandaşın gözünde durum hâlâ tartışmaya açık. Geçen hafta, aralık ayı başında başlayan Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantıları sona erdi, asgari ücrete %50,54 oranında zam yapıldı ve net 4 bin 253 liraya yükseldi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’deki mevcut asgari ücret karnesi</h2>DİSK-AR'ın aralık başında yayımladığı asgari ücret raporuna göre şu an Türkiye’de asgari ücretin %20 fazlası ve altında ücret alan işçilerin sayısı 9,7 milyondur. Bütün ücretli çalışanların %50’ye yakını bu kapsamdadır. Tüm ücretli çalışanların %64’ü ise (12,5 milyon işçi) asgari ücretin altı ile asgari ücretin bir buçuk katı arasında bir ücret elde ediyor.3,4 milyon işçi (bütün ücretli çalışanların %18’i) asgari ücretin altında bir ücretle çalışıyor. 1.500 TL’den daha az ücretle çalışan işçi sayısı 1,7 milyon. Asgari ücret ve altında bir ücretle yaşamını sürdürmek zorunda olan işçilerin sayısı 6,3 milyon (bütün ücretli çalışanların %33,8’i) civarında.Özel sektör işçilerinin %21,8’i asgari ücrete erişemiyor. Özel sektörde asgari ücret ve altında ücretle çalışanların oranı %44 ve asgari ücret civarında çalışanların oranı %69’dur.8,4 milyonu aşkın özel sektör işçisi asgari ücretin %20’si ve altında ücretlerle çalışıyor. Asgari ücrete erişemeyenlerin oranı genelde %18 iken kadınlarda bu oran %25’i aşıyor. Asgari ücret düzeyinde ve daha düşük ücret alanların oranı genelde %34 iken, kadınlarda %43’e yükseliyor.2020 yılında asgari ücretin net 2 bin 324 TL 70 kuruş olarak belirlendiği Türkiye'de yapılan araştırmalar açlık sınırının 2 bin 500 TL’nin, yoksulluk sınırının ise 8 bin TL’nin üzerine çıktığına işaret ediyor.An itibarıyla Ocak ayı asgari ücreti ile alınabilenler:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">16 tane 126'lı bebek bezi</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">32 adet 32'li tuvalet kağıdı</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">256 dolar</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">227 avro</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">5.58 gram altın</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">3,24 adet çeyrek altın</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">348 litre benzin</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">353 litre motorin</li></ul>Asgari ücrete gelen zam oranının yüksek olması günlük hayatında nasıl fakirleştiğini her market alışverişinde yaşayan vatandaş için pek de önemli olmadı. Belirlenen asgari ücretin reel enflasyon karşısında hiçbir değeri yok. Aksine, bugün geçen seneden daha yoksul durumdayız. Ocak ayı itibarıyla geçerli olacak asgari ücretin değeri son 1 hafta içinde bile düştü. 1 Ocak 2021' de dolar kuru 7,43 iken, o zamanki zam ile 380 dolar olan asgari ücret şu an gelen zamla sadece 275 dolar. Yukarıda da açıkladığım üzere ben bu yazıyı yazarken ise 256 dolar oldu.***Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dün kabine toplantısı sonrası yaptığı mevduat açıklaması sonrası dolar düşmüş olsa da ekmek ve simit ücreti hâlâ aynı. Kısa dönemli etkisi olacak bir politikanın vatandaşın gözünde değeri yok.***Bu yazı için üç farklı durumdan vatandaşlarla görüştüm:&nbsp;1) Asgari ücretle çalışıp 2+ kişiye bakan&nbsp;2) Asgari ücretle çalışıp okumaya çalışan ve&nbsp;3) Ebeveynleri asgari ücretli olup üniversitede eğitim gören&nbsp;Hiçbir yorum katmadan onların sözleriyle:&nbsp;“Asgari ücretle geçinebiliyorlar mı?”, “Yeni zam onlara ne ifade ediyor?”&nbsp;ve son olarak 2022 yılına dair ümitlerini sizlere aktarıyorum.“Az önce 1 kilo domates alabilmek için dolaptan kitaplarımı kıyafetlerimi satmaya başladım. Seneye daha da kötü bir ortamda olacağımızdan eminim.”&nbsp;“Ayda 700, 800 lira eve gidiyor. Bunun dışında kredi borcu ödüyorum markete çıkmaya çekiniyorum çünkü fiyatları görünce satın almaya korkuyorum. Birini alıp diğerini bırakıyorum.”"Şu an mesela monta ihtiyacım var fakat 2-3 ay birikim yapmadan alamam o montu. Ay sonunu zor görüyorum beklenmedik bir masraf çıkması beni kredi kullanmaya mahkûm edebilir.”&nbsp;“Yeni zammın bir faydası olacağını düşünmüyorum çünkü ekonomi freni patlamış tır gibi yokuş aşağı gidiyor ve daha da fakirleşeceğiz. Alım gücümüz artmadığı takdirde asgari ücrete gelen zammın bir önemi kalmıyor. Hatta dolar bazında zam bile diyemeyiz.”&nbsp;“2022 felaket bir yıl olacak gibi hissediyorum. Çünkü ülke her anlamda çok kötü yönetiliyor üstüne kurdaki dengesizlik daha kötü yerlere gideceğe benziyor. Umarım tüm bu olumsuzluklara rağmen iyi bir yıl geçiririz.”&nbsp;“Öğrenciler olarak çoğu ihtiyaçlarımızdan kısarak 'hayatta kalmaya' çalışıyoruz ve her geçen gün daha da zorlanıyoruz.”&nbsp;&nbsp;“Zam az bir oranda değil; fakat bunun alım gücüne katkısı hiç yok, hayatlarımızı kolaylaştıracak bir adım değil. Burada devlet tarafından korunması gereken asgari ücretlinin alım gücüdür. Amaç maaşın yükseltilmesi olmamalı; çünkü insanları daha fakir yaptıktan sonra maaşımızın yanında kaç sıfır olduğunun bir önemi kalmıyor. Günümüz Türkiye şartları dondurulsa ve paramız daha fazla değer kaybetmese, yani ideal şartlarda asgari ücretin 6 bin lira civarında olması gerekir. Fakat bu sadece asgari ücretin yükselmesi gibi bir düşünce uyandırmamalıdır. Beyaz yaka çalışanların maaşları da bu oranda yükseltilmelidir. Aksi takdirde ülkemizdeki beyin göçünü önleyemeyiz.”&nbsp;“Benim bu maaşla 2 çocuğuma ve eşime bakma imkânım nedir? Hiçbir güvencemiz yok. Kızım İstanbul Hukuk Fakültesini kazandı, gönderemedik. Nasıl gönderelim? KYK yurtlar problem, burs deseniz yok. Hayatından kısıp sınava çalışan ve kazanan kızım şu an benimle beraber reyon diziyor. Hadi beni geçtim bu gençliğin hakkını yediler.”&nbsp;“21 yaşında genç bir kadın olarak en son ne zaman sinemaya gittim ne zaman makyaj malzemesi aldım ne zaman güzel güzel giyindim hatırlamıyorum inanın.”&nbsp;“Okul için dışarı çıkacağımda marketten su almak zorunda bile kalmayayım diye yanımda su götürüyorum. Yani toparlamak gerekirse yiyecek içecek her türlü sosyal aktiviteden ödün veriyorum maalesef.”&nbsp;“İdeal bir asgari ücret belirleyecek olursak da 6 bin ve üzeri derdim sanırım. 2022'den hiç ümitli değilim açıkçası. Okulumu dondurmak zorunda kalacağım muhtemelen ve annem de işsiz kalacaktır.”&nbsp;“Çevremdeki herkes zor durumda bütün arkadaşlarım okulu dondurup işe başlamayı düşünüyor okumaya devam edemediği için.”Daha önce Öğrenim Krizi serisinde de ekonomik ve siyasi dengesizliklerin vatandaşların temel haklarını ne denli etkilediğinden söz etmiştik. Bugün asgari ücret ortalama ücret hâline gelmişken yaşam hakkı dahil birçok hak dolaylı yoldan ihlal ediliyor. Sayılar tek başına bir şey ifade etmiyor, vatandaşın refaha ereceği kapsamlı politikalar için muhalefetin çözümleri de yetersiz kalıyor.

Asgari ücretlilerle zammı ve alım güçlerini konuştuk. 

Asgari ücret: Kime göre zamlı?

Yolda yürürken adımlarınızın teker teker izlendiğini fark etmek ne kadar ürkütücü değil mi? Bunu hissetmediğimizde ya da fark etmediğimizde rahatça yürüyoruz; ancak bu takibin bize zarar verip vermeyeceği ne malum? Evimizin, işimizin adresini, hangi mekânlara gittiğimizi, arabamızın plakasını bildikten sonra bunu ne zaman ne için kullanılacağını bilmemenin verdiği tedirginlik günlük yaşantınızı etkilemeyecek mi? Gerçek hayatta rahatsızlık verecek hatta bizi adım atmaktan geri alacak bu gerçek sosyal medyada yaşanırken neden yeterince incelemiyoruz?Bu yeni bir durum değil, artık herkes her gün girdiğimiz internette verilerimizin bir bir kaydedildiğini biliyor. Büyük teknoloji şirketlerinden söz edilirken artık temerrüden akıllara gelen bir söz var: “Bir ürün ücretsizse, ürün sizsiniz." Biz ürün olmayı kabul ederken birçok şartı kabul ediyoruz. Peki bu şartların sağlanıp sağlanmadığı yeterince şeffaf mı? Evet; Google, Facebook, Twitter gibi sosyal medya platformlarından bahsediyorum.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Arka plan</h2>ABD’de bu şirketler; etik politikaları, rekabet ihlalleri, çalışma düzenleri, gizlilik şartları gibi birçok sebeple senato veya komisyonla karşı karşıya geldi. Orada biraz daha soruşturma üzerinden hearing’ler yapılsa da Türkiye’de de bu yönde adım atıldı. TBMM Dijital Mecralar Komisyonu geçen ay Facebook yetkililerini Meclis’te ağırlayarak sorular yöneltmişti, geçen hafta da Google yetkilileri vekillere sunumlarını yaptı ve vekillerin sorularını yanıtladı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sosyal medya yasası</h2>Dezenformasyonun artması sebebiyle Sosyal Medya Yasası’nın yeni maddelerle tekrar Meclis’e gelmesi konuşuluyordu. Daha önce bu konuda dünya örneklerinden hareketle Spektrum’da bir <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61372c8eabd2860006b53b19" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yazı yazmıştım</a>, ilginizi çekerse bakabilirsiniz.&nbsp;Özellikle böyle bir yasa gündemi varken dijital mecralarla görüşülmesini çok önemli buluyorum. Tartışılan ek maddeler bilgi kirliliğini önlemek için kullanıcıların ifade özgürlüğünü kısıtlamak ve kullanıcılara kişisel sorumluluk yüklemek yönündeyken; dezenformasyonun asıl sebebini görmek için sosyal medya platformlarının teknik hususlarını ve iş stratejilerini öğrenmek önem arz ediyor. Hem Facebook hem de Google toplantılarını yakından takip ettim, tutanakları da okudum. Sizlerle paylaşmak istiyorum.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Komisyon toplantısı</h2>Komisyon Başkanı Hüseyin Yayman gündem başlıklarını ileterek, Google yetkililerinin sunumunu dinledi. Daha sonra vekiller sorularını yöneltti. Öncelikle üst başlıklara değinelim: Google da Facebook da; dezenformasyon, etik ihlaller, terör propagandası, gizlilik, vergi ve rekabet ihlalleri, mahkeme kararlarına uymama ve çalışanlara davranış yönünden sorulara maruz kaldı. Açıkça söylemek isterim ki ne Google ne de Facebook yetkililerinin cevapları tatmin edici değildi, net olmayan ve zaten internet üzerinden öğrenebileceğimiz genel yanıtlar verildi. AK Parti Milletvekili Ravza Kavakçı ve CHP Milletvekili Tuncay Özkan’ın soruları ön plandaydı. Vekillerin farklı noktalardan hareketle aynı kaygıları taşıması dikkat çekiciydi.Yetkililer tarafından cevabı verilmeyen bazı sorular üzerinden Google’ın ihlal ettiği iki başlıktan bahsetmek istiyorum:<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yereldeki şirketlerin önünü kesiyor</h2>Teknoloji devlerinin en büyük hevesi her alanda monopol kalmak. Google da hem rekabet hem de vergi alanındaki davranışlarıyla bunu doğruluyor. İki sene önce ülkemizde yürürlüğe giren dijital hizmet vergisi, kanunen yasak olmasına rağmen Google tarafından reklam veren lokal şirketlere yansıtıldı. Rekabet ihlallerinde ise yalnızca idari para cezalarını ödeyip politikalarını ya da iş stratejilerini değiştirmemeyi tercih ediyorlar.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bağımsız medyayı ve ifade özgürlüğünü engelliyor</h2>Bir medya kuruluşu yazarı olarak en çok önemsediğim mevzulardan biri bu. Sansür üzerine konuşurken hep devlet temelli argümanlara sığınılıyor. Ancak Google arama motoru algoritmaları, kullanıcıların haber alma özgürlüğünü ve doğru bilgiye ulaşma hakkını ihlal edecek şekilde tasarlanıyor. Trollerin öne çıkmasının ve dezenformasyonların bu denli yayılmasının sebeplerinden biri de yanlı algoritmalarla oluşturulan teknik alt yapı.&nbsp;Ayrıca, yayıncılar haberlerden gelir elde edemezken Google yayıncıların haber içeriklerinden milyar dolarlar kazanıyor. Kendi içeriklerinden gelir elde edemeyen bağımsız yayıncılar ise birer birer kapanıyor. Bu nedenle Fransa ve Avustralya’da Google’ın haber sitelerine ödeme yapmasına dair yasal düzenlemeler yapıldı ve Google birçoğuyla mecburen anlaşmaya vardı. Ancak Türkiye’de bu durumu engelleyecek bir tasarı yok.Meclis’in özellikle yeni teknolojiler alanında yasa çıkarmadan önce bu teknoloji alanlarının diğer aktörleriyle aynı masaya oturması çok değerli. Kripto, blok zincir, merkeziyetsiz sistemler, yapay zekâ ya da sosyal medya gibi alanlar, teknik tarafı bilmeden yalnızca devlet ve vatandaşa olan etkileri göz önüne alınarak kısıtlanmamalı. Zira bu tür düzenlemelerin uzun vadede daha büyük sonuçları olabilir. Öncelikle bu alandaki diğer oyuncuları, sektörün ileri gelen temsilcilerini, teknik ekiplerini dinlemek daha optimum sonuçlara varmamızı sağlayabilir. Bu açıdan değerlendirildiğinde Google ve Facebook’un dinlenmesi sosyal medya yasasıyla bu platformlara tam yetki verip kullanıcıların sesini kısacak düzenlemelerden kaçınılmasının farkına vardırabilir.

Google ve Facebook temsilcileri TBMM'de vekillerin sorularını yanıtladı. 

TBMM'de Google ve Facebook'a zor sorular

Öğrenim Krizi serimize bu hafta sosyal hayat başlığı altında devam ediyoruz. Bir önceki yazımız “temel ihtiyaçlar” üzerineydi. Farklı coğrafyalarda sosyal hayat da temel ihtiyaç sayılırken; bizim kültürel gelişimimizi, arkadaşlarımızla kahve içip muhabbet etmemizi bir "lüksmüş"&nbsp;gibi sunan içinde bulunduğumuz durum sebebiyle, bu iki konuyu ayrı başlıklarda ele alıyoruz.Üniversiteye başlama heyecanını, liseye başlamaktan ayıran en temel sebep ne sizce? Ben bu soruyu kendime sorduğumda&nbsp;“sosyal hayatta gerçekten birey olduğumu hissetmek” yanıtıyla karşılaşıyorum. Yasal olarak da davranışlarınızdan tamamen kendiniz sorumlu olduğunuz; karakterinizin, isteklerinizin, ilgi alanlarınızın oturmaya başladığı ve keşfetmeye açık olduğunuz bu dönemde temel ihtiyaçlarınızdan biri de sosyal hayatınızı zorlanmadan yaşayabilmek olmalı aslında. Gel gelelim durum bu değil.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Toplumun geneli için durum aynı</h2>Metropoll araştırma şirketinin bu bültende de yer verilen anketinde&nbsp;“Şu anki gelirinizle ilgili durumu en iyi açıklayan ifade hangisidir?” sorusunun yanıtlarına bakalım. Katılımcıların %28,7’si temel ihtiyaçlarını karşılayamazken, %49,2’si sadece beslenme/barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılayabildiğini&nbsp;belirtmiş.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Öğrencilerde durum ne?</h2>Öğrenciler tarafından baktığımızdaysa bu durum burs veya yarı zamanlı çalışma gelirine endeksli olarak soruluyor. Bu yazı için İstanbul Ekonomi Araştırma ile “öğrencilerin kahve içmek/kafeye gitmek” alışkanlıkları üzerine araştırma yaptık. Bu araştırmada 7 büyük ilimizden 500 üniversite öğrencisi ile görüşüldü. İstanbul Ekonomi Araştırma ekibi ve Can Selçuki’ye katkıları için çok teşekkür ederim.&nbsp;İstanbul Ekonomi Araştırma’nın edindiği bilgilere göre katılımcıların %45’inin üniversitesindeki kahve fiyatı 4-7 lira arasında. Küçük bir hesap yapalım, bir öğrencinin KYK bursu 650 lira, KYK yurdu ise 400 lira. 50 lira da aylık ulaşım masrafı diyelim, geriye sadece 200 lira kalıyor. Bu öğrencinin daha beslenmesi, eğitimi için gerekli masrafları karşılaması, kıyafet alması vs. gerekiyor.Bir kahvenin 5 lira olması hâlinde öğrenci hafta içi her gün yalnızca bir kahve içmek istese -ki bu kahveler granül çözünen kahveler- 100 lirasını okul dışına çıkmadan, farklı bir ortam görmeden sosyalleşme adı altında kahve içmek için kullanıyor. Öğrencilerin sadece %42’si haftada 2-3 kere kahve içmek için dışarıya çıkıyor, dışarıdaki kahve fiyatları ise ortalama 14 lira. Öğrencilere tercih hakkı bile sunmayan burs miktarı, barınma problemi, zamlar; Türkiye’deki genç yeteneklerin bir yurt odasına hapsolmasına ve dünyadan geri kalmasına sebep oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Kitaba erişimim lüks"</h2>Anketin dışında ben de önceki yazıda konuştuğum arkadaşlarımızla yeniden görüştüm. 18-25 yaşında gençlerin hayattan beklentisi sadece&nbsp;“barınma ve karın doyurma” olmamalı ama röportaj sonuçları, “beklenti bu olmasa da realitenin tam da bu” olduğunu gösteriyor. Röportaj yaptığım arkadaşların sosyal hayatlarına ilişkin yanıtlarını sizlerle paylaşmak istiyorum.*Görüştüğüm öğrenciler diş hekimliği, tıp, %100 burslu hukuk öğrencisi ancak aynı zamanda yarı zamanlı çalışan. Öğrencilerin üçü KYK bursu alırken bir tanesi başka bir burs alıyor. (Öğrencilerin talebi üzerine gerçek isimleri kullanılmamıştır.)<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Şu anki gelirim… yani bana gelen 650 liralık KYK bursu, zaten 400’ü de yurda gidiyor. Karnım bile doymuyor. Kahve içmek büyük lüks, arkadaşlarımla oturmak için yurtta 2 liralık paket noodleları yiyip öyle gidiyorum. Çay bile 4-5 lira, boyut sebebiyle kahveyi tercih ediyorum. Yani bu da her gittiğimde 15 lira harcamam demek. Minibüs, su parasıyla o gün minimum 30 lira harcamam gerekiyor. Benim lüksüm yok. Arkadaşlarımla sadece okul kantininde kahve içip muhabbet edebiliyorum.”</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Geçenlerde bir kitap beğendim, fakat alamadım. Kütüphanede de yoktu. Benim bir öğrenci olarak kitaba erişimim lüks.”</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“İki ayda bir konsere gitmek, kültürlenmek, yeni bir sosyal alanda kendini keşfetmek neden ihtiyaç olarak görülmüyor? Ben bu şekilde nasıl kendimi geliştirebilirim? Ülkeye nasıl faydalı olabilirim? Elim kolum bağlı. Arkadaşlarım yurda bile taşınamayınca oturup hâline şükret diyorum. Bu hayatı istemiyorum.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">"Spora da sanata da ilgi duymamaya çalışıyorum"</h2><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Karnımı doyurup, barınabilmek için okul dışında yarı zamanlı çalışıyorum. Aldığım ücretle ancak “en temel” ihtiyaçlarımı karşılayabiliyorum. Kafede çalıştığım için aralarda patron kahve içmeme izin veriyor. Bazen arkadaşlarım da ziyarete geliyor, başka türlü ben nasıl kahveye 20 lira verip rahatça muhabbet edebilirim?”</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Artık kafede maç izlemek, ortaokulda babamla stadyumda maç izlemekle aynı fiyat. Spora da ilgi duymuyorum, müziğe de, tiyatroya da… Duymamaya çalışıyorum yani. Duysam ne olacak 1 saat tiyatro izlemek için 70 lira veremem ki. Değmez demiyorum, o da emek ama biz bunu karşılayamıyoruz. Devlet desteğimiz yok.”</blockquote>Bu yazı serisine başladığımızdan beri birçok öğrenci arkadaş hem Aposto! ekibine e-posta aracılığıyla hem de bana sosyal medyadan ulaşıyor. Birçok arkadaşımızı bursiyerlerle buluşturduk. Ancak bu bizim bireysel olarak yapabileceğimiz boyutu çoktan aştı. Öğrencilerin eğitim ve daha sonraki meslek hayatında başarılı olabilmeleri için farklı ortamlara girmesi, film/maç/tiyatro/konser izlemesi, arkadaşlarıyla bir kahvenin hesabını düşünmeden kafede oturabilmesi gerekiyor. Ekonominin durumu ortada, geçen yazıyı yazdığımızda dolar kuru 9’du şu an 10’a yaklaşıyor.Öğrencilerin iktidardan talep edemediği, ettiğinde ise yalancı muamelesi gördüğü desteği en azından sivil toplum, iş insanları ve belediyelerden bekliyoruz. 650 lira yetmiyor dendiğinde “Biz göreve geldiğimizde üniversite öğrencilerinin aldığı burs 45 liracıktı. Ya elinize dilinize dursun ya. Şu anda 650 liraya çıktı. Nereden nereye geldik.”&nbsp;denilmesini hak etmiyoruz. Belediyelerin üniversite öğrencilerinin daha fazla sosyalleşebilmesi için öğrenci kültür kartı gibi bazı girişimlere başlayabileceğini, sanatçıların da sahnelerin de bazı yerleri öğrenciler için ayırabileceğini düşünüyoruz.*Öğrenciler için askıda bilet kampanyasını mutlaka <a fr-original-style="" href="https://www.biletix.com/askidanevar/TURKIYE/en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">inceleyin.</a>

Öğrencilerin çoğunun barınma ve geçinme problemleri yaşadığı ortamda sosyal hayat lükse dönüşüyor. 

"Sosyal hayat yok, yarım kalıyoruz"

Öğrenim Krizi serisinde daha önce&nbsp;“barınamama”&nbsp;ve bunun da uzantısı olarak “cemaat ve tarikat yurtları” problemlerini ele almıştım. Bu haftanın konusu olan hayat pahalılığı ise öğrenci, çalışan, aile, bekâr herkesi etkiliyor. Ancak bir kesime olan tesiri daha fazla.&nbsp;Eğitim temel hak. Öğrenciler devletin sağladığı imkânlarla lise eğitimini tamamlama hakkına sahip ancak devletin sunamadığı veya kısıtlı olarak sunduğu imkânlar öğrencilerin lisedeyken eğitimi ikinci plana atıp çalışmasına, üniversite sınavını kazanmasına rağmen maddi imkânsızlıklardan dolayı eğitime devam edememesine sebep oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ailelerin maddi durumu öğrencileri etkiliyor</h2>OECD Eğitime Bakış 2021 raporu, ailelerin sosyo-ekonomik durumunun öğrencilerin eğitim hayatındaki başarısını etkileme endeksinde Türkiye’nin birinci sırada olduğunu gösteriyor. Raporda avantajsız durumdaki ailelerden gelen öğrencilerin okulda iyi performans gösterme ve dijital öğrenme araçlarına sahip olma ihtimalinin daha düşük olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle bu öğrencilerin yüksek öğrenime devam etme ihtimalinin azaldığı belirtiliyor. Raporun çıktısını ülkemizde bizzat görebiliyoruz.CHP İzmir Milletvekili Ednan Arslan, son yıllarda üniversite öğrenimlerini yarıda bırakarak iş hayatına atılmak zorunda kalan öğrencilerin sayısını ortaya çıkarmak için geçen sene iki bakanlıktan bilgi talebinde bulunmuştu. Resmî verilere göre; 2020 yılına kadar 5 yılda 1 milyon 115 bin 530 öğrenci üniversitelerden kaydını sildirmiş veya dondurmuş.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Güven Sak neler diyor?</h2>COVID-19 sebebiyle küresel bir krizin içine girdik, hükümetlerin ekonomik problemleri oldu. Ancak bu küresel krizden vatandaşın en az etkilenmesi için hükümetler yerel politikalarla durumu dengelemeye çalıştı. Türkiye’deki durumu ekonomi doktoru Güven Sak hocamıza sordum.&nbsp;- Bu konuşmayı yaparken bir anda dolar 9’u aştı, siz okurken ne durumda olur bilmiyorum. – Öğrencilerin burs politikaları ve gıda fiyatları üzerine sürdürdüğümüz konuşmada Güven Hoca, “Pandemi nedeniyle son bir yılda küresel gıda fiyatları %33 artığını, Türkiye’deki kur artışı sebebiyle bunun bizim ülkemizde gıda şoku hâline geldiğini, kur istikrarının bu tür kriz dönemlerinde daha da önem kazandığını”&nbsp;belirtti. Kendisi bu dönemi en iyi anlatan kavramın “asimetrik büyüme” olduğunu söylüyor. Güven Hoca, 128 milyar dolar açığının pandemi dönemindeki sosyal destek ve diğer kamu politikaları eksikliklerindeki yerini vurguladı. Para yok, destek yok. 2018’de başlayan ve doğru yönetilemeyen bir süreçten söz eden Sak; başarısız ekonomi politikaları, bakanların ve merkez bankası başkanların değişim sıklığı, kur farkını sürekli faiz düşürme kararlarıyla kapatmaya çalışmanın global krizin etkilerini yerelde daha da hissetmemize sebep olduğunu söyledi. Bu durumdan da en çok etkilenenler elbette birikimi olmayan, hayatlarını yeni kurmaya çalışan insanlar: öğrenciler.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ekonomi bizi "bayaaa bi etkiledi"</h2>Pandemi bahanesi arkasına sığınılarak sürekli normalleştirilen kötü ekonominin bizi neden diğer ülkelerden daha fazla vurduğunu anlamak açısından Güven Hoca’nın açıklamaları önemli. Şimdi söz öğrencilerde. Sokak röportajlarında gördüğümüz “telefonunu çıkar göster”&nbsp;dayıların öğrencilerin sözlerini kesmesine izin vermeden yaşadığımız hayat pahalılığının onlara etkilerini sordum. &nbsp;*Görüştüğüm öğrenciler diş hekimliği, tıp, %100 burslu hukuk öğrencisi ancak aynı zamanda yarı zamanlı çalışan. Öğrencilerin üçü KYK bursu alırken bir tanesi dışarıdan burs alıyor. (Öğrencilerin talebi üzerine gerçek isimleri kullanılmamıştır.)Öğrencilere en son ne zaman “iyi” bir yemek yediniz ve bir hafta içinde en çok ne tüketiyorsunuz diye sordum. Bu iyiyi hiç açmadım. Bir arkadaş Burger King’de bile artık menü almayı özlediğini, onu çok sevdiğini ve en son pandemiden önce yediğini iletti. En çok ne tüketiyorsunuz? Sorusuna yanıt “makarna ve ekmek ile mercimek çorbası” yanıtı aldım. <img src="https://images.aposto.com/2021/9/2/1634034528467.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: BirGün<h2 fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">&nbsp;“Canımın bir şey çekme lüksü yok, meyve mesela”</h2>“KYK yurduna 400 lira veriyorum geriye 250 lira kalıyor. KYK yurdunda yediğim yemeklerin besin değeri çok az, doymuyorum. Ancak dışarıda yemek yemek en az 25 liraya mal oluyor. Canımın bir şey çekme lüksü yok, eğer çalışmazsam sadece 10 gün boyunca gerçekten tok şekilde uyuyabiliyorum.” Ayşe’nin bahsettiği bu durumda, yurt masrafı ve yemek dışında hiçbir şey harcamaması gerekiyor, buna rağmen KYK bursları yalnızca 10 gününü karşılıyor.Ailesinden maddi destek alamayan Ayşe, bu sebeple bir terapi merkezinde yarı zamanlı olarak çalışıyor. Haftada 26 saat çalıştığı yerden yalnızca 750 lira alıyor. Okulu bir hafta fiziksel bir hafta çevrim içi devam ettiği ve KYK yurdunun interneti yeterli olmadığı için ek paket almak zorunda, buna da durumu olmadığı için çevrimiçi ders notlarını arkadaşından alıyor. İki hayatın içinde sıkıştığını belirten Ayşe, “ne çalışanım ne öğrenciyim ne gencim” diyerek çalışmak zorunda olduğu için hiç sosyal hayatının olmadığı, kalan bütün vaktinde ders çalışmak zorunda kaldığı ama o vaktin bile dersler için yetmediğini belirtti. “Daha iyi bir hayat yaşamak için okumak istiyorum, şu anki hayat kalitem ileride daha iyi bir hayat yaşamama engel oluyor. Yaşamak için çalışmam lazım çünkü burs yaşamama yetmiyor.”<h2 fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Ayakkabı almak istedim”</h2>Arkadaşlardan ortak olarak dinlediğim bir şikayet ise burs veren kurumların bir sürü belge/posta masraflar yaptırıp, burs vermek için KYK kredisinin bile olmamasını beklemeleri. “200 lira ile ne alabilirim ki? Burs veren kurum sadece 200-300 lira verip çalışmama ve burs almama şartı koyuyor. Yazlık ayakkabım ve botum var, şu an ara mevsimde giyinmek için ayakkabı almak istedim ama en uygunu bile bursum kadar.”KYK bursu ve 300 lira burs alan Kübra’nın aylık geliri 950 lira. Bir başvuruda evdeki bütün beyaz eşyaların ve televizyonun markasını tek tek yazdırmışlar. Burak’a ise mülakatta&nbsp;“Telefonun markası ne, kaç model?”&nbsp;diyerek telefonunu gösterdiğinde “ihtiyacın olmadığını düşünüyoruz”&nbsp;diyerek reddetmişler.Yurda gitme imkânım olmadığı için ailesi de üniversitesinin olduğu şehre taşınan Aysel’in ailesi kiralardan dolayı mecburen şehre uzak bir yerde oturuyor. Aysel okula gitmek için her gün 2 saat yolculuk yapıyor, ancak sabah kalkıp okulda kahve içme/kahvaltı yapma imkânı olmadığını söylüyor.&nbsp;“Kahve okul kantininde 8 lira. Uyanabilmek için 8 lira veremiyorum. Uyanmak bile çok pahalı. Ben part time çalışmama rağmen 500 lira alıyorum ve sabah kahvesi benim için lüks.”&nbsp;Hayat pahalılığı ülkenin geleceğini yok ediyor. Öğrenciler en temel haklarını elde etmek için tırnaklarıyla kazıyarak günü bitirmeye çalışıyor. Öğrenci, genç olarak hissetmiyorlar.&nbsp;Öğrenim krizinin farkına varalım. Plan ve Bütçe Komisyonu çalışmaları sürüyor. Siyasilerin ve kanaat önderlerinin burs politikalarına dikkat çekmesi gerekiyor.

Ekonomi doktoru Güven Sak ve hayat pahalılığından şikayetçi öğrencilerle konuştuk.

Öğrenciler geçinemiyor

Geçen hafta itibarıyla öğrencilerin ülkedeki ekonomik, sosyal ve politik sorunlar sebebiyle yaşadığı krizi detaylandırmaya başladık. <a fr-original-style="" href="https://read.apos.to/s/6152d50447db46000608b937" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İlk yazım</a> #Barınamıyoruz hareketi ve öğrencilerin yurt ve konut problemiydi. Bu hafta bu problemin yola açtığı diğer bir sorun olan tarikat/cemaat yurt ve evleri problemini ele almak için iki kadın arkadaşımızla görüştüm.Öğrenim krizini yalnızca maddi imkânlar üzerinden ele almak doğru olmaz. 3 yıl önce mezun olan biri olarak öğrencilik dönemimi çok iyi hatırlıyorum. Sosyal hayatım ve akademik hayatımdaki dalgalanmalarım psikolojik olarak nasıl bir noktada olduğuma bağlı olarak değişiyordu. Düşünün ki hiç istemediğiniz, en yakın arkadaşlarınıza bile söylemekten çekindiğiniz, ideolojik olarak karşı durduğunuz ve sizin bütün hayatınıza karışma yetkisi olduğunu düşünen bir kuruma ait yerde kalmak zorundasınız. “Görüşüne bu kadar tersse kalmasın” yorumlarının geleceğini tahmin etmek zor değil ama iyi bir üniversite kazanmış, evde kalsa ailesinin masraflarını yüklenemeyeceği, bir sene kaybetme lüksü olmayan ve tek imkânı ona fırsat tanıyan cemaat/tarikat konutlarında kalmak olan öğrenciler var. Bu gidişle de her geçen gün bu zorundalığa kapı açılacak.Geçen haftaki yazımda kira artışlarını, özel yurt ücretlerini ve KYK yurt kapasitelerini detaylandırmıştım. Öğrenciler okumak ve yaşamak istiyor, devletin sağlayamadığı imkânları tarikat ve cemaatler sağladığı zaman hem sosyolojik olarak hem de politik olarak daha makro problemlerle karşılaşıyoruz.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">“Hayatımdan kayıp 1 sene”</h2>Görüştüğüm bir kadın öğrenci (K.Ö.1) Kahramanmaraş’tan Ankara’ya olan yolculuğunu anlatıyor. Büyük bir hevesle geldiği üniversitesinde yurt çıkmamış, okulu başladığında KYK yurdunun yedekler listesindeymiş farklı şehirden geldiği için ev paylaşacağı arkadaşı yok ve tek başına eve çıkacak maddi imkânı da bulunmuyormuş. Kahramanmaraş’a gittiği noktada çalışması ve para kazanması gerekiyor, bu da onun okuma hayallerine ara vermesi hatta belki de sonlandırması anlamına geliyor. Bu sebeple son çare Kahramanmaraş’taki tanıdıklar vasıtasıyla hiç istemese de cemaat konutunda kalıyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Ders çalışmam gereken zamanlarda onların etkinliklerine katılmamı istiyorlardı. Sosyal hayatıma karışıyorlardı, ibadet etmem için zorluyorlardı, sohbetlere katılmam için baskı yapıyorlardı. Onların istedikleri gibi biri olmamam beni nefret objesi hâline getirdi. Sürekli dışlanıyordum. Hatta bu beslenme rutinimi bile etkiledi. Yemeklere beni çağırmıyorlardı.” -K.Ö.1.</blockquote>Kendisinin ve çevresinin seküler olduğunu söyleyen K.Ö.1.&nbsp;“Onların ibadetlerini yerine getirmesi veya benimle yemek yerken bunlardan bahsetmelerine sonsuz saygım olmasına rağmen onlardan hiçbir saygı göremiyordum.”&nbsp;diyerek oradayken istenmeyen bir bireyken oradan ayrılınca aylarca tekrar dönmesi için çabaladıklarını belirtti. Bu tür kurumlarda bir kere iletişim kurulunca kopmak çok zor.&nbsp;K.Ö.1 şu an cemaatin konutu ve oradaki insanlarla ilişiğini kesmiş durumda ancak o seneyi kendi hayatından silinmiş bir sene olarak tanımlıyor. Psikiyatrla görüşmelerinde sürekli olarak "hatırlamadığı ve yok olan bir sene" olarak adlandırdığını özellikle belirtti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ona ait olmayan bir hayat</h2>Diğer kadın öğrenci arkadaşımız (K.Ö.2) ise Kayseri’den İstanbul’a geliyor. Muhafazakâr ve maddi durumu iyi olmayan bir ailesi olduğunu belirten K.Ö.2, KYK yurdu çıkmayınca ailesinin özel yurt ihtimalini hiç düşünmediğini düşünse de zaten maddi imkânlarının yetmediğini ancak İstanbul’da üniversite kazanınca hemen tarikat yurdunda görevli kişilerin ailesini ziyaret ettiğini ve onları ikna ederek kendisine sorulmadan yurda yerleştirildiğini söyledi.“KYK yurdu çıksaydı izin verirler miydi?”&nbsp;diye sorduğumda ise&nbsp;“Ailem için ya devlet ya da dinî otoritesi olan bir kurum beni koruyabilirdi. Devlet yurdu olmayınca tek çare kaldı.” dedi. K.Ö.2 başörtülü bir kadın, ancak zorla, inanmadan takıyor. Yurttaki öğrencilerden daha farklı düşüncelere sahip olduğu için ise sürekli olarak dışlanıp daha fazla dinî eğitime maruz bırakılıyor. Maddi imkânı yeterli olmadığı için kendine bir hayat kuramıyor ve inandığı gibi yaşayamıyor. Başörtüsünü çıkardığında hem aile hem de yurt tarafından imkânların kesileceğini düşündüğü için istemediği bir bedende hayatını sürdürüyor. Bu ikilemin derslerini, sosyal hayatını ve psikolojisini ciddi şekilde etkilediğini belirten K.Ö.2., hayatı boyunca hep başarılı bir öğrenci olduğunu ancak çevrim içi eğitim sürecini ailesinin yanında baskı altında, fiziki eğitim sürecini ise hiç bulunmak istemediği bir yurtta geçirmenin onu başarısızlığa sürüklediğini belirtti. Maddi imkânsızlıklar sebebiyle istemediği yurtta kalması bir yana, çevrim içi eğitim, ev içi iş dağılımı, ev içi psikolojik şiddet sebebiyle K.Ö.2 birçok alanda öğrenim kriziyle karşı karşıya.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İzin verilmemeli&nbsp;</h2>Tarikat ve cemaatler, üniversiteler ve devletin dolduramadığı boşlukları doldurmak için alan kovalıyor. Kimi zaman eğitim kimi zaman aş kimi zaman iş ve bugün de ele aldığımız gibi konut ihtiyacı. Elbette bu tür kurumlarda isteyerek ve mutlu olarak kalan ve destek olan bireyler var, bu yazı o tarafı hedef almıyor. Meselemiz barınma krizinin öğrencileri istemediği hayatları yaşamak, psikolojik hatta bazen fiziksel şiddete maruz kalarak en önemli dönemlerini “atlatmak” zorunda bırakması. Kamu kurumlarının bu ihtiyaçlara çare bulamaması tarikat ve cemaatlerin kendilerini devletleştirmesi çabası gibi büyük sonuçları doğurabiliyor. İnsan kaynağı edinmenin en temel yollarından biri onlara yaşam101 kitlerini sunabilmek, bu vefayı oluşturarak 16-25 yaş arasında gençleri, çoğu zaman öğrenciler fark etmeden, kendi ideolojilerine çeken tarikat/cemaatler bu ülkenin geleceğini çalıyor. Tarikat ve cemaatlerin devletleşme çabasının ülkeyi ne hâle getirdiğini çok yakın zamanda korkunç şekilde deneyimledik, yenilerinin yaratılmasına izin verilmemeli.

Tarikat ve cemaatler, üniversiteler ve devletin dolduramadığı boşlukları doldurmak için alan kovalıyor.

Öğrenim Krizi 2: Tarikat/Cemaat yurtları

Pandeminin etkisiyle demek isterdim; ancak suçu sadece Covid-19'a atamayacağımız kadar kapsamlı bir problem yumağının içindeyiz. Bazıları bütün ülkelerde yaşanan sorunlar, bazıları ise bize özgü. Fakat çok net ve farkında olduğumuz bir durum var: Öğrenim krizi.&nbsp;Bu sorun sadece “okulların sürekli açılıp kapanması” ile alakalı değil; uzaktan eğitimin niteliksizliği, internet ve diğer teknik alt yapı problemleri, öğrencilerin uzaktan eğitime ulaşacak imkânlarının olmaması, eğitim içindeyken ev içi görevlere katılmak zorunda kalmaları…&nbsp;Peki “öğrenim krizi”ni sadece ders saatleri içinde mi düşünmek gerekiyor? Tabii ki hayır. Öğrenim krizine yol açan diğer etkense öğrencilerin maddi imkânsızlığı: kesilen burslar, kira fiyatları, artan döviz, yeterince yurt olmaması, öğrencilerin devlet/okul yurtlarına yerleşemediği için cemaat/tarikatların yurtlarında kalmaları… Erasmus’a giden öğrencilerin söz verilen hibelere ulaşamamaları, hem de anlaşma dâhilinde fon artırılmışken. Nereden başlamalıyız? Öğrenim krizini önemsiyoruz ve bu haftadan başlayarak öğrencileri bu krize sürükleyen sorunları ele almak istiyoruz.Elbette bahsedilen sorunların arasında bir öncelik bulunmuyor, hepsi yaşamak 101 niteliğinde, ancak üniversite öğrencilerinin çektiği yurt ve ev sıkıntısı sebebiyle oluşan #Barınamıyoruz hareketinin de etkisiyle bu yazıda “barınma problemini” konuşacağız.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">#BARINAMIYORUZ</h2>KYK’ya bağlı yurtlara yerleşemeyen, özel yurtlara ve "fahiş kiralara" gücü yetmeyen öğrenciler, "Barınamıyoruz Hareketi" adı altında seslerini duyurabilmek için 19 Eylül’de parklarda gecelerini geçirmeye başlamıştı. Öğrencilerin talepleri <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/barinamayanlar/status/1439685948162314241?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1439685948162314241%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Ftr.sputniknews.com%2F20210920%2Fartan-kira-ve-yurt-ucretleri-nedeniyle-barinamiyoruz-diyen-universiteliler-eyleme-basladi-1049051714.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çok netti.</a> Penceresi olmayan ve içeriye tek kişilik bir yatakla dolabın anca sığdığı odanın fiyatı 900 lira. İyi şartlarda kalmak isteyen öğrencilerin aylık minimum 2 bin 500 lirayı gözden çıkarması gerekiyor.Eyleme katılan öğrenciler "Polis bize ısrarla 'Evinize gidin!' diyor. Ancak bizim gidecek yerimiz yok, barınamıyoruz!" Eylem İstanbul’da başladı; ancak öğrencilerin derdi ortak. Hareket şu anda İzmir, Eskişehir gibi öğrenci şehirlerine de yayıldı. Sosyal medyada "Yurtsuzlar" adlı hesaptan yapılan paylaşıma göre, 8 gündür Kadıköy'deki Moda Parkı'nda sabahlayan gençlerin nöbetine saldıran polis, yaklaşık 50 kişiyi darbederek gözaltına aldı. İzmir'deyse polis öğrencilerin “Barınamıyoruz” nöbetine müdahalede bulundu. Polisin, zor kullanarak gözaltına aldığı yaklaşık 30 kişiye bindirdiği minibüste de şiddet uyguladığı kaydedildi. Kısa süre içinde sosyal medyada #YurtsuzlarGözaltında etiketiyle farkındalık yaratılmaya çalışıldı, İstanbul Valiliği’nin son açıklamasına göre 28 öğrenci serbest bırakıldı.Barınamıyoruz Hareketi, eylemlerini daha fazla insana ulaştırmak için İstanbul Avrupa ve Anadolu Yakası’ndaki birçok parka yerleşti. Öğrencilerin haklı taleplerine muhalif siyasetçilerden de destekler geldi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Belediyelerden çözüm</h2>Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Mansur Yavaş, barınma sorunu yaşayan öğrencilere yönelik çağrı yaptı. 4 bin 500'den fazla başvuru yapılırken öğrenciler kiralanan yurt ve otellere yerleştirilmeye başlandı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu, "Hedefimiz 5 bin kişilik öğrenci yurdu" açıklamasında bulundu. Öğrencilerin yurt sorununa dikkat çeken İmamoğlu, "Ne yazık ki yıllardır üniversite öğrencileri için yeterli yurt yapılmamış, İBB’nin de hiç yurdu yoktu. Tamamen kendimize ait, güvenli, temiz, sosyal ve sportif alanları olan yurtlarımıza ilk öğrenciler yerleşti"&nbsp;dedi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Siyasilerden tepkiler</h2>Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Erdoğan, kabine toplantısı sonrası yaptığı açıklamalarda, üniversite öğrencilerinin yaşadığı barınma sorununa dikkat çekmek için parklarda yatan gençleri hedef alarak, ''Son zamanlarda bazı park, bahçe buralardaki bankların üzerinde yatanların bir kısmının öğrencilikle alakası yok. Gezi Parkı olayı neyse bir başka versiyonudur'' diye konuştu.&nbsp;İYİ Parti lideri Meral Akşener ise "Kendi öğrencine bakamayacaksın, yurt imkânı sağlayamayacaksın, sosyal devlet olamayacaksın; ama suçlu öğrenci olacak öyle mi?" şeklinde karşılık verdi.AK Parti Genel Başkan Yardımcısı, Tanıtım ve Medya Başkanı Hamza Dağ ise “Gün geçmiyor ki ülkemizdeki tezvirat senaristleri, yazdıkları algı piyesinde yeni perde açmasın. Eğitim-öğretim yılının yeni başladığı bu günlerde yeni oyunun adı: Barınamıyoruz” dedi. Ancak kira fiyatları, yurt kapasiteleri, özel yurt ücretleri ve öğrenci burslarının hepsi sayısal olarak ortadaydı. Senaryo değil, sayılar ve gerçekler konuşuyordu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yalan mı?</h2>Kira artışı: Endeksa’nın Türkiye’deki kira artışıyla ilgili çok değerli çalışmaları var. Endeksa’nın analizine göre enflasyon oranına göre yapılan projeksiyonda %20 ila %25 arasında beklenen kira değer artışı konut kira artışı Türkiye genelinde %55'ken İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya ortalaması %73 seviyesinde gerçekleşti. Biraz daha detaylı bakılmak istenirse özellikle öğrencilerin yoğun olduğu ilçelerde kira artışlarının %100’ü geçtiğini <a fr-original-style="" href="https://www.endeksa.com/tr/blog/yazi/konut-kiralari-istanbulda-son-1-yilda-80-ankarada-52-izmirde-49-artti" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">görüyoruz.</a>Özel yurt ücretleri: Özel öğrenci yurtları 900 TL ile 2 bin 500 TL arasındayken, vakıf özellikli yurtların 800 TL ile 1500 TL arasında, rezidans öğrenci yurtlarınınsa 1400 TL ile 3000 TL arasında olacağı açıklandı.KYK Yurt kapasitesi: Faaliyet raporlarına göre 2011 yılında İstanbul'da 22 KYK yurdu bulunuyor. Bu sayı, 2020'de gelindiğinde sadece 24'e yükseliyor. Yani AK Parti hükümeti, 10 yılda İstanbul'da sadece 2 adet devlet yurdu yapabilmiş. Yurtların yatak sayıları üzerinden baktığımız zamansa 2011'de 15 bin olan yatak sayısı 2020'de 25 bine çıkmış. Fakat İstanbul'da sadece devlet üniversitesinde okuyan öğrenci sayısı 10 yılda 100 bin artmış.

Hükümetin yalanlamasına rağmen gerçek ortada: Öğrenciler geçinemiyor, barınamıyor. 

Öğrenim Krizi 1 #Barınamıyoruz

8 Eylül Çarşamba günün farklı sektörlerden 60 kanaat önderleriyle <a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/company/istanbul-buyuksehir-belediyesi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İstanbul Büyükşehir Belediyesi</a> ve <a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/company/ipaistanbul/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İstanbul Planlama Ajansı</a>'nın ev sahipliğinde gerçekleşen İstanbul Vizyon 2050 Arama Konferansı etkinliğine ben de en genç katılımcı olarak davet edildim. Alanında çok değerli akademisyenlerden STK kurucularına; girişimcilerden iş insanlarına kadın erkek dengesi de gözetilerek oluşturulmuş bu davette hayalimizdeki İstanbul'u konuştuk.Etkinlikte elbette eleştirilecek, daha iyi yapılabilecek pek çok nokta vardı, ancak yaşadığım şehre dair vizyon planlamasında yalnızca siyasilerin değil, bizlerin de sürece dahil edilmesi katılımcıların “ortak mutluluğuydu”. Pandemi yüzünden bir buçuk senedir evlere tıkılıp bu tür buluşmaları da sanal ortamda yaptığımız için artık “çalıştay, workshop, etkinlik” gibi kelimelerdem kaçıyordum. İnsanlarla toplu etkinliklerde beraber olmayı, yeni yüzlerle tanışmayı, kahve sırasında hal hatır sormayı öyle özlemişiz ki bana bu etkinlik pek iyi geldi!Florya Kampüsü’nde açık alanda gerçekleştirilen Vizyon 2050 Arama Konferansı’nın açılış konuşması İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu tarafından yapıldı. İmamoğlu kendi İstanbul hayalinden, bu zamana kadarki çabalarından, Kanal İstanbul’a karşı ilçe belediye başkanı olduğu zamanlardan itibaren tavrını ve daha birçok önemli meseleyi anlatırken “İstanbul’un geleceğini 16 milyon yaşayanıyla birlikte kurgulamak istediğini” vurguladı.Prof.Dr. Oğuz Babüroğlu moderasyonunda gerçekleşen etkinlikte dört farklı oturum vardı: beyin fırtınası, hayalimdeki İstanbul grup çalışması, İstanbul 2050 gelecek tasarım çerçevesi ve İstanbul 2050 grup çalışması. Beyin fırtınası oturumunda katılımcılar kamusal alanlar, kültürel zenginlik, çeşitlilik, tarım, göç, düzen ve güvenlik, hız, mobilizasyon, nüfus yoğunluğu, deprem, ortak değerler, derin yoksullukla mücadele, toplumsal cinsiyet, tasarım, teknolojik inovasyon ve su meselesi gibi ana başlıklara yer verdi. 57 değer önerisi küçük bir aradan sonra bütün katılımcılara yazılı şekilde verildi ve hâkim akımlar grup çalışması yapıldı. 6 farklı gruba ayrılan katılımcılar beyin fırtınası çalışmasında ortaya çıkan kavramları daha detaylı tartıştı ve çalışma sonunda ilk sunumlarını gerçekleştirdi. 6 grup en çok öne çıkarmak istediği 5 ana başlığı belirledi. Daha sonra bunlar üzerinde uzlaşı oluşturdukları sloganlar ve çatı meselelerin sunumlarını yaptı.“İstanbul bizim evimiz, insan evinden korkar mı? Gençler evinden korkuyor.”Daha önce benzer bir etkinlik gençler arasında gerçekleştirilmişti. Hala genç ama genç çalıştayının yaşını aşacak kadar yaş almış biri olarak iki oturumun çıktıları arasındaki temel fark beni çok şaşırtmadı. Vizyon Arama etkinliğinde benim gözlemlediğim kadarıyla yaş ortalaması 45’ti, çoğunluk kendi sektöründe zaten 20-25 senedir aktif olarak çalışan insanlar olduğu için İstanbul’a dair hayalleri de daha somut ve teknik meselelerdi. Şehir planlamadan tutun akademiye, girişimcilikten STK’ya herkes kendi alanında gözlemledikleri sektörel problemlerin İstanbul’daki yansımasını ortaya çıkarırken genç çalıştayında ana kaygılar “özgürlük, demokrasi, eşitlik, huzur” gibi daha temel meseleler üzerineydi. Hatta bu farkındalığı oluşturmak için gençlerle yapılan etkinlik raporunun vizyon arama konferansının başında bizlere sunulması da önemliydi. Daha sonrasında görüştüğümüz birçok isim gençlik çalıştayında ortaya çıkan “KORKMA” sloganının ne kadar tüyler ürperttiğini söyledi. Gençler, 2050 vizyonunda “korkmadıkları” bir kent istiyorlardı. İncelemek isterseniz detaylı olarak İPA’nın sitesindeki etkinlik raporlarına bakabilirsiniz.Etkinliğe acil bir durumdan dolayı bir saat erken veda etmem gerekti. Fakat gitmeden İPA’dan görevli arkadaşlarla etkinliği değerlendirdik. Ben, katılımcıların daha heterojen olabileceğini düşündüğümü belirttim. Aslında denge çok özenle kurulmaya çalışılmıştı ancak yine de belirli bir sosyo-ekonomik sınıftan insanların katılımıyla oluşturulmuştu. Katılımcılar benzer semtlerde oturuyor, benzer kaygıları taşıyordu. Vizyon buluşmasında belediyede çalışan fiziksel olarak şehrin güzelleşmesine katkı sağlayan ve şehirle iç içe olan emekçilerin de olmasını ve onların gözünden daha “çıplak” İstanbul’u görmeyi istediğimi belirttim. Siz de İstanbul’un gelişimine katkı sağlamak isterseniz İPA ile iletişime geçebilirsiniz. Bakıldığında 2050 biraz tahmin edilmesi ve tartışılması uzak geliyor ama jenerasyonlar arası eşitlik ve iklim krizi düşünüldüğünde tartışılması bugünden başlanması gereken meseleler var.İBB ve İPA’ya davet için teşekkür ederim. Ortak akla önem verildiği, vatandaşın fikrinin siyasilerden önemsiz görülmediği ve siyasilerin temsilci olduğunun unutulmadığı nice karar toplantılarına!Not: Bizim çalışma grubumuz şu an belediyenin sloganı olan “İstanbul Senin” başlığına çok takılmıştı. İstanbul zaten bizim, yani hepimizin. Ne zaman başkasının oldu ki?” dendi. Bu yüzden de sahiplenme duygusu üzerinden birçok problemi çözmeye odaklandık. Bu şehir, insanıyla, doğasıyla, mimarisiyle bizim. Tam da buradan hareketle bu şehrin tüm zenginliklerine gözümüz gibi bakmalıyız. Başka İstanbul yok! İBB TV yayını: <a fr-original-style="" href="https://lnkd.in/dm6HUncD" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">https://lnkd.in/dm6HUncD</a>

İstanbul Vizyon 2050 Arama Konferansı'ndan notlar

 

İstanbul’um/uz

TBMM’nin yeni dönemdeki öncelikli gündemlerinden biri belli oldu. Hükümet, bir yıl aradan sonra sosyal medyaya yönelik yeni bir düzenleme için harekete geçti. Ekim 2020’de yürürlüğe giren sosyal medya yasasının ardından, şimdi de "yalan haber ve dezenformasyonla mücadele" gerekçesiyle ek düzenlemeler yapılması gündemde, ancak elimizde henüz bir taslak yok.Basında yer alan haberlere göre; dijital mecralarda işlenen suçlarda adli sürecin hızla başlatılması için şirketlerden kullanıcı hesap bilgilerinin istenmesinin önü açılacak, yeni suçlar tanımlanarak kişiye yönelik hapis ve adli para cezası öngörülecek ve RTÜK, İletişim Başkanlığı veya BTK bünyesinde yeni bir yetkili kurum olan Sosyal Medya Başkanlığı oluşturulacak.Çalışmalara öncelikli olarak Almanya ve Fransa’daki düzenlemelerin incelenerek başlandığı söyleniyor. Peki öngörülen düzenlemeler ve izlenen usuller bu kanunlarla gerçekten paralel mi?<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Almanya ve Fransa’da durum ne?</h2>Almanya ve Fransa’daki sosyal medya kanunları, suç teşkil edecek davranışların sosyal medya içerisinde yayılmasını engelleme hedefi ile oluşturuldu, ancak “yalan haber” yayılmasını engelleyecek tedbirler de bulunuyor. Bu ülkelerin düzenlemelerinde, belirtilen kapsamdaki hedeflerin gerçekleşmesi için ana sorumluluk platformlara ve platform temsilcilerine veriliyor. Platformların sorumluluğu, kullanıcılarına yalan haber/sakıncalı içerikleri “kolay ve hızlı” bildirebilecekleri bir mekanizma sunmak ve bu isteklerine 24 saat içerisinde yanıt vermek üzerine. Sakıncalı içerik ülke kanunlarında “açık ve net” şekilde belirtilen kapsamda görülüyorsa platform tarafından kaldırılıyor. Platformlar sorumluluklarını yerine getirmediği takdirde, yetkili devlet kurumu platformu cezalandırılabiliyor. Ancak yetkili kurumun içeriğin niteliğini kararlaştırılması açısından bir yetki alanı yok.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">E, bizde de vardı</h2>Platform sorumlulukları geçen sene yayımlanan sosyal medya kanunu ile zaten Türkiye’de de düzenlendi. Yeni kanunun biraz daha ileriye giderek kişilerin bireysel sansürleme yapmasını sağlamak için bireysel cezalar öngöreceği belirtiliyor. Biraz araştırma yapınca, basında yer alan yeni tedbirler Hindistan, Malezya, Rusya, Çin ve Nijerya’daki sosyal medya kurallarını andırıyor.Kimlerin yolunda gidiyoruz, onlar ne kadar özgür?Freedom House Index’in 2020 verilerine göre bahsedeceğim ülkelerdeki internet özgürlüğü puanları şöyle:&nbsp;<table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" fr-original-style="" style="border-collapse: collapse; border: none; empty-cells: show; max-width: 100%; box-sizing: border-box;"><tbody fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">ÜLKE</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">PUAN (100 üzerinden)</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">SIRALAMA (63 ülke arasında)</td></tr><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">Almanya</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">80</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">4</td></tr><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">Fransa</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">77</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">6</td></tr><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">Nijerya</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">60</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">26</td></tr><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">Malezya</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">58</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">28</td></tr><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">Hindistan</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">51</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">36</td></tr><tr fr-original-style="" style="user-select: none; box-sizing: border-box;"><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="103">Türkiye</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="55">35</td><td fr-original-style="" style="min-width: 5px; box-sizing: border-box; user-select: text; border: 1px solid rgb(221, 221, 221);" valign="top" width="191">46</td></tr></tbody></table> Bireysel suçların kapsamının iktidara yakın yeni bir kurum tarafından belirlenecek olması ihtimali kamuoyunda büyük kaygıyla karşılanıyor. Bu kadar muğlak ve geniş bir alanda karar verici merciinin siyasi yönlendirmelerle hareket edebilme ihtimali haklı olarak konuşuluyor. Tahmin etmeden de bu kararların yönünü görebiliriz.&nbsp;Reuters Enstitütüsü Dijital Raporu’nda “siyasi düşüncelerini açıklayanların hapis cezası alma oranı” %65 oranla Türkiye birinci sırada. Yani biz zaten ifade özgürlüğüne toleransı olmayan ülkeler arasında başı çekiyoruz. Peki yalnızca buna yönelik bir kurum ve düzenleme olduğunda sonuç ne olacak? Aynı raporda Malezya 3. sırada ve Malezya geçen hafta sakıncalı içerikleri yayan vatandaşın 6 yıl, gazetecinin ise 10 yıl hapis cezasıyla yargılanması teklif edildi. Aynı hafta bizde de 5 yıla kadar hapis cezası konuşuluyordu.Sorular ve örnek aldığımız ülkelerdeki bazı sonuçları:&nbsp;•&nbsp;Kamu güvenliği sınırı nasıl belirleniyor?&nbsp;Rusya’da 2018 yılında sosyal medya ağında yalnızca 12 kişi olan bir kullanıcı yaptığı paylaşımla kamu güvenliğini riske attığı gerekçesiyle hapis cezası aldı.• Demokratik haklar iktidara karşı kullanılınca güvenlik ihlali mi olacak?&nbsp;Rusya'da muhalif gazete editörü hapisteki muhalefet liderine destek olarak düzenlenen bir mitingin tarihini ve saatini içeren bir duyuruda bulunduğu için gözaltına alındı. Ayrıca gençlerin birbirini sokak yürüyüşlerine çağırması kamu güvenliğini tehdit eden içerik olarak kabul edildi.• Siyasi görüşler arası çifte standart görecek miyiz?Daha iki hafta önce Hindistan ana muhalefet partisi lideri Raul Ghandi’nin kuralları ihlal etmesi sebebiyle hesabı erişime kapatıldı. Ayrıca Ghandi’yi retweetleyen ana muhalefet partisi resmi hesabı dahil olmak üzere pek çok vekilin ve 5 bin gönüllünün de hesabı kapatıldı. Fakat aynı kurallar iktidar partisi BJP'li bir siyasetçi tarafından da ihlal edildiğinde hesap kısıtlanmadı.Hindistan sosyal medya platformlarının kaybetmek istemeyeceği bir insan kaynağına sahip. Bu sebeple yeni sosyal medya düzenlemesi ifade özgürlüğü ve demokratik haklara aykırı olsa da en başta düzenlemeyi eleştiren platformlar bile şu an hükümetin söylediğini yapıyor. BM’den raportörler Hindistan hükümetine gönderdikleri sekiz sayfalık raporda “yeni kuralların uluslararası hukuk standartlarını karşılamadığını ve kullanıcıların mahremiyetini ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini” belirtti. Sosyal medya platformları demokratik tarafta olduğunu iddia etse de günün sonunda o pazardaki kazancına bakıyor.Bu tür bir düzenleme teorik olarak da diğer ülkelerde gördüğümüz pratik sonuçları açısından da hak ihlaline yol açacak. İfade özgürlüğünün sınırları ve kişilere yüklenecek yeni suç tanımları denetlenme mekanizması olmayan siyasi bir kuruma veya kendi menfaatleri olan platformlara bırakılmamalı. Dezenformasyonu, mezenformasyonu ve nefret suçlarını önlemek kısıtlamalar olmadan mümkün.

Kamuoyunda endişe yaratan sosyal medya yasasıyla ilgili bilinenler ve başka ülkelerdeki düzenlemeler

Yeni sosyal medya yasası ile ne amaçlanıyor?

Geçen hafta İstanbul Ali Baba Sultan Cemevi ve Kültür Merkezi'ne saldırı gerçekleşti. Cemevinin arka penceresi kırılırken, Valilik ve İçişleri Bakanı 2 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Şüpheliler savunmalarında art niyetli olarak yapmadıklarını, gece alkol aldıklarını, cemevini sığınmak için kullandıklarını belirtti. Cemevi yetkilileri ise şüphelilerin savunmaları sonrası saldırının kötü niyetle yapılmadığını düşündüklerini iletti. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı da yetkililerin şikayetçi olmadığını açıkladı. Savcılığın bu hususta şikayeti ön plana atması ise cemevlerinin ibadethane olarak görülüp görülmediğine dair sosyal medyada tartışma yarattı. Ayrıca 31 Mayıs 2021'de Sedat Peker’in atmış olduğu cemevlerine saldırı planı tweet’leri akıllara<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/sedat_peker/status/1399386205033316355?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1399386205033316355%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.diken.com.tr%2Fsedat-peker-bir-cemevine-saldiri-plani-var%2F" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;geldi.</a>Neden:&nbsp;Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında ibadethaneler ve mezarlar olağan mal varlıklarından ayrılmakta ve ayrı bir korumaya tabii tutulmaktadır.TCK madde 153: İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme suçuna karşı bu mekanlar korunmaktadır. Mal varlığına zarar verme suçundan en büyük farkı ise şikâyet kapsamında olmamasıdır. İbadethane olarak kabul edilen mülklere karşı verilen zararlarda mal varlığı sahibinin şikayetine bakılmadan yargılama yapılır.&nbsp;Daha önce Alevilik ve Alevi inancının ibadethanesi olan cemevlerinin hukuki statüsü ile alakalı siyasi olarak birçok tartışma ve bu sebeple yaşanan hak kayıpları Türkiye’nin AİHM karşısında Alevi inancı özelinde birçok yargılamayla karşılaşmasına neden oldu. Bunlardan biri de özellikle Aleviliğin hukuki statüsünün tanınmasının öneminin vurgulandığı İzzettin Doğan davası.İzzettin Doğan ve diğerleri kararı:&nbsp;Daha önce AİHM önünde Alevi inancı özelinde eğitim hakkı, din ve vicdan özgürlüğü kapsamında ayrımcılık yasağına dayanarak ayrı kararlar verilmişti. Fakat Doğan ve diğerleri davası, önceki kararlar sonucu alınan aksiyonların yetersizliği ve davanın kapsam/önemin göz önünde bulundurularak 7 yargıçlı küçük daire yerine, kararları nihai olan 17 yargıçlı Büyük Daire’ye gönderildi. Bu sebeple de daha özel bir karardı.Belirtmek gerekir ki 47 ülkenin konsensüs içerisinde olmadığı din ve laiklikle ilgili kararlar çok tartışmalıdır. Üye ülkeler, laiklik mevzu olduğunda bunun çerçevesinin devletin takdir yetkisi altında olduğunu ve bu takdir yetkisinin de çok geniş olduğunu söylüyor. &nbsp;Ancak Doğan kararı biraz farklı.Cem Vakfı 2005 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Alevi ve diğer inançları da kapsayacak şekilde kamu hizmeti vermemesinden şikayetçi olmuştu. Vakfın talepleri arasında, Aleviliğe hukuksal statü tanınması, cemevlerinin ibadethane olarak tanınması, cemevi inşasına imkan tanınması, cemevlerinin işleyişi için kamusal fon öngörülmesi ve Alevi dedelerine devlet memuru statüsü kazandırılması da vardı. Başbakanlık, Diyanet İşleri’nin tüm dinlere “eşit” yaklaştığını, cemevlerine ibadethane statüsü verilemeyeceğini ve dieğr taleplerin gerçekleşmeyeceğini belirtmişti. Başbakanlığın bu yanıtı üzerine Alevi inancına bağlı bin 919 vatandaş Başbakanlığı yargıya şikayet etti, ancak mahkemeler Başbakanlığın ret yanıtının yürürlükteki yasalarla uyumlu olduğuna hükmetti. Bu karar 2 Şubat 2010 tarihinde Danıştay tarafından da onanmıştı. Bunun üzerine Cem Vakfı Başkanı Doğan, beraberinde 202 kişiyle birlikte konuyu 2010 yılında AİHM gündemine taşıdı.AİHM; devletin Alevileri resmen tanımaması ve hukuksal statü sağlamamasıyla, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin din ve vicdan özgürlükleriyle ilgili 9’uncu maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardı. Mahkeme, Alevilerin hiçbir kamusal hizmetten faydalanamamalarını da “dini ayrımcılık” olarak tanımladı. Alevi inancını inkârın “laik devleti koruma” teziyle gerekçelendirilmesini de reddeden AİHM, Türkiye’de din ve inançlarla ilgili hukuksal yapının “nötr” kriterlere dayanmadığını ve bu durumun bazı inançların ayrımcılığa maruz kalmasına neden olduğunu not etti. Türkiye’de devletin din ve inançlara yaklaşımını “hedefle orantısız” olarak tanımlayan AİHM, Alevilere yönelik uygulamanın “akla uygun ve objektif temele dayanmadığına” ve bu nedenle Alevilere “dinsel ayrımcılık” yapıldığına hükmetti.Hukuksal açıdan bağlayıcı nitelikteki kararın Türkiye’de uygulanışıyla ilgili denetim sürecinin üç ay içinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde başlaması bekleniyordu ancak 5 yıl geçmesine rağmen ilerleme olmadı.İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi başkanı Av. Tuğçe Duygu Köksal ile görüşmemizde şunları söyledi:&nbsp;“İzzettin Doğan davası büyük daire tarafından karar verildiğinde bireysel olarak başvuruculara ilişkin alınacak tedbirlerin yanında&nbsp;özellikle&nbsp;cemevlerinin&nbsp;ibadethane olarak tanınması konusunda genel tedbirleri de öngörmüştü.&nbsp;Okullarda müfredat ile ilgili çalışmaların devam ettiği bakanlar komitesine bildirmesine rağmen, kararın verildiğinden bu yana 5 yıldır ibadethane statüsünün tanınmasına yönelik herhangi bir gelişme ya da adım gözlemlenmemekte.&nbsp;Dolayısıyla bakanlar komitesi önünde bu soruşturmada yapılacak ibadethane değerlendirmesi önemli bir gelişme olabilirdi.&nbsp;Hala&nbsp;de suçun nitelik değiştirdiğinin kabulü mümkün. Yeter ki bu yönde yani kararın icrası yönünde bir irade olsun.”&nbsp;Cemevlerine yönelik saldırı iddiaları ve saldırılarda kamu kurumlarının aldığı tavır; art niyetle olmadığı iddia edilen saldırılarda bile Alevi yurttaşların kendisini güvensiz hissetmesi için sebep. Doğan kararına dair gelişmeler devletin yurttaşlarını güvende hissettirmesine dair yükümlülüğünü icra etmesi için önemli adımlar.

AİHM'in İzzettin Doğan davası kararına rağmen Aleviliğin hukuksal statüsü tanınmıyor. 

Cemevi saldırısı ve Türkiye’de Aleviliğin hukuki statüsü

İklim krizi sebebiyle dünyanın dört bir yanında ciddi yangınlar oluştu. 28 Temmuz’dan bu yana Türkiye'nin güney kıyı bölgelerinde başlayan ve Ege’ye doğru yayılan yangınlar ise ülkecek en büyük gündemimiz hâline geldi. Salı günü yayımlanan Spektrum'da Dr. Serkan Köybaşı ile devletin yangınlar ve ormanları korumaya yönelik sorumluluğunu <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/6108fe01658fb700063996da" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">konuşmuştuk.</a>RTÜK,&nbsp;orman yangınlarına ilişkin yapılan yayınlarda "halkı olumsuzluğa yönlendirebilecek içeriklerin ortaya konulduğunu" belirterek televizyonda yayın yapan medya kuruluşlarına "halkı yanlış yönlendirebilecek üsluptan kaçınmaları" uyarısında bulundu. Açıklamada, farklı noktalarda çıkan 100'ün üzerinde yangının, acil müdahale ekipleri tarafından başarıyla söndürüldüğüne dikkat çekilerek "Buraları hiç görmeksizin sadece yanan alanların ısrarla ekranlara taşınması, kaos havası beklentisinde olan çevrelerin istediği yönde bir yayıncılıktır" denildi. Böyle bir tehlike atmosferi altında işini yapmaya çalışan birçok gazeteci ise sosyal medyadan yayınlarına devam etti. Sahaya tanınmış kişiler ve bazı milletvekillerinden destek geldi. En baştan beriyse yerlilerin ve yardım için gelen yurttaşların mücadelesi umut oldu. CHP'li 11 büyükşehir belediye başkanı ise "Yetkili kurumlar tarafından izin verilmesi halinde, yangın söndürme uçaklarını, gerektiği her an koordinasyon halinde Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kullanımına sunacağımızı da beyan ederiz" diyerek desteklerini belirtti.Yangın sürecinde herkes seferber oldu ancak bu dünyanın geleceği için yangınları görmediğimiz dönemlerde de sorumluklarımız var. Dr. Serkan Köybaşı ve iklim aktivisti/Yale Üniversitesi öğrencisi Selin Gören’e de tekrar bu felaketleri görmemek için bizim sorumluluklarımızı sordum.<img src="https://images.aposto.com/2021/7/3/1628090040161.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" alt="Selin Gören" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Selin Gören“Hem aynı şekilde yaşamaya devam edip hem de “ormanlar yanmasın, iklim değişmesin” demek bir çelişki.”<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bu kriz bekleniyor muydu?</h2>2 yıldır düzenlenen grevlerde bu felaketlerin geldiği iklim aktivistleri tarafından ısrarla belirtiyordu. Selin Gören, iklim biliminin zaten 1990’da yayımlanan ilk IPCC raporundan bu yana küresel ısınma tehlikesinin altını çizdiğini; şirketleri ve hükümetleri aksiyon almaya çağırdığını, yeşil dönüşümün getireceği ekonomik yaptırımları göze almak istemeyen hükümetlerin maalesef ki gözlerini bu krize kapamayı seçtiğini söyledi. Bu konuda farkındalık yaratılması için medyaya da görev düştüğünü ancak&nbsp;"medyanın da bu suça ortak olduğunu” belirten Gören, iş işten geçtikten sonra iklim konusuna önem verilmeye başlandığını vurguluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler yapılabilirdi?&nbsp;</h2>Bizim günlük hayatımızda dikkat etmemiz gereken davranışlar olsa da sorumluluğun karar alıcılarda olduğunu belirten Gören şunları söylüyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“İklim ve orman ekolojisi çalışan uzmanlar aylardır bu kurak havanın büyük yangınlara yol açabileceğini söylüyor, yetkililerden önlem talep ediyordu. Bu yangın sezonu için önlemlerde geciktik, ama daha önümüzde önlem almamız gereken çok felaket var gibi gözüküyor. O yüzden acilen iklim felaketlerine karşı savunma planları oluşturmaya başlamalıyız. Bu krizi çözmek vatandaş olarak bizim sorumluluğumuz değil. Ormanları yeniden ağaçlandırmak, yangına su taşımak, yangından hasar gören bütün canlılara yardım etmek… Bunları yapması gereken biz değiliz, karar alıcılar. Görev tanımlarında var bu! Kriz anında karar almak için oradalar, düğüne gitmek için değil.”</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki biz ne mi yapmalıyız?</h2>İklim krizine karşı nasıl politikalar üretildiği konusu aslında temel haklarımıza bulunduğumuz ülkede ne kadar özen gösterildiğiyle de alakalı. Siyasi olarak yanlış gördüğümüz problemlere verdiğimiz tepkiler çevre problemlerinde yeteri kadar görünür olmuyor. Gören, bu yorumuma şunu ekledi: “Bu yanlış afet yönetimine karşı sesimizi çıkarmalıyız. Yangın söndürme uçakları nerede diye sormalıyız. İklim hareketinin bir parçası olmalı, Paris İklim Anlaşması TBMM'den geçirilinceye kadar durmamalıyız. İklim adaletini "kapkara haykıran puntolarla" yazmalıyız her yere. Türkiye’nin Yeşiller Partisi’ne olan ihtiyacının altını renkli kalemlerle çizmeliyiz. Çünkü ancak bir araya gelirsek, politik aksiyon talep edersek bu işi çözebiliriz. Biz istediğimiz kadar yardım çağrısı yapalım, fidan dikelim; bir paradigma ve sistem değişikliği olmadıkça iklim krizi çözülmeyecek.”Bizim ne yapacağımız sorusuna Dr. Köybaşı ise şu şekilde yanıt verdi. &nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Vatandaşlar olarak eskisine göre daha dikkatli olmalı, ormanlık – çalılık – makilik alanlara sadece izmarit ve şişe değil, hiçbir çöp atmamalı veya bırakmamalıyız. Neyin, nasıl bir büyütece dönüşüp yangın çıkaracağını bilemezsiniz. Bunun da ötesinde, iklim krizinin etkilerini azaltmak için yaşam tarzımızı değiştirmeliyiz. Şu anki hayat tarzımız tüketim ve karbon salımı üzerine kurulu. Bu da iklimin ısınmasına ve düzensizleşmesine neden oluyor. Çok basit önlemlerle karbon ayak izimizi azaltabiliriz: gereksiz tüketimden kaçınmak, et tüketimini azaltmak ve hatta sona erdirmek, seyahatlerimizin sayısını azaltmak, tatil için yakın yerleri tercih etmek ve uçağa binmemek, yaşamak için daha küçük evler tercih etmek ve çocuk yapmamak bunlardan bazıları. Elbette ki çoğumuz yaşam standartlarımız düşeceği için bunları yapmayı istemeyecektir ancak bu şekilde devam edemeyeceğimiz de artık ortada.”</blockquote>

İklim aktivisti Selin Gören ve öğretim üyesi Dr. Serkan Köybaşı ile başka felaketler yaşamamak için bize düşenleri konuştuk. 

Yangınlar ve bizim sorumluluğumuz

ABD’nin önümüzdeki eylülde Afganistan’dan çekilmesini tamamlaması, TSK’nın Kabil Havalimanı’nın güvenliğini/işletmesini üstlenmesi ve Afganistan’dan gelen göç son günlerin en önemli tartışma başlıkları hâline geldi. Afganistan ve Taliban ile ilişkilerle alakalı Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın geçtiğimiz hafta sarf ettiği “Türkiye’nin, Taliban’ın inancıyla ters bir yanı yok” sözleri ise Taliban gündemini daha yerel bir meseleye çekti.&nbsp;İslam kisvesi altında kendi kurallarına aykırı gelen insanlara, özellikle kadınlara ve çocuklara karşı işkenceler uygulayan bir hareketin inancının, laik bir cumhuriyetle ters olmadığının ülkenin Cumhurbaşkanı tarafından ifade edilmesi tepkilere yol açtı. Hükümet, Cumhurbaşkanı Kararı ile İstanbul Sözleşmesi’nden çıkalı 4 ay oldu ve İstanbul Sözleşmesi olmasa da farklı regülasyonlarla kadın haklarını korumaya devam edeceklerini belirtti. Bu sözlerden sonra ise iktidarın kadın politikalarına olan bakış açısı bir kez daha sorgulanmaya başlandı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Taliban ve kadın politikaları</h2>ABD ve NATO güçleri Afganistan’a girmeden önce, 1996’dan 2001’e kadar bütün ülkeyi Taliban yönetiyordu. Bu süreçte Taliban’ın yönetimi altında Afganistan’da yaşamış bir kadın (A.K.) ile Taliban’ın inançlarını konuştuk.Beş sene boyunca olan yönetimi bir hücre hatta ömründen geçen 20 sene olarak tanımlayan A.K.; yaşadıklarını aşağıdaki cümlelerle anlattı:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Kadınlar, erkek vasi olmadan evlerini terk edemezlerdi ve burka adı verilen uzun bir robada ile bedenlerini tepeden tırnağa&nbsp;örtmeleri gerekirdi. Bedenlerimizi örtmemiz yetmezdi. Yok olduğumuzdan emin olana kadar bütün alanlarımız kısıtlanırdı.”</blockquote>Sadece sosyal alanlarda değil aynı zamanda temel ihtiyaçlarda, hatta zorunluluk hâllerinde bile kadınların var olmasının istenmediğini belirten A.K. “Sağlık merkezlerini, hastaneleri yalnız başımıza ziyaret edemedik; okula veya işe gidemedik.”&nbsp;diyerek Taliban tarafından kadınlara bir varlık atfedilmediğini iletti. Dine dayalı kendi kurallarını uygulayan grup, kadınların taşla ölüme mahkûm edilmesi gibi uygulamaları devreye soktu. 2001’den sonra kadınların siyasi temsilinin başladığını, Fawzia Koofi gibi güçlü kadınların yetiştiğini, Taliban’ın tekrar hükmetmeye başlamasının bu kazanımları yerle bir edeceğini ve böyle bir döneme geri dönmek istemediklerini anlattı.ABD Ulusal İstihbarat Konseyi tarafından hazırlanan raporda, Taliban'ın "ulusal gücü geri kazanırsa son 20 yıllık ilerlemenin büyük bir kısmına geri döneceği" belirtiliyor. ABD liderliğindeki güçlerin ülkede konumlandığı 20 yıl içinde, büyük ölçüde şehir merkezleriyle sınırlı kalsa da kadın hakları açısından büyük kazanımlar elde edildi. Taliban geçtiğimiz ay ABD ile yaptığı görüşmede, “Kadınların toplum için eğitim, iş, sağlık ve sosyal alanlarda hizmet edebileceğini, bununla beraber doğru İslami örtünmeyi koruyabileceğini” söyledi; ancak Taliban’ın tahayyülündeki "doğru" Afgan kadınlar için büyük bir soru işareti. Afganistan'daki kadınlar yaklaşık 20 yıldır çalışarak sosyal ve siyasi yaşamda rol oynayabildi ve bu kazanımları kaybetmek konusunda büyük endişe taşıyorlar. Afganistan’da kadın hakları konusunda ilerlemenin iç destekten daha çok dış baskıyla olduğunu vurgulayan rapor, Taliban’ın geri çevirme çabaları olmasa bile koalisyonun geri çekilmesinden sonra ilerlemelerin risk altında olacağını öne sürüyor. Afganistan'ın Taliban etkisi altında nasıl değişeceğine ve kadınların hangi koşullarda yaşamaya zorlanacağına ilişkin büyük sorular var.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İnançlarımız mı?&nbsp;</h2>ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi durumunda Taliban’ın Afganistan’daki kadınlara yönelik politikaları uluslararası haberlerin güncel başlığı ve diplomatik kaygılardan biriyken Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Taliban ile inançlarımızın ters olmadığını belirtmesi; Afganistan kadınlarına yönelik küresel kaygıyı yerelleştirdi de. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine göre sadece haziran ayında 18 kadın cinayeti, 20 şüpheli kadın ölümü bulunuyor. Dijital kamusal alanlarda her gün kadına şiddet vakalarının görünürleştiği, LGBTİQ+ bireylere yönelik nefret suçlarının ve söylemlerinin arttığı, politikacıların cinsiyetçi söylemlerinin normalleştiği, kadına yönelik şiddeti durdurmayı amaçlayan bir sözleşmenin yürürlükten kaldırıldığı ve yeni bir regülasyon için çalışılmadığı bir dönemde olsak da Anayasa, Medeni Kanun, Türk Ceza Kanunu ve 6284 sayılı Kanun başta olmak üzere kadınların haklarını tekrar hatırlatarak Taliban ile benzemeyen inançlarımızı tekrar değerlendirelim.

Taliban'ın Afganistan'daki ilerleyişi kadın hakları konusundaki kazanımları riske atıyor. 

Taliban ile benzemeyen inançlarımız

Geçtiğimiz günlerde 27* Birleşmiş Milletler ülkesinden oluşan bir grup transfobi ve trans bireylere yönelik şiddet hakkında araştırmalarını bir bildiri etrafında toplayarak farkındalık oluşturdu. 29 Haziran’da Cenevre’de toplanan grup Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'ni “olağanüstü şiddet ve taciz düzeyleriyle karşı karşıya olan, başta trans kadınlar olmak üzere trans bireylerin ve kendini bir cinsiyet içerisinde tanımlamayan bireylerin insan haklarını korumaya” çağırıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nedir?&nbsp;</h2>BM üye ülkeleri grubu adına sözü alan Şili, konseye yaptığı açıklamada, “İvedi bir mesele olarak, transseksüel bireylerin insan haklarını korumak ve uygulamak için üye ülkeleri çağırıyoruz."&nbsp;dedi. Bildiride olağanüstü şiddet ve tacize maruz kalan LGBTİQ+ bireylere yönelik hak ihlalleri tekrar edilerek konunun önemi vurgulandı. Trans haklarına yönelik hassas adımlar atılması ve BM İnsan Hakları Konseyi tarafından buna ön ayak olunması uluslararası trans topluluğu açısından&nbsp;tarihî bir adım olarak anılıyor.&nbsp;27 ülkenin yapmış olduğu araştırma ve bildiride 5 farklı sivil toplum kuruluşu da aktif şekilde rol oynadı. Araştırmaya göre 2008'den bu yana belgelenen ve %97'si kadın olan en az 3 bin 664 trans cinayeti işlendi. Dünya genelinde bildirilen trans ve cinsiyet çeşitliliği cinayetlerinin sayısında sürekli bir artış olduğu da gösteriliyor. BM üyesi ülkelerin de belirttiği gibi, trans kadınları “şiddet, cinayet ve diğer insan hakları ihlalleri ve istismarlarına maruz kalma riski daha yüksek.” Birçok ülkede ise trans bireylere yönelik şiddet ve cinayetlerin “transfobi”, “nefret suçu” adı altında kayıtlara alınmaması ise gerçek sayının bilinenden kat kat daha fazla olduğunu gösteriyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şili’den&nbsp;öncülük</h2>2019'da&nbsp;Las Tesis gösterileriyle kadın ve LGBTİQ+ hareketinde öncü bir hareket başlatan Şili aynı zamanda hükümete karşı gerçeklesen kitlesel eylemler nedeniyle sosyal hareketleri ve toplumsal cinsiyet mücadelesini takip edenlerin gündemindeydi. Referandumla yeni bir anayasa yazımının kabulüyle Şili, anayasasında da cinsiyet eşitliğinin temel alınacağı ve trans bireylerin temsilinin artırılmasına yönelik adımlar atılacağını belirtmişti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de durum</h2>2015’ten bu yana yasaklı olan Onur Yürüyüşü ve Onur Haftası etkinliklerine bu yıl da İstanbul Valiliği’nden izin çıkmamıştı. Gerekçe olarak "halkın huzur ve güvenliğinin, genel sağlığın ve genel ahlakın korunması" ve "olası şiddet ve terör olaylarının önlenmesi" gösterilmişti. Anayasal hakları ile barışçıl şekilde yürüyüş yapmak isteyen LGBTİQ+ komitesi yasakları tanımayıp “sokaklar bizimdir” diyerek yürüyüş yapmak için toplandı. LGBTİQ+ bayraklarını, maskelerini kullanan vatandaşları gözaltına alan kolluk güçleri ve Boğaziçi direnişinde hedef gösteren siyasiler referans alındığında ise trans bireylere yönelik hak ihlalleri açık şekilde görülüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Dunja Mijatović, LGBTİQ+ bireylerin maruz kaldığı baskılara dikkat çekerek İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ve Adalet Bakanı Abdulhamit Gül'e ortak mektup yollamıştı. Mektubunda, LGBTİQ+ bireylerin toplanma, örgütlenme ve ifade özgürlüklerine saygı duyulması, toplumda damgalanmalarının önlenmesi ve kendilerine yönelik nefret suçlarının önüne geçilmesi için önlemler alınmasını istemişti. Avrupa ve Orta Asya'da 54 ülkeden 600'den fazla LGBTİ kuruluşunu çatısı altında buluşturan Uluslararası Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans ve İnterseks Birliği'nin (ILGA) Avrupa teşkilatı ise kıta genelinde siyasetçiler tarafından yapılan homofobik ve transfobik söylemin artış gösterdiğini açıklamıştı. Transgender Europe’un (TGEU) Trans Cinayetleri İzleme Projesi 2020 verilerine göre Türkiye dünyada en fazla “görünür” trans cinayeti işlenen ülkelerden biri ve LGBTİQ+’lar için Avrupa’nın en tehlikeli ikinci ülkesi...</li></ul>* SOGI görev grubunu oluşturan 27 BM üye ülkesi: Arjantin, Şili, Uruguay, Avustralya, Avusturya, Belçika, Kanada, Kosta Rika, Danimarka, Yunanistan, Finlandiya, Almanya, İzlanda, İsrail, İrlanda, İtalya, Lihtenştayn, Lüksemburg, Malta, Meksika, Norveç, Hollanda, Portekiz, Birleşik Krallık, ABD, İsveç ve İsviçre.

27 ülke dünyayı trans bireylerin haklarını korumaya çağırıyor. 

27 ülkeden ivedi çağrı: Trans hakları

Cumartesi gecesi saat 2’de Resmî Gazete’de 3718 numaralı Cumhurbaşkanı Kararı ile 9 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 3. Maddesi gerekçe gösterilerek İstanbul Sözleşmesi’nin feshedildiği yayımlandı.Nedir?İstanbul Sözleşmesi’nin asıl adı Kadına Yönelik Şiddet ve Hane İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesidir. Hazırlık ve ön hazırlık sürecinde Türkiye’den akademisyen, politikacı ve STK’ların aktif olduğu bu sözleşmenin ilk imzacısı İstanbul/Çırağan’da yapılan lansman ile Türkiye’dir. Sözleşmenin iskeletini ve İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nin konuya ilişkin güncel içtihadının temelini oluşturan karar ise, <a fr-original-style="" href="https://medium.com/@nesibekiris/i%CC%87stanbul-s%C3%B6zle%C5%9Fmesi-neden-ya%C5%9Fat%C4%B1r-6c89d4c627bc" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Opuz v. Türkiye Kararı’dır</a>. Sözleşme’nin geçen yıl yaz aylarında tekrar politik tartışmalara sebep olması sebebiyle Aposto!’da kaleme aldığım <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/5f21a3d9178b3a0007c700bd" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İstanbul Sözleşmesi: Doğru bilinen yanlışlar</a>&nbsp;başlıklı yazımda da tartışma temellerine ulaşabilirsiniz.İstanbul Sözleşme “feshedildi” mi? Cumartesi gecesi Cumhurbaşkanı “Kararı” ile Türkiye Cumhuriyeti bakımından İstanbul Sözleşmesi’nin “feshedilmesine” karar verildi. Öncelikle, Kemal Gözler hocaya da referansla, “fesih” kelimesinin teknik olarak yanlış olduğunu ve aslında “çekilme” kelimesinin kullanılması gerektiğini belirtmek gerekir. Zira çok taraflı bir sözleşmenin fesih hakkı değil, ancak çekilme haklı Türkiye Cumhuriyeti’ne tanınabilir.Fazla derine inmeden biraz genelden başlayalım. 1) Yetkide ve usulde paralellik ilkesi:&nbsp;Her bir düğümün bağlandığı şekilde çözüldüğünü gösterir. Bir sözleşme iç hukuka nasıl girdiyse o şekilde geri çekilir şeklinde özetleyebiliriz. 2) Normlar hiyerarşisi: Hukuki metinlerin birbiri arasındaki hiyerarşiyi gösterir, en üstte ise T.C. Anayasası vardır.Şimdi bu bilgileri kenara bırakarak asıl konuya dönelim.Bir uluslararası sözleşmeden çekilmek için ne gerekir?Türkiye Cumhuriyeti iç hukukuna baktığımızda, uluslararası sözleşmelerin niteliği ve uygun bulma hâlleri Anayasa Madde 90’da belirtilir.Madde 90/1:&nbsp;“Türkiye Cumhuriyeti adına Yabancı Devletlerle ve Milletlerarası Kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.”Ancak bu yeterli değildir. İşlemin tamamlanması için yasamanın yanında yürütmenin de “onaylama” işlemine ihtiyaç vardır. Tek cümleye indirmek gerekirse, sözleşme TBMM’nin uygun bulma kanunu çıkarması ve Cumhurbaşkanı’nın onaylamasıyla iç hukukta yer bulur. İstanbul Sözleşmesi ile de bu somut adım TBMM’nin 6251 sayılı Kanun ile sözleşmeyi uygun bulması ve daha sonra yürütmenin onayıyla gerçekleşmiştir.Bu durumda, bağlanan tüm bağlar aynı şekilde çözülmeli ve sözleşmeden aynı adımlar atılarak “geri çekilmelidir”.İlk etapta sözleşmeden geri çekilmeye dair TBMM’nin, halk egemenliğini temsil ettiği ve böylesine bir kararda halkın temsilcilerinin sürece dâhil olması beklenerek kanun çıkarması ve ardından Cumhurbaşkanı’nın onay kararı vermesi gerekirdi.Ama gerekçe olarak 9 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi verilmiş?2018 yılındaki 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Madde 3 der ki:"Milletlerarası andlaşmaların … uygulanmasını durdurma ve bunları sona erdirme, Cumhurbaşkanı kararı ile olur"Normlar hiyerarşisinde en üstte olan Anayasa’daki ilgili maddeyle Cumhurbaşkanı Kararnamesi’nin böyle bir yetkisi var mı diye bakıyoruz. İlgili madde 104/17, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin çıkarılma ve hukuka uygunluk şartlarını belirtir:“Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi&nbsp;çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir”.Bu durumda ilk fıkrayı kendimize referans alarak “Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile “yürütme”ye ilişkin bir karar verilmiş midir?” sorusunu sormamız gerekir. Yukarıda açıkladığım şekilde Sözleşme’nin iç hukuka uygun bulunması yalnızca yürütmeyi değil, aynı zamanda yasama organını etkileyen bir karar olduğu için şüphesiz bu sorunun yanıtı “hayır”dır.O hâlde, 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin verdiği yetki de Anayasa’ya uygun değildir. Anayasa ile TBMM’ye verilmiş yetki ve daha sonra Cumhurbaşkanı’nın onayını içeren bu süreç, ancak Anayasa ile değiştirilebilir. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin düzenleme alanı dışındadır.Anayasa normlar hiyerarşisinde Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nden üstte olduğu için elbette Anayasal hükümler dikkate alınmalıdır. Böylece, sözleşmeden geri çekilme işlemi hukuksuz olduğu sonucuna varabiliriz.Ek olarak,&nbsp;velev ki bu süreç tamamen hukuka uygun olsun ve Sözleşme’den geri çekilmiş olalım.Ayrıca Uluslararası Hukuk’ta da sorumluluklarımız bakmamız gerekir. İstanbul Sözleşmesi madde 80, geri çekilme işleminin bildirilmesinden sonra olması sözleşmeden çekilmenin ancak çekilme sonrasını izleyen 3 aylık sürenin bitimindeki ayın 1. gününden itibaren yürürlüğe girer.Kısaca, İstanbul Sözleşmesi hâlâ bünyemizde. Onu korumaya devam edeceğiz. İstanbul Sözleşmesi uygulansın!Nesibe, Koç Üniversitesi mezunu, avukat. Siyaset ve hukuk danışmanı olarak çalışıyor. Politika, toplum, hukuk ve teknoloji alanlarında yazıyor.

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

Bir uluslararası sözleşme olan İstanbul Sözleşmesi'nden Cumhurbaşkanı Kararı'yla çekilmek hukuken mümkün mü?

İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmenin hukuki boyutu

HDP Kocaeli Milletvekili Gergerlioğlu sosyal medyadan yaptığı bir haber paylaşımı nedeniyle "terör örgütü propagandası" suçlamasıyla 2 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştı. Yargıtay 16. Ceza Dairesi, yerel mahkeme kararını 19 Şubat'ta onaylamıştı. Gergerlioğlu kararla ilgili tedbir talebinde bulunarak Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapmış, bireysel başvuru süreci devam ederken tedbir kararı <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-56417612" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">reddedilmiş,</a> TBMM Başkanı Mustafa Şentop ise Gergerlioğlu hakkındaki bireysel başvuru sonucunu beklemeyeceklerini açıklamıştı. Yargıtay'ın onama kararı geçen hafta perşembe günü Meclis'e ulaştı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T10:43:04.791Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Kaynak: MA" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne oldu?&nbsp;Geçtiğimiz hafta çarşamba günü Genel Kurul’da tezkerenin okunmasıyla Gergerlioğlu'nun milletvekilliği düşürülmüş oldu. Kararın okunması sırasında ve sonrasında protestolar gerçekleşti. Meclis Başkanvekili Celal Adan verilen araların ardından Gergerlioğlu'nun dışarı çıkmasını rica ederek idare amirlerini göreve davet etti. AK Partili Meclis İdare Amirleri Alpay Özalan ve Ali Şahin, Gergerlioğlu'nu çıkarmak için Gergerlioğlu etrafında set oluşturan HDP milletvekillerine doğru yöneldi. Bağrışmalar ve itişmeler yaşandı. Adan kavga ve gürültü durumunda genel kurulun kapatılmasını öngören iç tüzük maddesine dayanarak Genel Kurul’u <a fr-original-style="" href="https://www.gazeteduvar.com.tr/omer-faruk-gergerlioglunun-milletvekilligi-dusuruldu-haber-1516379" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kapattı.</a> HDP vekilleri oturma eylemine devam ederken diğer vekiller Genel Kurul’dan ayrıldı. HDP resmî sosyal medya hesabından yapılan duyuruya göre CHP vekilleri İbrahim Kaboğlu ve Süleyman Bülbül eylemdeki vekilleri ziyaret etti. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gergerlioğlu BBC Türkçe'ye yaptığı açıklamada, Meclis'e "çantasını alıp geldiğini" ve karara direneceğini belirtti. Perşembe sabahı kendi sosyal medya hesabından video yayımlayan Gergerlioğlu, “milletin iradesini ancak millet geri alabilir.”&nbsp;sözleriyle direnişe devam edeceğini bildirdi. "Adalet Nöbeti"nin beşinci gününde Meclis'te gözaltına alınan Gergerlioğlu, ifadesi sonrası bırakıldı. Gergerlioğlu, ifadesinde polislerin kendisini zor kullanarak gözaltına aldığını belirterek “İfade ve ibadet özgürlüğüm ihlal edilmiştir. Güç kullanılmak suretiyle darp edildim”&nbsp;ifadelerini kullandı. Gergerlioğlu, Adalet Nöbeti’ne evinde devam ediyor. Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı, hükmün infazı için MERNİS adresine çağrı kâğıdı çıkarttı. Çağrı kağıdının tebliğinden itibaren 10 gün içinde teslim olması beklenen Gergerlioğlu’nun teslim olmaması durumunda hakkında yakalama kararı çıkarılacağı belirtildi. “Anayasaya göre milletvekilliği kesin hüküm ile sona ermiş ve milletvekili sıfatı taşımayan bir kişinin Meclis'i eylem alanı olarak kullanmaya kalkması kabul edilemez.” açıklamasında bulunan Şentop, TBMM iç tüzüğüne atıfla "görevlilerin savcılıktan gelen talimatı yerine getirdiğini", "tartışmanın namaz ve abdest üzerinden yürütülmesini FETÖ'cü bir yöntem olarak gördüğünü" ifade etti. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">HDP kapatma davası:&nbsp;Türkiye’de 13 yıl sonra yeniden parti kapatma davası gündemde. Saatler sonra Yargıtay Başsavcısı, HDP’nin kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi’nde dava açtı. İddianamede, "Aslında HDP ile PKK/KCK arasında bir fark yoktur. HDP silahlı terör örgütü PKK/KCK'nın siyasi görünümlü bir uzantısıdır," ifadeleri yer aldı. HDP iddianamesinde 687 kişi için 5 yıl süreyle siyaset yasağı talep edildi. Muhalefetten “Parti kapatmak, vekilin seçilmiş hakkını elinden almak toplumsal barışı bozar”&nbsp;tepkisi geldi. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tepkiler ve yorumlar:&nbsp;Avrupa Parlamentosu’ndan raportör Nacho Sánchez “Bir sosyal medya paylaşımı nedeniyle mahkûm edilmiş olması, parlamentodan atılması ve cezaevine girecek olması, insan haklarına yönelik ciddi bir ihlaldir ve Türkiye'nin parlamenter demokrasisine olan güveni daha da zayıflatan bir başka adımdır,” ifadeleriyle kararı kınadı. ABD Dışişleri Bakanlığı HDP için açılan kapatma davasına yönelik "Türkiye'yi kendi anayasası ve uluslararası yükümlülükleriyle bağdaşır bir şekilde ifade özgürlüğüne saygı duymaya çağırıyoruz" açıklamasını paylaşırken Avrupa Birliği, kapatma davası ve Gergerlioğlu kararları hakkında "son derece endişe duyulduğunu" kaydetti.&nbsp;İnsan Hakları İzleme Örgütü Türkiye Direktörü Webb ise kendi sosyal medya hesabında "Türkiye'de demokrasi ve insan haklarının bu kara gününü kim unutabilecek?" yorumunu yayımladı.&nbsp;Dışişleri Bakanlığı ise tepkilere "dava sürecinde herkesin Anayasa Mahkemesi'nin vereceği kararı beklemek durumunda olduğu ve süreçle ilgili yorum yapmanın hukuka müdahale olduğu" yönündeki açıklamayla yanıt verdi.&nbsp;</li></ul>

HDP'li Ömer Faruk Gergerlioğlu'nun milletvekilliğinin düşürülmesinin ardından partiye de kapatma davası açıldı.

"Adalet Nöbeti": Gergerlioğlu ve HDP

Geçtiğimiz pazartesi 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’ydü. Her yıl olduğu gibi bu yıl da kadınlar ve LGBTIQ+ bireyler Feminist Gece Yürüyüşü için hazırlandı. Geçen yıl İstanbul Valiliği tarafından 8 Mart Feminist Gece Yürüyüşü’nün yasaklanması ise eylem öncesi propagandaların hızını artırdı. Olası yasak ihtimalleri, artan cinsiyetçi söylemler ve kadına şiddet/kadın cinayetleri vakaları ise protestoların erkenden başlamasına zemin hazırladı.<ul><li>Dünya Emekçi Kadınlar Günü:&nbsp;1857 yılında, 120 kadın işçinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan kadın işçilerin grevine gidiyoruz önce; daha sonra ise 8 Mart 1908 tarihinde New York’ta çoğu sosyalist olan kadın işçilerin gerçekleştirdiği büyük mitinge. Bu mitingin amacı kadınların sendikal haklarını ve oy verme hakkını istemeleriydi. 15 bin kadın işlerinde daha az mesai, daha yüksek maaş ve seçme hakkı talebiyle miting düzenlemişti. Bir yıl sonra ise Amerika Sosyalist Partisi 8 Mart'ı Ulusal Kadınlar Günü ilan etmişti. Dünya Kadınlar Günü'nün resmiyet kazanması için on yıllar geçmesi gerekti, her yıl ayrı mücadeleyle geçmişti. 1975'te Birleşmiş Milletler Dünya Kadınlar Günü'nü kabul etti ve her yıl için özel bir tema belirlemeye başladı. 1996'da belirlenen ilk tema “Geçmişi kutlamak, geleceği planlamak"tı. Bu yılın teması ise "Çalışma hayatını değiştiren kadınlar: 2030'a kadar eşitlik"&nbsp;olarak belirlendi. 8 Mart, kadınların hakları için ciddi mücadeleler verdiği, büyük kayıplar yaşadığı ve yıllar süren emekler sonucunda elde ettiği bir gün. Bu mücadele sonucu Dünya Emekçi Kadınlar Günü pek çok ülkede resmî tatil. </li><li>2021: İstanbul/Kadıköy’de çok sayıda kadın örgütünün ve sivil toplum kuruluşunun katılımıyla 6 Mart Cumartesi günü "Büyük Kadın Buluşması" etkinliği düzenlendi. Büyük Kadın Buluşması’nın yapıldığı gün İletişim Başkanı Fahrettin Altun, Dijital Dünya Çalıştayı’nın açılış konuşmasında “Biz hiçbir suretle hangi kavram adı altında olursa olsun eş cinsellik propagandasının yanında yer almayacağız, sessiz kalmayacağız. Bu tür çirkinliklerin özelliklere gençlere normal bir şey gibi sunulması milletimizin asil karakterine yapılmış bir saldırıdır.” ifadelerini kullandı. Son zamanlarda çeşitli politikacıların anti-LGBTIQ+ söylemleri ve aynı gün içinde Altun’un tekrarları protestoların da seyrini değiştirdi. Gökkuşağı bayraklarıyla alana girmek isteyenlere polisler engel oldu, trans bireylere ise “kadın olmadıkları için” alana giremeyecekleri söylendi. Eylem polislerin şiddetli müdahaleleri ve 9 kişinin gözaltına alınmasıyla sonlandı. Gözaltına alınanların trans bireyler ve LGBTIQ+ aktivistlerinden oluşması ise gözaltı kararlarının politikliğini düşündürdü. Kadıköy Kaymakamlığı tarafından yapılan açıklamada “…kontrol noktasından geçmek isteyen 20 kişilik LGBTİ grubu, güvenlik güçlerinin görev yapmasını engelleyerek mukavemet göstermişlerdir.” ifadeleri yer aldı. Sulh Ceza Hakimliği’nde görülen davalar sonucunda iki kişinin ev hapsine karar verilirken yedi kişi ise adli kontrolle serbest&nbsp;bırakıldı. </li><li>8 Mart’ta ülkenin dört bir yanında kadınlar sokaktaydı. İstanbul, Ankara, Antalya, Çanakkale, Diyarbakır… İl il programlar yayımlandı. Pandemiyle artan ev içi şiddet ve kadına yönelik şiddet, bu yılki 8 Mart’ın pandemiye rağmen kalabalıklar tarafından karşılanmasına sebep oldu. </li><li>Taksim'de düzenlenmek istenen Feminist Gece Yürüyüşü&nbsp;eylemi öncesinde İstanbul Valiliği saat 14.00 itibarıyla Taksim'e çıkan tüm yolları ve Taksim metro istasyonunu kapattı. Meydana çıkmak için ara sokaklardan yürüyen eylemciler, "Dünya yerinden oynar kadınlar özgür olsa. Susmuyoruz, korkmuyoruz, itaat etmiyoruz. Tesadüf değil erkek şiddeti" sloganlarıyla İstiklal Caddesi’ne yürüdü. Sıraselviler’de eylemde toplanan kadınlar adına, polis ablukası altında, basın açıklaması okundu. Daha sonra binlerce kadın Karaköy’e yürüdü. </li><li>Yürüyüşün ardından:&nbsp;Taksim’de yapılan “Feminist Gece Yürüyüşü” sonrasında sosyal medyada ev baskınları ve gözaltılar yaşandığına dair paylaşımlar yapıldı. Dosya kapsamında 18 kişi hakkında "Cumhurbaşkanına hakaret" suçlamasıyla gözaltı kararı verildiği, 12 kişinin ifade için emniyete alındığı paylaşıldı. İfadeler sabaha karşı tamamlandı. Suçlamalara sebep “Tayyip kaç kaç kaç kadınlar geliyor” sloganı olarak gösterildiği söylendi. Maskelerden dolayı sloganları kimlerin söylediği tespit edilmediğinden “ritme göre zıplayanların” ifade verdiği belirtildi. Çağdaş Hukukçular Derneği bugün "“zıplamak” suretiyle cumhurbaşkanına hakaret ettikleri iddia edilen müvekkillerimizin savcılık ifadeleri başladı." paylaşımını yaptı. Kadın örgütleri ve hukukçular saat Çağlayan’da davaları takip ediyor. </li><li>Türkiye'de durum: Dünya Bankası tarafından her yıl yayımlanan Kadınlar, İş Dünyası ve Hukuk 2021 yılı raporunda, 190 ekonomide kadınların ekonomik fırsatlarını etkileyen yasa ve düzenlemeler analiz ediliyor. Endekste incelenen 190 ülke arasında Türkiye de var ve 82,5 puanla 85'inci sırada yer alıyor. Geçen yıl üzerinden, puana yansıyan hiçbir gelişim elde edilemediği görülüyor.</li></ul>

8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü bu hafta kutlandı.

Türkiye'nin 8 Mart karnesi

Sözlükler, toplum içerisinde yerleşmiş ve kullanılmaya devam eden kelimeleri de literatürüne alıyor. TDK "kirli" kelimesinin tanımını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnNvemx1ay5nb3YudHIlMjUyRg=="">"aybaşında durumunda bulunan (kadın)"</a> şekilde güncellemişti. Sosyal medyada görülen onca tepkiye rağmen, sözlükte herhangi bir değişim görülmedi. Bu eylemsizlik ise reglin ülkede hâlâ tabu olduğunu ve “kirli” kelimesinin bu anlamıyla kullanıldığını hatırlattı.Bir kadın/trans birey hayatının ortalama 2.535 gününü <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5zdGF0aXN0YS5jb20lMjUyRmNoYXJ0JTI1MkYxODE5NCUyNTJGc2FsZXMtdGF4LXJhdGUtb24tZmVtaW5pbmUtaHlnaWVuZS1wcm9kdWN0cy1pbi1zZWxlY3RlZC1jb3VudHJpZXMlMjUyRg=="">regl olarak geçiriyor.</a> Bu yaklaşık yedi yıllık menstrüel hijyen ürününe ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor. Peki, temel ihtiyaç olan bu ürünlere kadınların/trans bireylerin ulaşımı ne kadar kolay?Dünyada pek çok kadın menstrüel hijyen ürünlerine erişemiyor. Kadın haklarına dair konuşulan gündemlerde ise regl yoksulluğu hep arka planda. Bu meselenin Afrika ve Güneydoğu Asya’daki köylere mahsus olduğu sanılırken; Avrupa, Amerika ve Türkiye’de de yoksulluk sebebiyle bu ürünlere ulaşamayan binlerce insan var. Global olarak bir eşitsizlik sorunu olan regl konusunun tabu hâline gelmesi pek çok kadın, trans birey ve kız çocuğunun hayatını zorlaştırıyor.<ul><li>Vergi adaletsizliği: Regl olan bireylerin en temel ihtiyaçlarından hijyenik ped ve tamponlar ülkemizde %18 KDV ile <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5naWIuZ292LnRyJTI1MkZub2RlJTI1MkYxMDg3NTY="">vergilendiriliyor.</a> Eczaneden aldığımız herhangi bir ilaç için %8 vergi öderken menstrüel hijyen ürünleri için %18 KDV ile karşı karşıya bırakılıyoruz. Kadınlar erkeklerle aynı pozisyonlarda çalıştığında daha az ücret <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LnNrZHR1cmtpeWUub3JnJTI1MkZlc2l0LWFkaW1sYXIlMjUyRnlha2luLXBsYW4lMjUyRmF5bmktaXNpLXlhcGFuLWthZGluLWVya2VrdGVuLXl1emRlLTE2LWF6LWthemFuaXlvcg=="">alırken</a>, temel ihtiyaçları için daha fazla vergi ödüyorlar. &nbsp;</li><li>Kanun teklifi: CHP İstanbul Milletvekili Sera Kadıgil, kadınların ve trans bireylerin menstrüel dönemde zorunlu ve temel olarak kullanmak zorunda oldukları hijyen ürünlerindeki vergi oranının düşürülmesi için kanun teklifi <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jdW1odXJpeWV0LmNvbS50ciUyNTJGaGFiZXIlMjUyRmNocGxpLXNlcmEta2FkaWdpbC1oaWp5ZW4tdXJ1bmxlcmktaWNpbi1rYW51bi10ZWtsaWZpLXZlcmRpLXJlZ2wtb2xkdWd1bXV6LWljaW4tdmVyZ2ktb2RlbWVrLWlzdGVtaXlvcnV6LTEyNDc0MTk="">vermişti.</a> Birçok ülkede kadın hareketinin başarılı mücadesi sonucu kaldırılan bu verginin, Türkiye'de kaldırılması için imza <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5nYXpldGVkdXZhci5jb20udHIlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGMjAxOSUyNTJGMDIlMjUyRjE0JTI1MkZyZWdsLW9sZHVndW11ei1pY2luLXZlcmdpLW9kZW1lay1pc3RlbWl5b3J1eiUyNTJG"">toplanmıştı.</a> &nbsp;</li></ul><h3>Dünyadan örnekler:&nbsp; &nbsp;</h3><ul><li>Kanada hükümetinin yıllık 36 milyon dolar gelir sağladığı tampon vergisi, kitleler tarafından cinsiyetçi ve adaletsiz bulunmaktaydı. Çevrim içi bir kampanya ile tepkiler ortaya konuldu, sonucunda, tampon vergisi <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGVsb29wLmNhJTI1MkZ0aGUtdGFtcG9uLXRheC1pcy1nZXR0aW5nLW5peGVkLW9uLWNhbmFkYS1kYXklMjUyRg=="">kaldırıldı</a>. &nbsp;</li><li>Yeni Zelanda’da Başbakan Jacinda Ardern, 95 bin kız öğrencinin hijyen ürünlerini almaya gücü yetmediği için regl döneminde okula gitmediğini belirterek bundan sonra kız öğrencilerin ped ihtiyaçlarının karşılanacağını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGbS5iaWFuZXQub3JnJTI1MkZiaWFuZXQlMjUyRnRvcGx1bXNhbC1jaW5zaXlldCUyNTJGMjI1MjE0LXllbmktemVsYW5kYS1kYS1wZWRsZXItb2dyZW5jaWxlcmUtdWNyZXRzaXo="">duyurdu.</a>&nbsp; &nbsp;</li><li>İskoçya Parlamentosu ise menstrüasyonu normalleştirmek amacı ile Şubat 2020’de tüm kadınlar için ücretsiz hijyenik pede erişim hakkına onay veren <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm9uZWRpby5jb20lMjUyRmhhYmVyJTI1MkZpc2tvY3lhLWJpci1pbGtlLWltemEtYXR0aS1wYXJsYW1lbnRvLWthZGlubGFyYS11Y3JldHNpei1oaWp5ZW5pay1wZWQtdXlndWxhbWFzaW5pLW9uYXlsYWRpLTg5ODMwMA=="">ilk ülke oldu.</a> &nbsp;</li><li>Kenya, ise 2004 yılında bu vergiyi sıfırlayan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm5ld3Nyb29tLmFtcmVmLm9yZyUyNTJGbmV3cyUyNTJGMjAyMCUyNTJGMDUlMjUyRmtlbnlhLWxhdW5jaGVzLW1lbnN0cnVhbC1oeWdpZW5lLXBvbGljeS1hbmQtc3RyYXRlZ3klMjUyRg=="">ilk ülkeydi.</a> &nbsp;</li><li>Ruanda’da genç kızların ve kadınların % 18'inin menstrüel hijyen ihtiyaçlarını karşılayamadıkları için okula gidemediğini belirtilerek, bu ürünlere getirilen vergi kaldırıldı. (Ruanda, %61 ile dünyada mecliste kadın oranı en yüksek ülke)</li></ul><h3>&nbsp;</h3><h3>Duyarlı kurumlar: &nbsp;</h3><ul><li><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5pem1pcmJhcm9zdS5vcmcudHIlMjUyRkhhYmVyRGV0YXklMjUyRjE2OTclMjUyRmJhcm9tdXota2FkaW4tY2FsaXNhbmxhcmluYS1tZW5zdHJ1YXN5b24tcmVnbC1pem5pLXZlcm1lLWthcmFyaS1hbGRpJTI1MjMlMjUzQSU3RSUyNTNBdGV4dCUyNTNEJTI1MjVDNCUyNTI1QjB6bWlyJTI1MjUyMEJhcm9zdSUyNTI1MjBZJTI1MjVDMyUyNTI1QjZuZXRpbSUyNTI1MjBLdXJ1bHUlMjUyNTJDJTI1MjUyMGFsZCUyNTI1QzQlMjUyNUIxJTI1MjVDNCUyNTI1OUYlMjUyNUM0JTI1MjVCMSUyNTJDcmVnbCUyOSUyNTI1MjBpem5pJTI1MjUyMHZlcm1lJTI1MjUyMGthcmFyJTI1MjVDNCUyNTI1QjElMjUyNTIwYWxkJTI1MjVDNCUyNTI1QjEuJTI1MjZhbXAlMjUzQnRleHQlMjUzRCUyNTI1QzQlMjUyNUIwem1pciUyNTI1MjBCYXJvc3UlMjUyNTJDJTI1MjUyMDExMSUyNTI1MjB5JTI1MjVDNCUyNTI1QjFsbCUyNTI1QzQlMjUyNUIxayUyNTI1MjBoYWtsYXIlMjUyQ3ZlJTI1MjUyMGh1a3VrdW4lMjUyNTIwc2F2dW51bG1hcyUyNTI1QzQlMjUyNUIxbmRhJTI1MjUyMCUyNTI1QzMlMjUyNUI2bmMlMjUyNUMzJTI1MjVCQyUyNTI1MjBvbG11JTI1MjVDNSUyNTI1OUZ0dXIu"">İzmir Barosu</a>: 2019 yılında aldığı bir kararla Baro’nun kadın çalışanlarına her ayın belirledikleri bir günü menstrüasyon regl izni verdiğini duyurmuştu. &nbsp;</li><li><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LnR1bmNlbGkuYmVsLnRyJTI1MkZpY2VyaWslMjUyRjI1JTI1MkY5NjYlMjUyRmJlbGVkaXllbWl6ZGVuLXVjcmV0c2l6LXJlZ2wtaXpuaS5hc3B4"">Tunceli Belediyesi</a>: Belediye Kadın Meclisi ve Toplumsal Cinsiyet Eşitlik Komisyonu, her ayın belirledikleri bir günü kadın çalışanlarına regl izni verdiğini bildirmişti. &nbsp;</li><li><a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5rYW9zZ2wub3JnJTI1MkZoYWJlciUyNTJGem9tYXRvLWRhLXJlZ2wtaXpuaQ=="">Zomato:</a> Kadınların ve trans bireylerin yılda 10 gün regl izni kullanabileceği belirtilmişti.</li></ul><h3> Konuşmamız Gerek! &nbsp;</h3>Tabuları yıkmak, ihtiyaçlarımızı duyurabilmek için önce Konuşmamız Gerek! Türkiye’de regl yoksulluğu ile mücadele eden ilk sosyal girişim <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTEzYWQxNzc4YzdlMDAwODQ2YzNmMSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmtvbnVzbWFtaXpnZXJlay5vcmclMjUyRg=="">Konuşmamız Gerek</a> (We Need to Talk) ile tanışın. Ekip, temel hijyen ürünlerine erişimin kısıtlanmasının hijyenin yanı sıra saygınlıkla ilgili olduğunu düşünüyor. Erişim zorluğu durumunda birçok sağlık problemi ile yüz yüze kalınabilecekken, bu ürünlerin lüks ürünler gibi vergilendirilmesinin ve erişilmezliğinin insan hakkı ihlali olduğunu savunuyorlar. Saha çalışmalarıyla Türkiye’de regl yoksulluğundan en çok etkilenen üç kırılgan gruba; mevsimlik tarım işçilerine, mültecilere ve köy okullarına giden kız çocuklarına ihtiyaç duydukları ürünleri ulaştırıp onları regl olmak konusunda bilgilendiriyorlar.İlayda ve Bahar, iki genç doktora öğrencisi kadın tarafından 2016’da kurulmuş ve bütün gönüllülerin, benim de yer aldığım, toplumsal cinsiyet eşitliği için çalışan genç kadınlardan oluştuğu bu topluluğun bir mesajı var.“Regl yoksulluğu; toplumsal cinsiyet eşitliği, tabular ve üreme hakları meselesinin tam da kesişiminde. Sağlık hakkı ve kadınların öz saygınlığını ilgilendiren bir konu ve çözümlenmesi gerek."

Reglin hâlâ tabu olarak görülmesi, menstrüel hijyen ürünlerinde ekstra vergi olarak karşımıza çıkıyor. 

Bir tabu olarak regl

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Ekonomide ve demokraside ülkemizi yeni bir yükseliş dönemine sokmakta kararlıyız. Yeni yargı paketleriyle ilgili hazırlıklar sürüyor. Bunları da en kısa sürede Meclis gündemine getireceğiz,” <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzAwNWJlNjY1ZjFkMDAwN2NkN2FlMiZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5odXJyaXlldC5jb20udHIlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGcmVmb3JtbGFyLWVuLWtpc2Etc3VyZWRlLW1lY2xpc2UtZ2VsZWNlay00MTY2ODEyOA=="">sözleri</a> sonrasında yargı reformu üzerinden şu anki hukuksuzluklar gündeme getirildi.Eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ve iş insanı Osman Kavala'nın tutukluluğu ise öncelikli konuşulanlardandı.<ul><li>Ne olmuştu? Bülent Arınç'ın "Kavala'nın tutuklu kalmasına hayret ediyorum, Demirtaş'ın da tahliyesi olabilir," sözleri AK Parti kanadında bazı ayrışmalara sebep oldu. Erdoğan, “Velev ki geçmişte birlikte çalışmış olsak bile hiç kimsenin şahsi ifadeleri Cumhurbaşkanı’yla, hükümetimizle, partimizle ilişkili hale getirilemez… Şu anda yargının tasarrufu altında olanlar bizim yüzlerce, binlerce insanımızın, Yasin Börü’lerimizin ölümüne neden olanlar, Kobani katliamının failleri hiçbir zaman Tayyip Erdoğan tarafından, dava arkadaşları tarafından asla ve asla savunulamaz,” diyerek Arınç’a <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzAwNWJlNjY1ZjFkMDAwN2NkN2FlMiZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnRyLmV1cm9uZXdzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTElMjUyRjI0JTI1MkZkZXZsZXQtYmFoY2VsaS1hbGFhdHRpbi1jYWstYy1iZW5pbS1kYXZhLWFya2FkYXMtbWQtci1kZW1pcnRhcy10ZXJvcmlzdHRpcg=="">karşılık verdi</a>. Diğer taraftan Erdoğan’ın “geçmişte birlikte çalışmış olduğu” isimlerden Davutoğlu ise, “Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş’ın esastan tutuklanmalarına da karşıyım. Tutuklu yargılanmaları özgürlük hakkı ihlalidir,” diyerek görüşünü belirtti. Bu gelişmeler sonrasında Arınç, sosyal medya hesapları üzerinden bir kamuoyu bildirisi yayımlayarak istifasını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzAwNWJlNjY1ZjFkMDAwN2NkN2FlMiZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5odXJyaXlldC5jb20udHIlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGc29uLWRha2lrYS1oYWJlcmxlcmktYnVsZW50LWFyaW5jLWlzdGlmYS1ldHRpLTQxNjcwODMy"">duyurdu</a>. Arınç‘ın istifasını getiren söylemlerinde öne çıkan Demirtaş’ın yargılama sürecini ve tutukluluğunun hukuki boyutunu hatırlayalım. &nbsp;</li><li>Demirtaş yargılaması: Demirtaş; 7’si ağır ceza, 21’i ise asli cezada olmak üzere 28 davada birden yargılanıyor. Ana dava ise "terör örgütü yöneticiliği", "terör örgütü propagandası yapmak" ve “halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik” gibi suçlardan yargılandığı Ankara davası. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı'nca hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 4 Kasım 2016 tarihinde tutuklanan Demirtaş’ın yargılaması, güvenlik sebebiyle Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülmeye devam etmişti. Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) 29 Mayıs 2018’de yapılan başvuruda Demirtaş’ın başvurusunun öncelikle görüşülmesi talep edildi; ancak AYM başvuruya yanıt vermedi. Bunun üzerine dosya 26 Haziran 2018’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) taşındı. AİHM, 2018 yılında Demirtaş'ın tahliye edilmesi yönünde karar aldı. Yerel mahkeme, 2 Eylül 2019 tarihinde Demirtaş'ın tahliyesine karar vermişti; ancak tahliye engellendi. AYM, 19 Haziran 2020'de Selahattin Demirtaş'ın 'kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine' dair karar vererek tutukluluğun hukuksuzluğuna hükmetti.&nbsp;Dolayısıyla Demirtaş'ın tutukluluğunun hem yerel mahkemeler hem AYM hem de uluslararası mahkemelerin kararlarıyla hukuksuz olduğu kesinleşmişti. Ortada hukuki değil, yalnızca fiili bir tutuklama kararı olduğu için Demirtaş'ın durumu “siyasi rehine” olarak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzAwNWJlNjY1ZjFkMDAwN2NkN2FlMiZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm0uYmlhbmV0Lm9yZyUyNTJGYmlhbmV0JTI1MkZpbnNhbi1oYWtsYXJpJTI1MkYyMDI4MDctYXZydXBhLWtvbnNleWktYWlobS1rYXJhcmktYmFnbGF5aWNpZGly"">tanımlanıyor</a>. &nbsp;</li><li>AİHM kararı: 20 Kasım 2018’de AİHM, “Demirtaş’ın tutukluluğunun devamı için Anayasa Mahkemesi de dâhil olmak üzere, sulh ceza ve ağır ceza mahkemeleri tarafından yeterli hiçbir gerekçe sunulamadığı için Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) kişi özgürlüğü ve güvenliğini güvence altına alan 5. maddesinin ihlal edildiğine; özellikle referandum ve Cumhurbaşkanlığı seçimi sırasında sadece bir milletvekili ve muhalif bir partinin eş genel başkanı olarak kendisinin değil, aynı zamanda temsil ettiği seçmenlerin de durumunu dikkate alarak tutukluluğu nedeniyle TBMM faaliyetlerine katılmasının imkânsız hale gelmesi nedeniyle Sözleşme’ye Ek 1 Numaralı Protokol’ün 3. maddesinde güvence altına alınan serbest seçim hakkının ihlal edildiğine ihlal edildiğine” karar vermişti. Ayrıca AİHM, Demirtaş’ın tutukluluğunun siyasi saiklerle yapıldığını belirterek ilk kez Türkiye aleyhine madde 18 ihlali kararı verip kişinin derhal tahliyesini talep etmişti. &nbsp;</li><li>Sürecin devamı: Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu kararlara yönelik olarak “Bizi bağlamaz,” karşılığını vermişti. Daha sonra ise Avrupa Konseyi Sözcüsü Daniel Holtgen, Twitter hesabından “Anlaşmanın 46. maddesine göre bütün ülkeler mahkemenin kararlarına bağlıdır,” <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzAwNWJlNjY1ZjFkMDAwN2NkN2FlMiZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm0uYmlhbmV0Lm9yZyUyNTJGYmlhbmV0JTI1MkZpbnNhbi1oYWtsYXJpJTI1MkYyMDI4MDctYXZydXBhLWtvbnNleWktYWlobS1rYXJhcmktYmFnbGF5aWNpZGly"">yazmıştı</a>. Kararın uygulanması konusunda hukuken bir soru işareti olmasa da siyasi bakımdan sonuçları pek de olumlu yorumlanmıyor. Prof. Dr. Yaman Akdeniz, “Avrupa Konseyi nezdinde siyasi yaptırımı olur. Bu kararlar Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce takip ediliyor, uygulanıp uygulanmadıkları denetleniyor. Türkiye böyle bir kararı uygulamazsa süreç incelemeye alınır. Maalesef çabuk işleyen bir süreç değil ama siyaseten takibi yapılacaktır. Avrupa Konseyi böyle durumlarda ihraç süreci de başlatabiliyor. Kararın uygulanmamasının sadece siyasi değil ekonomik sonuçları da olabilir. Yeni bir siyasi kriz durumunda ekonomi de etkilenebilir,” sözleriyle kararın siyasi etkisini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYzAwNWJlNjY1ZjFkMDAwN2NkN2FlMiZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm0uYmlhbmV0Lm9yZyUyNTJGYmlhbmV0JTI1MkZpbnNhbi1oYWtsYXJpJTI1MkYyMDI4MDctYXZydXBhLWtvbnNleWktYWlobS1rYXJhcmktYmFnbGF5aWNpZGly"">yorumlamıştı</a>.</li></ul>

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yargı reformuyla ilgili sözleri, Selahattin Demirtaş davasını tekrar gündeme getirdi.

Reformlar, istifalar ve Demirtaş

1999 depremi sonrasında depremin yol açtığı ekonomik kayıpları gidermek amacıyla 26 Kasım 1999 tarihinde çıkarılan yasa ile “özel iletişim vergisi” (ÖİV) hayatımıza girdi. Düzenleme geçici olarak getirilse de iki kere uzatıldı. 2005 yılında kalıcı hâle getirildi. Geçen hafta ise elektronik haberleşme işletmeciliği kapsamındaki hizmet türlerinde (konuşma, mesajlaşma, internet gibi) %7,5 olarak uygulanan ÖİV oranı %10’a&nbsp;çıkarıldı.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-02-11T09:29:36.304Z.jpeg" alt="İnternet"><figcaption>Brett Yasko&nbsp;</figcaption></figure>&nbsp;<ul><li>ÖİV’e gelen artış, online eğitime ulaşamayan öğrenciler, sosyal medya platformlarına gelebilecek bant daraltmaları, Türkiye'nin Avrupa’nın en yavaş internetine sahip olması internetin temel bir insan hakkı olduğuna dair tartışmaların hayli gerisinde kalıyor. &nbsp;</li><li>Temel insan hakkı: 2011’de Birleşmiş Milletler internetin birçok insan hakkının pratik edilmesi için gerekli bir araç olduğunu, bu sebeple devletlerin internete evrensel erişime yönelik önlemler almaları, hatta bir insan hakkı ihlali olarak internet içeriğine erişim konusunda ağır kısıtlamalara göz yummamaları yönünde çağrıda&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjRmNzVhMzcxNTc2MDAwNmFhNmJiMCZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5kaXBsb21hY3kuZWR1JTI1MkZibG9nJTI1MkYlMjUyNUUyJTI1MjU4MCUyNTI1OTh1bi1kZWNsYXJlcy1pbnRlcm5ldC1hY2Nlc3MtaHVtYW4tcmlnaHQlMjUyNUUyJTI1MjU4MCUyNTI1OTktJTI1MjVFMiUyNTI1ODAlMjUyNTkzLWRpZC1pdC1yZWFsbHklMjUyMyUyNTNBJTdFJTI1M0F0ZXh0JTI1M0RUaGUlMjUyNTIwSW50ZXJuZXQlMjUyNTIwaGFzJTI1MjUyMGJlY29tZSUyNTI1MjAlMjUyNTI3YSUyNTJDU3BlY2lhbCUyNTI1MjBSYXBwb3J0ZXVyJTI1MjUyMGNvbmZpcm1zJTI1MjUyMHRoYXQlMjUyNTIwQXJ0Lg=="">bulunmuştu.</a> 2016’da ise BM İnsan Hakları Komisyonu, resmî şekilde internetin insan hakkı olduğunu bildirdi. Ayrıca, özellikle cinsiyetleri ya da fiziksel engelleri yüzünden internet erişimine sahip olamayan vatandaşlarının internet erişimini iyileştirmeleri için devletlere çağrıda bulundu. İnternet erişiminin engellenmesi ve internette sansür uygulanması bir insan hakkı ihlali olarak kabul edildi. &nbsp;</li><li>Türkiye’de ise TBMM Bilişim ve İnternet Araştırma Komisyonu’nun 2012’de hazırladığı bin sayfalık raporda, “Bilgiye erişimin ve internetin” yeni Anayasa’da “temel hak” olarak düzenlenmesi gerektiği hatta “sansürsüz internetin” her vatandaşın hakkı olduğu yazılmıştı. &nbsp;</li><li>Dünya gazetesi yazarı ve Aposto! yayıncısı Ussal Şahbaz ile bu konuyu tartıştığımızda kendisi net bir şekilde “Internet'e erişimin artık elektrik, su, ısınma gibi bir insan hakkı olarak görülmesi lazım.” görüşünü verdi. &nbsp;</li><li>Teknoloji hukuku alanında uzmanlaşmış Av. Görkem Gökçe ise “İnternet uluslararası sözleşmelere göre tüm insan haklarının üzerinde temsil edilebildiği temel bir insan hakkı. Ucuz, hızlı ve sansürsüz internete erişim hakkının korunması ve sağlanması toplumların kalkınma düzeyini gösteren öncü bir gösterge.&nbsp; İnternet Özgürlüğü raporuna göre Türkiye ne yazık ki interneti kısıtlı, sansürlü bir ülke. 21'inci yüzyılda kalkınmış, gelişmiş bir ülke olmak istiyorsak aşikâr olan tek şey var: Bu tabloyu değiştirmek, özgür ve hızlı internet erişimini tüm yurttaşlarımıza sunmak.”&nbsp;sözlerini iletti. &nbsp;</li><li>Bugün, çoğumuz sokakta değil internette yaşıyoruz. Hatta bu yazıyı da sizlere internet aracılığıyla ulaştırıyoruz. Nasıl ki geleneksel temel insan haklarımız yaşamsal alanlarımız içinde korunuyordu, artık internetin de bir yaşamsal alan olarak görülmesi ve kişilerin internette “var olmasının” bir hak olarak okunması gerekiyor. Bunun uzantısı olarak da geleneksel temel insan haklarının internet ortamı üzerinden tekrar okunması gerekliliği. “İnternette eğitim hakkı”, “internette ifade özgürlüğü”, “internette haber alma özgürlüğü” ihlallerinin de aynı özenle değerlendirilmesi gerekiyor. Hak kavramı sadece doğal haklar üzerinden değil, gelişen teknolojiyle insanlar için yaratılan yeni var olma alanları üzerinden de doğallaştırılmalı. &nbsp;</li><li>Eşitsizliklerin giderek arttığı bir dünyada internet bu eşitsizliklerin azaltılması için önemli bir etken olarak görülmeli. Demokratik katılımın, eğitime ulaşımın, temel bilgilere erişimin, kamusal tartışma ortamlarının sokaktan çok internette yapıldığı bir dönemin içindeyiz. İnternete erişimin olmaması/kısıtlanması/zorlaştırılması vatandaşların siyasal katılım ve denetim haklarından da yoksun olması anlamına geliyor. Hatta yalnızca internete erişim değil, sosyal medyaya da küresel çerçevede erişimin olmamasını da sayabiliriz... Bugün hem haber alma hem de ifade özgürlüğü/kamusal tartışmanın icra edildiği en büyük mecra Twitter iken, Twitter'ın temsilci atamadığı koşulda nisan ayında platform için bant daraltılmasına gidilmesi bekleniyor. Bu durum dolaylı yoldan haber alma ve bilgiye ulaşma haklarının ihlal edilmesi anlamına geliyor. &nbsp;</li><li>İnternetin pahalı olması ise eğitimde fırsat eşitliğinin yakalanmasında en büyük engellerden biri oluyor. Başta Ankara ve İstanbul olmak üzere çeşitli yerel yönetimlerin kırsal kesime ücretsiz internet hizmeti sağlamak için yürüttüğü çalışmalar olsa da bugün köylerde internete ulaşamayan öğrenciler pandemi süreciyle hayatımıza katılan “zorunlu online eğitim” sebebiyle temel eğitim hakkına erişemiyor.&nbsp;Bu yüzden internetin herkes tarafından karşılanabilecek bir ücretle sağlanması gerekiyor. Günümüzde kamuoyu tartışmaları büyük oranda internette gerçekleşiyor. İnternetsiz vatandaşlar hem kamusal tartışmaların dışında kalmakta hem de politik gelişmelere dair bilgi edinme, politik görüşlerini ifade etme ve sanal politik topluluklara katılma gibi hak ve özgürlüklerden mahrum kalıyor.</li></ul>

Gelinen çağda internetin temel insan hakkı olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Yeni nesil insan hakkı: İnternet

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Tunceli'deki dağ keçilerinin avlanabilmesi için açtığı ihale, gelen tepkilerin ardından iptal edildi. 13 Temmuz’da gerçekleştirilmesi planlanan ihalenin, hazırlanacak rapor doğrultusunda yeniden ele alınacağı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cCUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5kaWtlbi5jb20udHIlMjUyRmF2LWloYWxlc2ktc2ltZGlsaWstaXB0YWwtdHVuY2VsaWRla2ktZGFnLWtlY2lsZXJpbmluLWFraWJldGktcmFwb3JhLWJhZ2xpJTI1MkY="">bildirildi.</a>&nbsp;<ul><li>Dağ keçileri: Alevilik inanç sistemine göre kutsal olan dağ keçileri “Hızır’ın davarı” olarak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZHcuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGbmVzbGktdCUyNTI1QzMlMjUyNUJDa2VuZW4tY2FubCUyNTI1QzQlMjUyNUIxbGFyJTI1MjVDNCUyNTI1QjFuLWF2bGFubWFzJTI1MjVDNCUyNTI1QjFuYS1pemluJTI1MkZhLTU0MTMzNTky"">anılıyor.</a> Öte yandan dağ keçileri, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarının Korunması (BERN) Sözleşmesi Ek 3’te koruma altındaki hayvan türleri arasında <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZvcm11aC5vcmcudHIlMjUyRnVwbG9hZHMlMjUyRmRvY3MlMjUyRkJlcm4lMjUyNTIwc296bGVzbWVzaS5wZGY="">sıralanıyor.</a> &nbsp;</li><li>Tepkiler: Tunceli Kültürel ve Doğal Mirası Koruma Girişimi Sözcüsü Avukat Barış Yıldırım, "Yaban keçileri ve çengel boynuzlu dağ keçileri Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi'ne göre kesin koruma altında olan canlılardır. Bu türlerin avlanması ve habitat ortamlarına zarar verilmesi yasaklanmıştır." "Avcıların bu tür habitat ortamlarına girmeleri de uluslararası hukuka göre doğru değil. Bu ihale işlemine karşı hukuksal süreç yürüteceğiz. Zaten ihalenin yapılması uluslararası hukuka ve Türkiye Cumhuriyeti’nin mevzuatına aykırı.” şeklinde açıklamada <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZla29sb2ppYmlybGlnaS5vcmclMjUyRmRlcnNpbWRla2ktZGFna2VjaWxlcmluaW4tYXZsYW5tYXNpLWljaW4tYWNpbGFuLWJha2FubGlrLWloYWxlc2luZS1rYXJzaS1kYXZhLWFjaWxkaSUyNTJG"">bulundu.</a> &nbsp;</li><li>Sosyal medyada <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ0d2l0dGVyLmNvbSUyNTJGc2VhcmNoJTI1M0ZxJTI1M0QlMjUyNTIzRGFnS2VjaWxlcmluZURva3VubWElMjUyNmFtcCUyNTNCc3JjJTI1M0RyZWNlbnRfc2VhcmNoX2NsaWNr"">#DağKeçilerineDokunma</a> etiketiyle birçok sanatçı, siyasetçi ve yazar tepkilerini dile getirdi. Twitter kullanıcıları bu etiketi trend listesine yükseltti. Ayrıca, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuY2hhbmdlLm9yZyUyNTJGcCUyNTJGdHVuY2VsaS12YWxpbGklMjUyNUM0JTI1MjU5RmktbmUtdHVuY2VsaS1kZXJzaW0tZGUtYXZjJTI1MjVDNCUyNTI1QjFsJTI1MjVDNCUyNTI1QjFrLXlhc2FrbGFucyUyNTI1QzQlMjUyNUIxbi1lNmM0NjI4MS02MTdiLTQ3YTgtOTZhYS05ODIyMjQwNjBkMjg="">change.org</a> sitesi üzerinden “Tunceli/Dersim’de Avcılık Yasaklansın” başlığıyla imza kampanyası başlatıldı. &nbsp;</li><li>İptal kararı: Valilik, dünyanın birçok ülkesinde avcılık faaliyeti yürütüldüğünü hatırlatarak "Tunceli’de bilimsel metotlarla envanteri yapılan ve 13 Temmuz'da 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu çerçevesinde ihalesi yapılması hedeflenen yaban keçisi ihalesine yönelik sosyal, inanç, kaçak avcılık, yaban keçisi popülasyonu ve güvenlik açısından yerinde inceleme yapılarak bir rapor hazırlanması uygun görülmüştür. Bu nedenle 13 Temmuz'da yapılacak olan ihale iptal edilmiş olup hazırlanacak rapor sonucuna göre hareket edilecektir." şeklinde yazılı açıklamada <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaGFiZXJ0dXJrLmNvbSUyNTJGdHVuY2VsaS1kZS15YWJhbi1rZWNpbGVyaW5pbi1hdmxhbm1hc2ktaWNpbi1wbGFubGFuYW4taWhhbGUtaXB0YWwtZWRpbGRpLTI3NDEwNjE="">bulundu.</a> &nbsp;</li><li>Meclis’e neler yansıdı? HDP Muş Milletvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit ”Yöre halkı için kutsal kabul edilen ve aynı zamanda koruma altında olan dağ keçileri, son zamanlarda kimliği belirsiz kişi ve kişiler tarafından katledilmektedir. Bu aynı zamanda bir inanç katliamıdır.” cümleleriyle tepkisini göstererek Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin yanıtlaması istemiyle soru önergesi <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZhbGV2aW5ldC5jb20lMjUyRjIwMjAlMjUyRjA3JTI1MkYxMCUyNTJGaGRwLWRhZy1rZWNpbGVyaW5pLW1lY2xpcy1ndW5kZW1pbmUtdGFzaWRpJTI1MkY="">yöneltti.</a> &nbsp;</li><li>İptal kararı sonrasında: AK Parti Milletvekili Özlem Zengin, Tunceli Valisi Mehmet Ali Özkan’ın bölgeye yeni atandığını belirterek "İl Av Komisyonunun her yıl avlanmayla ilgili benzer kararlar verdiğini, bu sene de kendisi göreve başlamadan evvel İl Av Komisyonunun böyle bir karar verdiğini" ifade etti. Zengin, "Fakat ben de şunu söyledim, dedim ki: “Yani bu arkadaşlarımız 17 keçiden bahsediyor, yaşasın bu 17 keçi, neyse bunun yolunu bulalım, keçileri avlamayalım.” şeklinde görüşünü <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaGFiZXI3LmNvbSUyNTJGc2l5YXNldCUyNTJGaGFiZXIlMjUyRjI5OTQ1Njctb3psZW0temVuZ2luLWRhZy1rZWNpbGVyaS1pbGUtaWxnaWxpLW11amRlbGktaGFiZXJpLWR1eXVyZHU="">belirtti.</a> &nbsp;</li><li>Bir adım ilerisi: İptal edilen ihale, yalnızca Tunceli’deki dağ keçilerini kapsıyor, 2020-2021 avcılık dönemine ilişkin diğer ihaleler hâlâ gündemde yer alıyor. Bu duruma yönelik olarak iptal açıklaması sonrası Munzur Koruma Kurulu Sözcüsü Hasan Şen “Dersim halkı ve Dersim'in dostları bir kez daha toprağını kültürüne inancına sahip çıkmak için bir arada durdu, ve yakın bir tehlikenin ortadan kalkmasını sağladı. İhalenin iptali bizim için büyük mutluluk... Lakin ülke genelinde hâlâ 767 dağ keçisinin ölüm fermanı ihalede durmakta, sadece Dersim’deki ihalenin iptali yetmez. Anadolu’nun her tarafında dağ keçileri özgürce dolaşsın istiyoruz. İnsan doğaya egemen olmaktan vazgeçmeli.” sözleriyle yorumlarını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMGY5NTEzZjhmNTE0MDAwNjk3MDlkNiZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuY3VtaHVyaXlldC5jb20udHIlMjUyRmhhYmVyJTI1MkY3NjctZGFnLWtlY2lzaW5pbi1vbHVtLWZlcm1hbmktaWhhbGVkZS0xNzUwOTI0"">dile getirdi.</a></li></ul>

Tunceli'de dağ keçilerinin avlanması için ihale açılmasına yüksek sesle tepki verilmesinden sonra ihale iptal edildi.

Dağ keçileri ihalesi: Sosyal medya, tepkiler ve gelişmeler

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, “tartışmalı maddelerine çekince konulması” veya “tek taraflı feshi” yönünde gündeme aldığı İstanbul Sözleşmesi’nin, 5 Ağustos’ta düzenlenecek olan AK Parti Merkez Yürütme Kurulu'nda (MYK) görüşüleceği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ0ci5zcHV0bmlrbmV3cy5jb20lMjUyRnR1cmtpeWUlMjUyRjIwMjAwNzE2MTA0MjQ2NTY3MC1rdWxpcy1pc3RhbmJ1bC1zb3psZXNtZXNpLWlsZS1pbGdpbGkta2VzaW4ta2FyYXItNS1hZ3VzdG9zdGEtdmVyaWxlY2VrJTI1MkY="">bildirildi.</a> &nbsp;Yaklaşık bir aydır fesih haberleriyle gündemde yer tutan Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi’ne (İstanbul Sözleşmesi) dair doğru bilinen yanlışlar ve yanıltıcı bazı söylemler üzerinde durmak istedik.&nbsp;1. “Sözleşme’de <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cueWVuaWFraXQuY29tLnRyJTI1MkZoYWJlciUyNTJGaXN0YW5idWwtc296bGVzbWVzaS1pY2luLW9uZW1saS1jYWdyaS1idXl1ay1oYXNhci1hbGFuLWFpbGUteWFwaW1pemluLXRvcGFybGFtYXNpLWNpZGRpLW1hbmFkYS1ndWNsZXN0aS0xMzIwNzA1Lmh0bWw="">aile yapısını</a> bozmaya yönelik hükümler <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZ2VyY2VrZ3VuZGVtLmNvbSUyNTJGc2l5YXNldCUyNTJGMjAwNjYxJTI1MkZha3BuaW4teWVsaXppLWNhbWxpLWlzdGFuYnVsLXNvemxlc21lc2luaS1oZWRlZi1hbGRpLWthZGluLWVya2VrLWVzaXRsaWdpLXRhbnRhbmE="">var.”</a>Sözleşme metninde “domestic violence” olarak geçen tanım, Türkçeye “aile içi şiddet” olarak çevrildiği için sözleşmenin "aile değerlerini zedelediği" üzerinden yorumlar yapılıyor. Sözleşme Madde 3’te tanımlanan bu terimin karşılığı “hane içi” şiddet olup yalnızca kadınları değil, kız ve erkek çocukları dahil olmak üzere hane içindeki her türlü şiddeti <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZybS5jb2UuaW50JTI1MkYxNjgwNDYyNTQ1"">kapsıyor</a>. Aile yapısına dair herhangi bir eleştirel hüküm barındırmayan sözleşme metni, hane içerisindeki bireylerin eşitliğini vurguluyor.2. “LGBT+ evlilikleri <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cueWVuaXNhZmFrLmNvbSUyNTJGaGF5YXQlMjUyRmlzdGFuYnVsLXNvemxlc21lc2ktbmVkaXItaXN0YW5idWwtc296bGVzbWVzaS1tYWRkZWxlcmktemFyYXJsYXJpLXZlLTYyODQtbWFkZGVzaS0zNTQ3NjU1"">teşvik ediyor</a> ve <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cueWVuaWNhZ2dhemV0ZXNpLmNvbS50ciUyNTJGa2FyYW1vbGxhb2dsdW5kYW4tZmxhcy1pc3RhbmJ1bC1zb3psZXNtZXNpLWFjaWtsYW1hc2ktMjkxNDQzaC5odG0="">cinsiyetsizleştirmeye</a> yönlendiriyor.”Sözleşme içinde LGBT+ bireylerinin evlilik özgürlüklerine dair herhangi bir madde bulunmuyor. Siyasiler ve medya tarafından eleştirilen <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZybS5jb2UuaW50JTI1MkYxNjgwNDYyNTQ1"">hüküm</a> şöyle: “Taraflar bu Sözleşme hükümlerinin, özellikle de mağdurların haklarını korumaya yönelik tedbirlerin, cinsiyet, toplumsal cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasi veya başka tür görüş, ulusal veya sosyal köken, bir ulusal azınlıkla bağlantılı olma, mülk, doğum, cinsel yönelim, toplumsal cinsiyet kimliği, sağlık durumu, engellilik, medeni hal, göçmen veya mülteci statüsü veya başka bir statü gibi, herhangi bir temele dayalı olarak ayrımcılık yapılmaksızın uygulanmasını temin edeceklerdir.” Madde metninde, hiçbir noktada ayrım gözetilmeksizin herkese karşı yöneltilen şiddeti engelleme amacından bahsediliyor. Metinde cinsiyetsizleştirmeye yönelik herhangi bir hüküm bulunmuyor. Biyolojik cinsiyet üzerinden herhangi bir tanım yapılmadan yalnızca toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden oluşan eşitsizlikleri engelleme amacı üzerinde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cCUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmJpYW5ldC5vcmclMjUyRmJpYW5ldCUyNTJGdG9wbHVtc2FsLWNpbnNpeWV0JTI1MkYyMjc2MzUtdHVya2l5ZS1rYWRpbmEteW9uZWxpay1zaWRkZXRsZS1tdWNhZGVsZWRlLW9uY3Utb2xhYmlsaXJkaQ=="">duruluyor.</a>3. “Sözleşme erkekleri mağdur ediyor.”Sözleşme, şiddeti; fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar ve acı verilmesi sonucunu doğuracak toplumsal cinsiyete dayalı tüm şiddet eylemleri olarak tanımlanıyor. Şiddetin kamusal alanda veya özel alanda gerçekleşiyor olmasının, sosyal devletin müdahalesi açısından fark yaratmadığı vurgulanıyor. Şiddeti önlemek üzerine öngörülen tedbirlerin karar hızı önemli olduğu için beyan esas alınmaktadır. Öngörülen taleplerin şartsız, tek beyanla, kolayca kabul edildiği düşünüldüğü için erkeklerin bu durumdan mağdur olduğu savunuluyor. Ancak belirtmek gerekir ki Adalet Bakanlığı verilerine göre 2019 yılında kadınların 41.383 koruma başvurusu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYmlyZ3VuLm5ldCUyNTJGaGFiZXIlMjUyRmthZGlubGFyaW4tMjAxOS1kYS15YXB0aWdpLTQxLWJpbi0zODIta29ydW1hLWJhc3Z1cnVzdS1yZWRkZWRpbGRpLTMwOTI1Nw=="">reddedildi.</a> Karara karşı itiraz yolu açık olduğu için herhangi bir mağduriyet veya hak kaybından söz edilmesi doğru değil.&nbsp;&nbsp;<ul><li>Örneğin: Bu hükümler, ev içerisinde görülen herhangi bir şiddet üzerine, mağdurun devletten geçici maddi yardım, kalacak yer, şiddet uygulayanın evden uzaklaştırılması gibi tedbir talep etmesini sağlamaktadır. &nbsp;</li></ul>Ayrıca sözleşmenin “Kadınların ve genç kızların erkeklerden daha fazla oranda toplumsal cinsiyete dayalı şiddet riskine maruz kaldıklarının ve erkeklerin de aile içi şiddetin mağdurları olabileceğinin bilincinde olarak” hazırlandığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZybS5jb2UuaW50JTI1MkYxNjgwNDYyNTQ1"">vurgulanmıştır.</a> Şiddet gören erkeklerin de mağduriyetleri karşısında talepte bulunmalarına engel bir durum bulunmuyor.4. “Halkın talebi sözleşmenin kalkması <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYWEuY29tLnRyJTI1MkZ0ciUyNTJGdHVya2l5ZSUyNTJGdGFydGlzbWFsYXJpbi1vZGFnaW5kYWtpLWlzdGFuYnVsLXNvemxlc21lc2klMjUyRjE5MjQ5ODg="">yönünde</a>.”MetroPoll Araştırma “İstanbul Sözleşmesi, kadınlara yönelik şiddeti engellemeyi amaçlayan uluslararası bir sözleşmedir. Hükümetin bu sözleşmeden çekilmesini onaylıyor musunuz?” sorusunu katılımcılara yöneltti. Sözleşmenin kadınlara yönelik şiddeti engellemeye yönelik olduğu belirtilen bu ankette katılımcıların %63,6’sı hükümetin İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesini onaylamadığı, %19,4’ü sözleşmeyi bilmediği yönünde cevap verdi. Türkiye’nin sözleşmeden çekilmesi gerektiğini belirten katılımcılar sadece %17’yi <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cCUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5kaWtlbi5jb20udHIlMjUyRm1ldHJvcG9sbC1hbmtldGktb24ta2lzaWRlbi1hbHRpc2ktaXN0YW5idWwtc296bGVzbWVzaW5kZW4tY2lrbWF5aS1vbmF5bGFtaXlvciUyNTJG"">oluşturuyor.</a>5. “Sözleşme <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cubWlsbGlnYXpldGUuY29tLnRyJTI1MkZtYWthbGUlMjUyRjM0Mjg3NzIlMjUyRmFkbmFuLW9rc3V6JTI1MkZpc3RhbmJ1bC1zb3psZXNtZXNpbmluLWFya2FzaW5kYS1oYW5naS1kaXMtZ3VjbGVyLXZhcg=="">“dış güçler”</a> tarafından hazırlandı.”İstanbul Sözleşmesi Avrupa Konseyi’ne üye ülkeler tarafından kadına yönelik hane içi şiddetin artması üzerine bir ihtiyaç olarak hazırlandı. Türkiye Cumhuriyeti, sözleşmenin yazım aşamasından itibaren müzakere taraflarından biriydi. Metin, tarafların müşterek katılımıyla oluşturuldu ve Türkiye’den Prof. Dr. Feride Acar bu yazım ekibindeydi. Müzakere sürecindeki ülkelerin birlikteliğine verilen önemden dolayı, sözleşme süreçteki 10 ülke tarafından imzalandığı zaman,&nbsp; 2014 tarihinde yürürlüğe girdi. Sözleşme, 14 Mart 2012’de AK Parti, CHP, MHP ve BDP milletvekillerinin oylarıyla TBMM Genel Kurulu’nda <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYW1lcmlrYW5pbnNlc2kuY29tJTI1MkZhJTI1MkZrYWRpbi1jaW5heWV0aS1hcnRhbi10dXJraXllZGUtaXN0YW5idWwtc296bGVzbWVzaS10YXJ0aXNpbGl5b3IlMjUyRjU1MTk3MDUuaHRtbA=="">kabul edildi.</a>&nbsp;6. “İstanbul Sözleşmesi Türkiye’nin boğazlardaki hakkını kısıtlıyor.”İstanbul Ekonomi Araştırma’nın anketine göre İstanbul Sözleşmesi, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’yle karıştırılıyor. Yapılan ankette, katılımcıların bir kısmının sözleşmeyi Türkiye’nin boğazlardaki hakkı üzerinden değerlendirdiği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMjFhM2Q5MTc4YjNhMDAwN2M3MDBiZCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ0MjQuY29tLnRyJTI1MkZoYWJlciUyNTJGaXN0YW5idWwtZWtvbm9taS1hcmFzdGlybWEtaXN0YW5idWwtc296bGVzbWVzaS1uZGVuLWNpa2FsaW0tZGl5ZW5sZXJpbi15dXpkZS05LXVudW4tc2ViZWJpLWJvZ2F6bGFyaW4tZ3V2ZW5saWdpLW9sZHUlMjUyQzg5MjI1Ng=="">görüldü.</a>İstanbul Sözleşmesi, toplumsal cinsiyet eşitliğini savunarak hane içi şiddet başta olmak üzere kadına ve çocuklara karşı her türlü şiddeti engellemek amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin 2011 yılında İstanbul’da imzalanmış olması, sözleşmenin isminin bu yönde anılmasına sebebiyet vermiştir.&nbsp;

İstanbul Sözleşmesi'ne dair doğru bilinen yanlışlara ve yanıltıcı bazı söylemlere yakından bakış.

İstanbul Sözleşmesi tartışması: Doğru bilinen yanlışlar

Muharrem İnce'nin basın ekibi tarafından "Sayın Muharrem İnce, 13 Ağustos Perşembe günü, saat 10.30'da Çukurambar'da bulunan Holiday Inn Oteli'nde basın toplantısı gerçekleştirecektir" duyurusuyla bugünkü toplantının <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5taWxsaXlldC5jb20udHIlMjUyRnNpeWFzZXQlMjUyRm11aGFycmVtLWluY2UteWFyaW4tYmFzaW4tdG9wbGFudGlzaS1kaHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cubWlsbGl5ZXQuY29tLnRyJTI1MkZzaXlhc2V0JTI1MkZtdWhhcnJlbS1pbmNlLXlhcmluLWJhc2luLXRvcGxhbnRpc2ktZHV6ZW5sZXllY2VrLTYyODAxODR1emVubGV5ZWNlay02MjgwMTg0"">haberi verilmişti.</a> İnce, sabah gerçekleşen toplantıya “Türkiye'nin hem iktidar hem de muhalefet sorunu vardır” sözleriyle başlayarak bu sorunun çözümü için parti kurmayacağını, bir hareket başlatacağını belirtti. “Bin Günde Memleket Hareketi”nin 4 Eylül’de başlatılacağını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5zYWJhaC5jb20udHIlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMDglMjUyRjEzJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtY2hwZGVuLWF5cmlsaXAteWVuaS1wYXJ0aS1rdXJhY2FrLW1pLWNhbmxpLXlheWluZGEtZmxhcy1hY2lrbGFtYWxhcg=="">duyurdu.</a>• CHP Kurultayı’ndaki gerginlik: İnce’nin CHP’nin eski cumhurbaşkanı adayı olarak Kurultay’da arka sıralarda ve tuvaletin yakınına oturtulması çok <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcjcuY29tJTI1MkZzaXlhc2V0JTI1MkZoYWJlciUyNTJGMzAwMTE1Ni1tdWhhcnJlbS1pbmNlLXR1dmFsZXQta2VuYXJpbmEtb3R1cnR1bG11c3R1LWVuLW9uZGVraS1pc2ltLXNhc2lydHRpJTI1MkYlMjUzRmRldGF5JTI1M0Qx"">dikkat çekmişti.</a> Bu durum, Kurultay sonrası, CHP’den istifa edip yeni parti kurulur mu şeklinde yorumlara sebep olmuştu. İnce, arka sıraya oturtulmasının saygısızlık olduğunu basın toplantısı öncesinde belirtmişken bugün de “Bu durum yeni parti kurma nedeni olmaz. Çocuk muyuz? Yarım yüzyılı geçtim ben, tüm bu anlattıklarımızın içinde en takılmadığım nokta bu. Delegelerin yanında olmak benim için şereftir. Bu siyaseti bilmemektir. Beni nereye oturttukları önemli değil, mühim olan sokağa çıktığımda nerede olduğumdur. Partinin ideolojisi çiğneniyor, ben buna üzülüyorum.” sözleriyle harekete geçmesinin sebebinin Kurultay’daki koltuk meselesi olmadığını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcnR1cmsuY29tJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtaGFyZWtldC1pLWFjaWtsYXlhY2FrLWhhYmVyLTI3NzE0MDc="">yineledi.</a> • Kırgınlık ne zaman başladı? Kurultay sonrası parti kurma iddialarından dolayı sürekli olarak açıklamalarda bulunan İnce, bir röportajında “Tuncay Özkan seçim gecesi ile ilgili olarak Levent Gültekin’e ‘Muharrem İnce o gece sarhoştu’ diyor. O da bunu yayıyor. Yahu o gece yanımda birçok partili var. Genel Başkan Yardımcısı Engin Altay var. Bekledim ki biri de çıksın ‘Değildi. Beraberdik’ desin. Hiçbiri çıkmadı. Belli ki kırgınlık seçim gecesi başlamış. Ve giderek büyümüş. Bana destek olan kim varsa partiden ya atıldı ya pasifize edildi ya küstürüldü. Sanki vebalı hâle getirildim.” sözleriyle kırgınlıkların 2018 seçimlerinde başladığını, daha sonra büyüyerek bu hâle geldiğini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5zb3pjdS5jb20udHIlMjUyRjIwMjAlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGbXVoYXJyZW0taW5jZS1ib21iYXlpLXBhdGxhdHRpLTU5NzY4NDAlMjUyRg=="">ifade etti</a>. Habertürk yazarı Fatih Altaylı’nın sorusuna ise “Fatih Bey, elbette kırgınım. Genel Başkan’ın maaşlı danışmanı Kurultay’da Genel Başkan’ın yanında oturtulurken benim gibi Cumhurbaşkanı adayı olmuş bir CHP’linin, 14 yaşından beri bu partiye her kademede hizmet etmiş birinin milletvekili olduğu kent Y harfinde diye en arkaya oturtulması tabii kırdı beni. Ama arkaya oturtulmaya kızıp parti kuracak kadar çocukça bir iş yapacak adam da değilim.” sözleriyle <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5zb3pjdS5jb20udHIlMjUyRjIwMjAlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGbXVoYXJyZW0taW5jZS1ib21iYXlpLXBhdGxhdHRpLTU5NzY4NDAlMjUyRg=="">yanıt verdi.</a>&nbsp;• Basın toplantısı: İnce’nin Ankara’da gerçekleştirdiği basın toplantısında dikkat çeken noktalar şöyle:&nbsp;<ul><li>24 Haziran seçim gecesine ilişkin tartışmalara açıklık getireceğini söyleyen İnce, seçim sürecinde CHP’nin kendisine yeterince sahip çıkmadığını belirtti. Seçim gecesi krizi iyi yönetememiş olabileceğini söyleyerek açıklama yapabileceği verilerin temin edilmediğini iletti. 4 milyon oyun sahipsiz bırakıldığının belgeli olarak elinde olduğunu ve kampanya bittiğinde seçim değerlendirme toplantılarına çağrılmadığını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcnR1cmsuY29tJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtaGFyZWtldC1pLWFjaWtsYXlhY2FrLWhhYmVyLTI3NzE0MDc="">söyledi.</a> &nbsp;</li><li>Erdoğan’ın eski arkadaşlarından biriyle iktidar olmanın CHP’nin iktidar olmasıyla bağdaşmayacağını vurgulayarak böyle bir durumda “CHP’nin iktidara yürüdüğü hayaldir” dedi. CHP’nin yerel seçimlerdeki başarısının Kürt vatandaşlar sayesinde olduğunu, HDP’nin aday çıkarmaması sebebiyle böyle bir sonuç alındığını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcnR1cmsuY29tJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtaGFyZWtldC1pLWFjaWtsYXlhY2FrLWhhYmVyLTI3NzE0MDc="">belirtti.</a> &nbsp;</li><li>“Partiyi bölüyorsun” iddialarına ise “Ben Millet İttifakı’nın içerisindeyim, Cumhur İttifakı’na mı gidiyorum? Bölmek demek bir yerden alıp diğerine taşımak demek. Bölmek olayı parlamenter sistemde olur, 50+1 sisteminde bölme olmaz. İttifak olduğu sürece neden bölme olsun?” diyerek <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcnR1cmsuY29tJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtaGFyZWtldC1pLWFjaWtsYXlhY2FrLWhhYmVyLTI3NzE0MDc="">yanıt verdi.</a>&nbsp; &nbsp;</li><li>İnce’nin “Sizi Saray mı destekliyor?” sorularına yanıtı, “Ben AKP ve MHP’den oy alabilme ihtimali olan bir adamım, Millet İttifakı’nın içerisinde olduğum için Saray’ın beni desteklemesi mantıklı değil. Bunu çıkaran CHP içerisindeki rant baronlarıdır.” <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcnR1cmsuY29tJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtaGFyZWtldC1pLWFjaWtsYXlhY2FrLWhhYmVyLTI3NzE0MDc="">oldu.</a> &nbsp;</li><li>Yandaş medyanın kendisine olan yakınlığına karşı ise “20 senedir anlayamamışım beni ne kadar çok seviyormuşsunuz, gözlerim yaşardı” sözleriyle karşılık verirken Memleket Hareketi’nin başarılı olması durumunda bunun böyle devam etmeyeceğini fakat kaygılanmamaları gerektiğini, Memleket Hareketi’yle medyanın da özgürleşeceğini <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oYWJlcnR1cmsuY29tJTI1MkZzb24tZGFraWthLW11aGFycmVtLWluY2UtaGFyZWtldC1pLWFjaWtsYXlhY2FrLWhhYmVyLTI3NzE0MDc="">vurguladı.</a> &nbsp;</li><li>Hakkında iddia edilen sorulara yanıt veren İnce, “Güneşi olanların gölgesi olur, 4 Eylül’de güneşe çıkacağız. Biz 4 Eylül'de Sivas Kongresi'nin başladığı yerden başlıyoruz. İkinci büyük açıklamamı Cumhuriyet Bayramı öncesi yapacağım.” sözleriyle toplantıyı bitirdi. &nbsp;</li></ul>• Bir adım ileri: İnce'nin basın toplantısında yapacağı açıklamanın ardından CHP lideri Kılıçdaroğlu'nun vereceği karara göre Genel Merkez'in olası suçlamalara karşı kapsamlı bir yanıt verebileceği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jdW1odXJpeWV0LmNvbS50ciUyNTJGaGFiZXIlMjUyRmNocC1pbmNlbmluLWFjaWtsYW1hc2luaW4taWNlcmlnaW5lLWdvcmUteWFuaXQtdmVyaWxlY2VrLTE3NTc3MjM="">ifade edilmişti</a>. Seçim gecesine dair iddialar ve CHP’nin Muharrem İnce’ye sahip çıkmadığı yönündeki açıklamalarına karşı CHP’den açıklama bekleniyor.&nbsp;• Bir adım geri: Basın toplantısı öncesi eski CHP ve SHP genel başkanları Hikmet Çetin ve Murat Karayalçın’ın İnce'yle buluştuğu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMzUwOGVlZWVkNTg4MDAwNjFjYTFiNiZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy55ZW5pY2FnZ2F6ZXRlc2kuY29tLnRyJTI1MkZpc21haWwtc2F5bWF6LW11aGFycmVtLWluY2VuaW4tc29udW51LWFjaWtsYWRpLTI5NDQ5OGguaHRt"">söylenmişti</a>. Gazeteci İsmail Saymaz Twitter’dan, Çetin’in “Görüşmeyi biz istedik. İnce’ye ‘Ayrılma, partide kal, mücadeleni partide sürdür. Masayı devirme. Partide kal, bu süreçte ayrılmak olmaz.” diyeceklerini iletmiş olduğunu paylaştı.

Son dönemde CHP'den istifa olasılığı konuşulan Muharrem İnce, iddialara yanıt verdiği bir basın toplantısında Bin Günde Memleket adlı bir siyasi hareket duyurdu.

"Bin Günde Memleket Hareketi" ve CHP içi kırgınlıklar

Koronavirüs salgınıyla ezberleri bozan ve her adımda farklı önlemler almayı gerektiren yeni bir hayata merhaba dedik. İlk vakanın açıklanmasıyla, daha önce deneyimlemediğimiz bir sürecin içine girdik ve hayatlarımızdaki bu ani değişim birçok noktada olumsuzluklarla sonuçlandı. Ekonomi, hane içi görevler, akademi, eğitim gibi alanlarda <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50ci51bmRwLm9yZyUyNTJGY29udGVudCUyNTJGdHVya2V5JTI1MkZ0ciUyNTJGaG9tZSUyNTJGbGlicmFyeSUyNTJGY29ycG9yYXRlcmVwb3J0cyUyNTJGQ09WSUQtZ2VuZGVyLXN1cnZleS1yZXBvcnQuaHRtbA=="">cinsiyet eşitsizliğinin</a> arttığına tanık olunması da bu olumsuzlukların arasında yer alıyor.<ul><li>Salgının cinsiyet temelli etkileri: Birleşmiş Milletler Kadın Birimi’nin “Covid-19’un Kadına Etkisi” raporuna göre pandemi süreci, salgın öncesinde var olan eşitsizlikleri <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy51bndvbWVuLm9yZyUyNTJGLSUyNTJGbWVkaWElMjUyRmhlYWRxdWFydGVycyUyNTJGYXR0YWNobWVudHMlMjUyRnNlY3Rpb25zJTI1MkZsaWJyYXJ5JTI1MkZwdWJsaWNhdGlvbnMlMjUyRjIwMjAlMjUyRnBvbGljeS1icmllZi10aGUtaW1wYWN0LW9mLWNvdmlkLTE5LW9uLXdvbWVuLWVuLnBkZiUyNTNGbGElMjUzRGVuJTI1MjZhbXAlMjUzQnZzJTI1M0QxNDA2"">derinleştiriyor.</a> &nbsp;</li><li>Hane içi durum: Evde kalma tedbirlerinin geçerli olduğu dönemde, sosyal stres ve ekonomik belirsizliğin cinsiyete dayalı hane içi şiddeti artırdığı görüldü. 2013-2016 yıllarında Batı Afrika’daki Ebola salgını döneminde kadınlar ve çocukların cinsel şiddete maruz kalma oranı da <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmtvcm9uYS5oYXN1ZGVyLm9yZy50ciUyNTJGdG9wbHVtc2FsLWNpbnNpeWV0LXBlcnNwZWt0aWZpbmRlbi1jb3ZpZC0xOS1lbmZla3NpeW9udS1pbGUtaWxnaWxpLW11Y2FkZWxlZGUtZGlra2F0ZS1hbGlubWFzaS1nZXJla2VubGVybGUtaWxnaWxpLWJpbGdpLW5vdHUlMjUyRg=="">artmıştı.</a> &nbsp;</li><li>Okulların kapanması ve hane halkının ev içerisinde vakit geçirmek zorunda kalması sebebiyle ev içi işler arttı. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2019 tarihli raporuna göre dünya genelinde kadınlar, ev işlerine ve çocuk bakımına erkeklere oranla 2-10 kat daha fazla zaman harcıyor. Her ne kadar pandemi sürecinde erkeklerin ev içi işe katılımları 5 kat artış gösterse de kadınların hâlâ erkeklerden 4 kat fazla ücretsiz ev işi yaptığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50ci51bmRwLm9yZyUyNTJGY29udGVudCUyNTJGdHVya2V5JTI1MkZ0ciUyNTJGaG9tZSUyNTJGcHJlc3NjZW50ZXIlMjUyRnByZXNzcmVsZWFzZXMlMjUyRjIwMjAlMjUyRjA4JTI1MkZ0aW1lLXVzZS1zdXJ2ZXkuaHRtbA=="">tespit edildi.</a> &nbsp;</li><li>İstihdam: Salgın sebebiyle işten çıkarılma, ücretli veya ücretsiz izne ayrılma, hastalık riski veya hane içi ihtiyaçlar nedeniyle işten ayrılma, iş yerini kapatma, faaliyetler durduğu için çalışmayı bırakma gibi nedenlerle cinsiyet ayrımı olmadan iş alanında problemler görüldü. Fakat, işten çıkarılan kadın sayısının erkeklerden fazla olduğu ve normalleşme dönemine geçilmesiyle, işsizlik sorunlarının erkekler tarafından daha kolay aşıldığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy51bndvbWVuLm9yZyUyNTJGLSUyNTJGbWVkaWElMjUyRmhlYWRxdWFydGVycyUyNTJGYXR0YWNobWVudHMlMjUyRnNlY3Rpb25zJTI1MkZsaWJyYXJ5JTI1MkZwdWJsaWNhdGlvbnMlMjUyRjIwMjAlMjUyRnBvbGljeS1icmllZi10aGUtaW1wYWN0LW9mLWNvdmlkLTE5LW9uLXdvbWVuLWVuLnBkZiUyNTNGbGElMjUzRGVuJTI1MjZhbXAlMjUzQnZzJTI1M0QxNDA2"">ortaya çıktı.</a></li></ul>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-19T13:09:26.396Z.png" alt="Grafik"><figcaption>Grafik: UNDP: “Covid-19 Küresel Salgını Sürecinde Türkiye’de Bakım Ekonomisi ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Eşitsizlikler” araştırma notu Şekil.1 İş ve Gelir Kayıplarının Nedenleri(%).</figcaption></figure><ul><li>Türkiye İstatistik Kurumu'nun verilerine göre Türkiye’de pandemi öncesi, kadınların işsizlik oranı %16,3 ile erkeklerden çok daha yüksek düzeydeydi. Koronavirüs salgını dönemi ve sonrasında düşen emek talebi karşısında, bu işsizlik oranlarıyla karşılaşan kadınların erkeklere göre çok daha riskli konumda oldukları tespit edildi. Bu sebeple kadınları daha yüksek bir oranda işsizliğin beklediği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ldnJlbnNlbC5uZXQlMjUyRmhhYmVyJTI1MkY0MDQyMzQlMjUyRmtlaWctcGFuZGVtaS1zdXJlY2luZGUta2FkaW5sYXJpbi1pcy15dWt1LWFydHRpLWNhbGlzbWEta29zdWxsYXJpLWFnaXJsYXN0aQ=="">belirtildi.</a> &nbsp;</li><li>Akademi: Sokağa çıkmanın tehlikeli bir hâl alması ve dünyada çoğu ülkenin farklı şekillerde de olsa evde kalma tedbirleri uygulamasıyla kadınların toplumsal cinsiyet temelli ev içi yükleri arttı. Bu sorumlulukların artması, kadın akademisyenlerin üretkenliğini de olumsuz <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50aGVsYW5jZXQuY29tJTI1MkZwZGZzJTI1MkZqb3VybmFscyUyNTJGbGFuY2V0JTI1MkZQSUlTMDE0MC02NzM2JTI4MjAlMjkzMTQxMi00LnBkZg=="">etkiledi.</a> Pandemi sürecinde, kadın akademisyenlerin yayın yapma ve projeye katılma oranlarının azaldığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5uYXR1cmUuY29tJTI1MkZhcnRpY2xlcyUyNTJGZDQxNTg2LTAyMC0wMTI5NC05"">görüldü</a>. &nbsp;</li><li>Eğitim: Dünya çapındaki birçok hükümet, salgının yayılmasına karşı önleyici bir tedbir olarak okulların kapatılmasını uygulamaya koydu. Öğrencilerin güvenliği açısından gerekli olsa da bu uygulamaların gelişmemiş bölgelerde kız çocukları için büyük riskler oluşturduğu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LmlpZXAudW5lc2NvLm9yZyUyNTJGZW4lMjUyRmNvdmlkLTE5LXNjaG9vbC1jbG9zdXJlcy13aHktZ2lybHMtYXJlLW1vcmUtcmlzay0xMzQwNg=="">saptandı.</a> Toplumsal cinsiyet rolleri sebebiyle ev işlerine katılması beklenen kız çocuklarının, erkek çocuklara oranla eğitimden uzaklaştığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmVuLnVuZXNjby5vcmclMjUyRm5ld3MlMjUyRnJlYnVpbGRpbmctbmV3LW5vcm1hbC1naXJscy1lZHVjYXRpb24tYW1pZC1jb3ZpZC0xOQ=="">görüldü.</a>&nbsp; &nbsp;</li><li>İlk dalgada hazırlıksız yakalandığımız bu salgın sürecinin ne tür cinsiyet eşitsizliklerine sebep olduğu türlü raporlar ve <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50ci51bmRwLm9yZyUyNTJGY29udGVudCUyNTJGdHVya2V5JTI1MkZ0ciUyNTJGaG9tZSUyNTJGbGlicmFyeSUyNTJGY29ycG9yYXRlcmVwb3J0cyUyNTJGQ09WSUQtZ2VuZGVyLXN1cnZleS1yZXBvcnQuaHRtbA=="">araştırma notlarıyla</a> ortaya konuldu. Türkiye’deki vakaların artışı ve başka ülkelerde ikinci dalganın ortaya çıkmasıyla pandemi başlangıcındaki tedbirlere geri dönülüp dönülmeyeceği konuşuluyor. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, böyle bir döneme geri dönme ihtimalimizde bu olumsuz sonuçların tekrarlanmaması ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin teşvik edilmesi için dikkat edilmesi gereken hususların belirtildiği “Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden COVID-19” başlıklı bir bilgi notu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2QyMzk4ODI1MDYxMDAwN2YwMTYzNSZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy51bmZwYS5vcmclMjUyRnNpdGVzJTI1MkZkZWZhdWx0JTI1MkZmaWxlcyUyNTJGcmVzb3VyY2UtcGRmJTI1MkZUdXJraXNoXy1DT1ZJRC0xOV9BX0dlbmRlcl9MZW5zX0d1aWRhbmNlX05vdGUucGRm"">yayımladı.</a></li></ul>

Raporlar ve araştırmalar, Covid-19'un ekonomi, hane içi görevler, akademi, eğitim gibi alanlarda cinsiyet eşitsizliğinin arttığını gösteriyor.

Covid-19 etkisi ve cinsiyet eşitsizliği

Diyarbakır'da reklam panoları, Önder Diyarbakır İmam Hatipliler Derneği, valilik, Millî Eğitim Bakanlığı ve müftülüğün logosunun olduğu bir afişle çevrili. Afişin sloganı ise “seçmesi bir dakika, faydası iki dünya”. Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlı bu kurumların da imzasının olduğu afişte, zorunlu din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin yanında İslam dinine ait konuları içeren üç farklı seçmeli dersin reklamı yapıldı. Derslerin neden seçilmesi gerektiğine dair “manevi” hassasiyet uyandıracak cümlelerle ise tanıtım&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDg0OTkyZWQzYzM4MDAwNjQ2YWI0NSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGd3d3LmRpa2VuLmNvbS50ciUyNTJGZmVyYXktYXl0ZWtpbi1heWRvZ2FuLWRpbi1kZXJzbGVyaW5pbi16b3J1bmx1LXRlcmNpaGktbm9rdGFzaW5kYS1oZXItdHVybHUtYmFza2ktYXlnaXRpLWRheWF0aWxpeW9yJTI1MkY=""">güçlendirildi.</a>&nbsp;<ul><li>Geçen hafta Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’un 81 ilin din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleriyle video konferans toplantısında bir araya gelmesi, Eğitim Sen Diyarbakır Şubesi'ni ve bazı liselerdeki öğrencileri harekete geçirdi. Şube Başkanı Sadrettin Kaya, “Biz hiçbir dersin dayatma olarak seçtirilmesini doğru bulmuyoruz. Öğrencilerimiz derslerini özgürce seçebilmeli. Bugün derslerini özgür seçemeyen öğrenci, demokratik yaşamda hakkını kullanırken tereddütler yaşayacaktır,” ifadelerini kullanarak tepkisini gösterdi.&nbsp;İstanbul 2 No’lu Şube Başkanı&nbsp;Çayan Çalık ise,&nbsp;imkân tanınan ders programlarında dersler nasıl düzenlenirse düzenlensin öğrencilerin üç seçmeli din dersinden en az birini seçmek zorunda bırakıldıklarını iletti. Denizli’de bir ortaokul müdürünün ise seçmeli derslerden birinin seçtirilmesi için velilere bilgilendirme metni yolladığı söylendi. &nbsp;</li><li>Türkiye’de din dersleri: 1982 Anayasası madde 24 ile zorunlu “din kültürü” ve seçmeli “bunun dışındaki din eğitimi ve öğretimi” olmak üzere “devlet denetiminde” iki tür din eğitimi ve öğretimi öngörülmüştü. Bu eğitimlerin anayasal ilkelere uygun olması ve bu sebeple devlet denetiminde yapılması vurgulanmıştı. Ancak zorunlu kılınan din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde yoğunluklu olarak İslamiyet ve Hanefilik öğretiliyor, ayrıca din ve mezheplerin nasıl pratik edildiğinin eğitimi ders geçme kıstası olarak görülüyordu. <ul><li>Bu durumdan mağdur olan Zengin ailesinin açtığı dava sonucunda 9 Ekim 2007 tarihinde&nbsp;Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi emsal bir karar <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDg0OTkyZWQzYzM4MDAwNjQ2YWI0NSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmh1ZG9jLmVjaHIuY29lLmludCUyNTJGZnJlJTI1M0ZpJTI1M0QwMDEtODI1ODA=""">yayımladı</a>. Türkiye’deki zorunlu din kültürü ve ahlak derslerinin Alevi öğrenciler açısından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2’nci maddesinde garanti altına alınan eğitim hakkına aykırı olduğu; çünkü Türkiye’deki mevcut din kültürü ve ahlak derslerinin, içeriği itibarıyla, demokratik bir toplumda eğitim için gerekli olan çoğulculuk ve objektiflik ölçütlerini yerine getirmekten uzak olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca ders müfredatının “bir barış kültürü ve hoşgörü çerçevesinin geliştirilmesi” hedefiyle laiklik, düşünce, din ve vicdan özgürlüğü ilkelerine saygı çerçevesi içinde oluşturulması gerektiği belirtilmiştir. Bunların yanında ders programının hem hazırlanma hem de uygulama aşamasında laiklik ilkesine uygunluğunu denetleme görevinin idare mahkemelerinde bulunduğu hatırlatılarak bu derslerin tek bir din veya mezhebe göre hazırlanamayacağı geniş şekilde yorumlanmıştır. &nbsp;</li></ul></li><li>2008’de Danıştay 8. Daire, içeriği itibarıyla din derslerinin seçmeli olması gereken ders tipinden olduğu ve böyle bir eğitimin ancak kişilerin kendi isteği, küçüklerin de kanuni temsilcisinin talebi üzerine verilebileceği aksi halde hukuka aykırı olduğu&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDg0OTkyZWQzYzM4MDAwNjQ2YWI0NSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmRlcmdpcGFyay5vcmcudHIlMjUyRmVuJTI1MkZkb3dubG9hZCUyNTJGYXJ0aWNsZS1maWxlJTI1MkY5NzYwMw==""">kararı vermiştir.</a> &nbsp;2012'de ise "Kur’an-ı Kerim" "Hz. Muhammed’in Hayatı" ve "Temel Dini Bilgiler” seçmeli dersleri müfredata eklenmiştir. Yargıya taşınan birçok davada da idare mahkemeleri zorunlu din derslerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. &nbsp;</li><li>Tepkilerin nedeni: Türkiye’de ilk ve orta öğretim kurumlarında okutulan “zorunlu din kültürü ve ahlak bilgisi” dersinin, içeriği itibarıyla anayasada referans edilen anlamda bir din kültürü dersi olmadığı söylenebilir. Dolayısıyla bu dersin zorunlu olması birçok yargı erki tarafından da deklare edildiği üzere hukuka aykırıdır. Bunun yanında anayasada belirtilen din derslerinde ikinci kategoride olan yalnızca ve yalnızca “seçmeli” ders olduğu takdirde müfredata alınabilecek derslerin; pratik olarak zorunlu hâle getirilmesi öğrencilerin anayasal haklarını zedeler nitelik taşıyor. Ayrıca devlet kurumlarının özel kurumlarla içeride ve kamuoyunda birlik göstermesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası değişmez 2. Maddesinde vurgulanan laiklik ilkesine aykırı görülüyor. Tüm bunların sonucunda öğrenciler, veliler, dernekler ve bazı vakıflar anayasal hakları zarar gördüğü için tepki&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDg0OTkyZWQzYzM4MDAwNjQ2YWI0NSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5iaXJndW4ubmV0JTI1MkZoYWJlciUyNTJGc2VjbWVsaS1kZXJzbGVyLXZlLWxhaWtsaWstbXVjYWRlbGVzaS0zMzA1OTA=""">gösteriyor.</a></li></ul>

Uzun yıllardır tartışma konusu olan din dersleri, Diyarbakır'daki bir afiş sebebiyle yeniden gündemde

"Seçmeli din dersi" tartışması

Kitle iletişim ve sosyal medya araçlarının yaygınlaşmasıyla bilginin yayılma hızı da büyük bir ivme kazandı. Bu durum faydalı görünse de hızlıca yayılabilen yanlış bilgiler dezavantajlı kesimler üzerinde baskı oluşturup linç ortamı yaratabiliyor. Sığınmacı ve mültecilerin de bu söylentilerin hedefinde olduğuna&nbsp;sıklıkla şahit oluyoruz.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-26T18:39:56.632Z.jpeg" alt="Suriyeliler"><figcaption>Brian Stauffer</figcaption></figure>Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnJlcG9ydGluZy51bmhjci5vcmclMjUyRnNpdGVzJTI1MkZkZWZhdWx0JTI1MkZmaWxlcyUyNTJGVU5IQ1IlMjUyNTIwVHVya2V5JTI1MjUyMENPVklELTE5JTI1MjUyMFVwZGF0ZSUyNTI1MjAtJTI1MjUyMEp1bHklMjUyNTIwMjAyMC5wZGY="">2020 raporuna</a> göre, Türkiye’deki 4 milyon mülteci ve sığınmacıdan, yaklaşık 3,6 milyonu Suriye vatandaşı ve bu kişilerin 2 milyon 542 bin 481’i (%70,6) 0-18 yaş arası çocuklar ve kadınlardan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZ0dXJraXllZGVraS1zdXJpeWVsaS1zYXlpc2klMjUyRiUyNTNGZ2NsaWQlMjUzRENqd0tDQWp3a0pqNkJSQS1FaXdBMFpWUFZnckJWalZmeTNaWEV6T0NtOGpWUjNJQy1EZHhlaUNPaVFOcjYzYTFlSEZUQmJsbXZNelZpeG9DRi1NUUF2RF9Cd0U="">oluşuyor</a>.&nbsp;Gündelik yaşantıyı paylaştığımız insanlar üzerindeki linç ve baskı ortamını yok etmek için doğru sanılan yanlışları derledik.<h2>&nbsp;“Suriyeli mülteciler…” &nbsp;</h2>Mülteci, sığınmacı ve göçmen gibi kelimeler uluslararası ve ulusal hukuk terminolojisinde birbirinden farklı anlamlara gelen kavramlar. Bu tanımlar, kişilerin hak ve borçlarını belirlediği için büyük önem arz ediyor. 1951 Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşmeye taraf olan Türkiye; sözleşmeye koyduğu coğrafi çekince/sınırlamayla mülteci kavramını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy50Ym1tLmdvdi50ciUyNTJGdHV0YW5ha2xhciUyNTJGVFVUQU5BSyUyNTJGS01fXyUyNTJGZDAwJTI1MkZjMDAyJTI1MkZrbV9fMDAwMDIwMjRzczAwNTMucGRm"">tanımlıyor</a>. Dolayısıyla bu grup, sadece Avrupa’da meydana gelen olaylar nedeniyle Türkiye’ye sığınanları kapsıyor. 6458 sayılı “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu”yla 2013 yılında “geçici koruma” adı altında farklı bir tanımlama yapılıyor. Bu kavram; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye dönemeyen acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak gelen yabancıları ifade ediyor, Suriyeliler de bu hukuki statüde anılıyor.<h2>“Suriyeliler; istedikleri yerde çalışabiliyor, devlet memuru olacaklar, esnafları vergi vermiyor.” &nbsp;</h2>Türkiye kanunlarına göre bir yabancının çalışma iznini kendi başına edinmesi <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZoYW5zLXVuaXZlcnNpdGUtbWV6dW5sYXJpLWR1cnVya2VuLW5lZGVuLXNhYmFuaS1pc2UtYWxtaXMlMjUyRg=="">mümkün değil</a>. Bu iznin işveren tarafından yetkili mercilere yapılan başvuru neticesinde alınması gerekiyor. Kısaca, Türkiye’de ikamet eden bir yabancının kendi çabasıyla çalışma izni alma şansı yok. Türkiye’de bulunan Suriyelilerin de çalışma izni alması için aynı süreci yerine getirmesi gerekiyor. Ayrıca devlet memuru olabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak gerekiyor. Bu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 48’de açıkça <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5tZXZ6dWF0Lmdvdi50ciUyNTJGTWV2enVhdE1ldGluJTI1MkYxLjUuNjU3LnBkZg=="">belirtiliyor.</a><h2>“Suriyeliler sınavsız üniversiteye girebiliyor ve burs alıyor.” &nbsp;</h2>Suriye uyruklu öğrencilerle Türkiye’de eğitim alan diğer yabancı öğrenciler arasında statü açısından hiçbir fark <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZzdXJpeWVsaS1vZ3JlbmNpbGVyZS12ZXJpbGVuLWJ1cnMtbmUta2FkYXIlMjUyRg=="">bulunmuyor.</a> Türkiye’de bulunan yabancı uyruğa mensup kişilerin üniversiteye yerleşmek için YÖS’e (Yabancı Öğrenci Sınavı) girmeleri gerekiyor. Yani, Suriye uyruklu öğrenciler de Türkiye’de diğer yabancılarla aynı hakları paylaşıyor; imtiyazsız ve farksız biçimde tamamen aynı ölçütler üzerinden değerlendiriliyor. Türkiye’deki üniversitelerde, 25 bini Suriyeli olmak üzere toplam 148 bin yabancı öğrenci eğitim <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZzdXJpeWVsaS1vZ3JlbmNpbGVyZS12ZXJpbGVuLWJ1cnMtbmUta2FkYXIlMjUyRg=="">görüyor.</a> Yabancılara verilen eğitim bursları “Türkiye Bursları” tarafından veriliyor. Burs için başarı ve yaş kriteri var. Bu kriterleri sağlayan tüm dünya ülkelerinden öğrenciler bursa başvuru yapabiliyor. Yani, üniversiteye giden Suriyelilerin tamamına burs verilmiyor.&nbsp;<ul><li>2019 yılında dünyanın 167 ülkesinden 145 bin 700 kişinin burs başvurusu sonucunda, 5 bin kişiye burs imkânı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZzdXJpeWVsaS1vZ3JlbmNpbGVyZS12ZXJpbGVuLWJ1cnMtbmUta2FkYXIlMjUyRg=="">sağlandı.</a> &nbsp;</li></ul><h2>“Suriyeliler 5 yıl içinde Türk vatandaşlığı alacak.” &nbsp;</h2>5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa göre “geçici koruma” statüsüne sahip kişilerin 5 yıl ikamet yoluyla vatandaşlık edinebilme hakları <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5tZXZ6dWF0Lmdvdi50ciUyNTJGTWV2enVhdE1ldGluJTI1MkYxLjUuNTkwMS5wZGY="">bulunmuyor.</a> Böyle bir durum olsaydı, 2015 sonuna kadar Türkiye sınırlarına gelmiş olan 1 buçuk milyondan fazla Suriyelinin Türk vatandaşlığı hakkını kazanmış olması gerekirdi. Oysa, Ocak 2019 resmî verilerine göre 9 yılda, aile bağıyla başvuranlar dahil olmak üzere, sadece 80 bin Suriyeli Türk vatandaşlığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZ0dXJraXllZGVraS1zdXJpeWVsaS1zYXlpc2klMjUyRg=="">aldı.</a> Türk Vatandaşlığı, diğer yabancı uyruklu kişilere verildiği gibi Suriyelilere de; sanayi tesisleri getirmesi veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda hizmet etmesi ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulanlara “istisnai vatandaşlık” kapsamında veriliyor.<h2>“Suriyeliler seçimlerde oy kullanıyorlar.” &nbsp;</h2>T.C. Anayasasına göre seçimlerde oy kullanmak için 18 yaşından büyük ve T.C. vatandaşı olmak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5tZXZ6dWF0Lmdvdi50ciUyNTJGTWV2enVhdE1ldGluJTI1MkYxLjUuMjcwOS5wZGY="">gerekiyor</a>. Bu hak da yalnızca Türk vatandaşlığına geçmiş 53 bin Suriyeli yetişkin için söz konusu. Ancak, onun da ifa edilebilmesi için vatandaşlık kapsamında 1 yıl geçirmiş olma koşulu aranıyor.<h2>“Suriyeliler devletten maaş alıyor.” &nbsp;</h2>Suriyelilere geçici koruma statüsünden doğan ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Sosyal Uyum Yardımı adı altında bir aylık <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm11bHRlY2lsZXIub3JnLnRyJTI1MkZ5YWJhbmNpbGFyYS15b25lbGlrLXNvc3lhbC11eXVtLXlhcmRpbWktcHJvZ3JhbWktc3V5JTI1MkY="">veriliyor</a>. Kasım 2018 itibarıyla yarısından fazlası 18 yaşının altında olan yaklaşık 1 buçuk milyon kişi bu programdan yararlanıyor. Suriye krizinden doğan insani yardım ihtiyaçları; hükümetler, uluslararası kuruluşlar ve insani yardım ajansları aracılığıyla finanse ediliyor.<h2>“Suriyeliler su, elektrik, doğal gaz ve telefon faturası ödemiyor.” &nbsp;</h2>Evine yeni taşınmış birinin doğal olarak 0₺ gelen faturası üzerinden “Suriyeliler de doğal gaz faturası ödemiyor” söylentisi <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnR3aXR0ZXIuY29tJTI1MkZtdWx0ZWNpbGVyb3JndHIlMjUyRnN0YXR1cyUyNTJGMTA4OTgxMzI2Njc2MTY5NTIzMg=="">yayıldı</a>. Düzeltelim, Suriyeliler de Türkiye’de bulunan her kişi gibi fatura masraflarından bizzat sorumlu.&nbsp;Göç İdaresi'nin telefon kartı ihalesine çıktığını duyurması üzerine, Suriyelilerin telefon faturalarının devlet tarafından ödendiği iddiası da yaygın. Bu durum, kişilerin belge temini için kendi ülke makamlarıyla görüşmelerini sağlamak için düzenleniyor ve projenin finansmanı Avrupa Birliği tarafından <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNDZhYzkzMDgyNWU1MDAwOGYyZWYyNyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFydGlnZXJjZWsuY29tJTI1MkZoYWJlcmxlciUyNTJGc3VyaXllbGlsZXItaGFra2luZGEtZG9ncnUtYmlsaW5lbi15YW5saXNsYXI="">sağlanıyor.</a> Kişiler, yalnızca, yabancılara dair işlemleri hızlandırmak için ankesörlü telefonlarda kullanılabilen telefon kartlarını kullanma hakkına sahip.

Aslı olmayan ön yargılar, toplumsal kutuplaşmayı ve bazı gruplar üzerindeki baskıyı artırabiliyor. Suriyeli sığınmacılarla ilgili söylentiler ne kadar doğru?

Suriyeli sığınmacılarla ilgili doğru sanılan yanlışlar

Kuruluşundan bugüne 36 olağan ve 19 olağanüstü kurultay gerçekleştiren Cumhuriyet Halk Partisi’nin&nbsp;iktidar temalı 37. Olağan Büyük Kurultayı geçen hafta pandemi gölgesinde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuc296Y3UuY29tLnRyJTI1MkYyMDIwJTI1MkZndW5kZW0lMjUyRnNvbi1kYWtpa2EtY2hwLWxpZGVyaS1raWxpY2Rhcm9nbHUtMzctb2xhZ2FuLWt1cnVsdGF5ZGEtaWt0aWRhci1tYW5pZmVzdG9zdW51LWFjaWtsaXlvci01OTUxODcyJTI1MkY="">gerçekleşti.</a> 25-26 Temmuz tarihlerinde Ankara’da gerçekleşen kurultayın ilk gününde genel başkanlık seçimi, ikinci gününde ise Parti Meclisi ile Yüksek Disiplin Kurulu seçimleri yapıldı. Covid-19 önlemleri dolayısıyla seyircisiz gerçekleşen kurultaya delegeler dışında kimse katılmadı, siyasi partilere ve yabancı misyon temsilcilerine de bu sebeple davet gönderilmediği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYWEuY29tLnRyJTI1MkZ0ciUyNTJGcG9saXRpa2ElMjUyRmNocC0zNy1vbGFnYW4ta3VydWx0YXktaWNpbi1ndW4tc2F5aXlvciUyNTJGMTkwMzMyNA=="">belirtildi.</a> Delegelerin oturma düzeni sosyal mesafe kurallarına göre ayarlandı. 80 il başkanının imzasıyla yeniden genel başkan adayı olarak gösterilen Kemal Kılıçdaroğlu altıncı kez genel başkan <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYWEuY29tLnRyJTI1MkZ0ciUyNTJGcG9saXRpa2ElMjUyRmNocC0zNy1vbGFnYW4ta3VydWx0YXktaWNpbi1ndW4tc2F5aXlvciUyNTJGMTkwMzMyNA=="">seçildi.</a>&nbsp;<ul><li>Ne oldu? CHP Kurultayı'nın ikinci gününde 60 üyeli PM ve 15 üyeli YDK üyelikleri için seçim yapıldı. PM için 222 adayın başvurduğu kurultayda Kılıçdaroğlu, delegeleri rahatlatmak için "esnek liste" olarak adlandırılabilecek 80 kişilik anahtar liste oluşturdu. Kılıçdaroğlu anahtar listesine Merkez Yönetim Kurulu üyelerinin tamamını aldı. Genel başkan adaylığı için yeterli imzayı bulamayan İlhan Cihaner ise bu kez PM'ye de aday olmadı. Mevcut PM'den 25 isim ise yeni listeye <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZHcuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGY2hwZGUtaWt0aWRhci1rdXJ1bHRheSUyNTI1QzQlMjUyNUIxLWRlJTI1MjVDNCUyNTI1OUZpJTI1MjVDNSUyNTI1OUZpbS1nZXRpcmVjZWstbWklMjUyRmEtNTQzMDM2ODY="">giremedi.</a> &nbsp;</li><li>Öne çıkan söylemler: Ülkenin beş temel sorununu dile getirip çözüm önerilerini sunan Kılıçdaroğlu’nun "bu problemleri dostlarımızla çözeceğiz” söylemi kurultayda en çok yankı uyandıran noktalardan biri olurken genel başkanın “Türkiye, cumhuriyet tarihinin en ağır buhranını yaşıyor. Bu buhran, yönetim buhranıdır. Hiçbir vatanseverin umutsuzluğa kapılma hakkı yoktur… Adalet yürüyüşünü hiç kimse unutmasın. Adalet yürüyüşünün son gününde bu bir son değil, yeni bir başlangıç demiştik. O duvarı dostlarımızla birlikte ve milletimizin ferasetiyle parça parça yıkacağız. İkinci yüz yıla çağrı belgesi hazırladık.” ifadeleri de kurultayda öne çıkanlar arasında yer aldı.&nbsp; &nbsp;</li><li>Bir adım ileri: Tartışmalardan sonra Kılıçdaroğlu “dostlarımız” ifadesine “Dostlarımızla deyince havuz medyasında bir titreme meydana geldi. Kim olacak dostlarımız? Biz koyduğumuz 13 maddeye evet diyen herkes bizim dostumuzdur. İşsizlerle, çiftçilerle, emeklilerle, kuryelerle bir araya gelip sorunlarını dinleyeceğiz. Demokratik yollardan bir dikta yönetimini sonlandıracağız.” şeklinde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZ2VyY2VrZ3VuZGVtLmNvbSUyNTJGc2l5YXNldCUyNTJGMjAwNzIyJTI1MkZraWxpY2Rhcm9nbHUtZG9zdGxhcmltaXotc296dW5lLWFjaWtsaWstZ2V0aXJkaS1oYXZ1ei1tZWR5YXNpbmRhLWJpci10aXRyZW1lLW9sZHU="">açıklık getirdi.</a> &nbsp;</li><li>Bir adım geri: "İktidar için değişim şart" ifadelerinin ve genel başkan adaylığı için konuşulan isimlerin artması dikkat çeken durumlardan biriydi. Genel başkan adaylığı için %20 delege imzası şartının tüzük değişikliğiyle %5’e çekilmesi, yeni adayların sayısının yüksek olmasında rol oynadı. Fakat, Kılıçdaroğlu’nun karşısına çıkmaya hazırlanan İlhan Cihaner, Aytuğ Atıcı ve Tolga Yarman ise genel başkan adayı olmak için yeterli imzaya ulaşamadı. &nbsp;</li><li>Kurultay öncesi, Muharrem İnce’nin Gelecek İçin Biz grubundan desteğini çektiği, sonrasında da Cihaner için imza veren tüm delegelerin "işten çıkarılmayla" tehdit edildiği haberleri <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZHcuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGY2hwLWt1cnVsdGF5JTI1MjVDNCUyNTI1QjFuYS1iYXNrJTI1MjVDNCUyNTI1QjEtdGVoZGl0LWclMjUyNUMzJTI1MjVCNmxnZXNpJTI1MkZhLTU0MzIxNDU1"">gündemdeydi.</a> Cihaner’in kürsüde yaptığı konuşmayla tehdit haberlerini yinelemesi ise dikkat çekti. Cihaner, "Bir insanı, yoldaşını nasıl işiyle, aşıyla tehdit edersin sen? Bu alçaklıktır. Bunun hesabını mutlaka soracağız" diyerek kurultayı "tiyatro” olarak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZHcuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGY2hwLWt1cnVsdGF5JTI1MjVDNCUyNTI1QjFuYS1iYXNrJTI1MjVDNCUyNTI1QjEtdGVoZGl0LWclMjUyNUMzJTI1MjVCNmxnZXNpJTI1MkZhLTU0MzIxNDU1"">adlandırdı.</a> &nbsp;</li><li>CHP içerisindeki kavga: CHP’de sol gövde olarak anılan Gelecek İçin Biz grubunun temsilcisi Cihaner, liderin partisine değil halkın partisine ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Kılıçdaroğlu’nun Türkiye’nin sorunlarını ortaya koyarken Deva Partisi ve Gelecek Partisi dahil tüm muhalefetle ortak çözüm üretme arayışının sert şekilde eleştirilmesi parti içerisindeki bölünmeyi gözler önüne serdi. CHP’de asıl kavganın Kemal Kılıçdaroğlu'yla onunla ters düşen eski genel sekreter Önder Sav arasında olduğunu söyleniyor. Muharrem İnce ve diğer muhalif grupların birleşmesini teşvik eden kişinin Sav olduğu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuZHcuY29tJTI1MkZ0ciUyNTJGY2hwLWt1cnVsdGF5JTI1MjVDNCUyNTI1QjFuYS1iYXNrJTI1MjVDNCUyNTI1QjEtdGVoZGl0LWclMjUyNUMzJTI1MjVCNmxnZXNpJTI1MkZhLTU0MzIxNDU1"">iddia ediliyor.</a> &nbsp;</li><li>Yeni parti iddiaları: Kılıçdaroğlu, kurultaydaki söylemleri CHP ana seçmenleriyle bağdaşmadığı; diğer partilerden oy toplamak için daha merkezde, keskin ifadeler içermeyen ve orta yolcu bir siyasete kaydığı için <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuYm9yc2FndW5kZW0uY29tJTI1MkZoYWJlciUyNTJGaW5jZWRlbi1raWxpY2Rhcm9nbHVuYS1zZXJ0LWVsZXN0aXJpJTI1MkYxNTEwMTY5"">eleştirildi.</a> Kurultay sonrasında Muharrem İnce’nin arkadaşlarıyla bir durum değerlendirmesi yaptığı, bunun sonucunda "esas" CHP ilkelerine bağlı bir parti kurulması yönünde karar aldıkları belirtildi. Partinin kuruluşunun 15 Eylül’de açıklanacağı ve Hakkâri’de ilan edileceği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmMmJjNzY4ODY5Yzc0MDAwZDc0MjgzNSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cuaHVycml5ZXQuY29tLnRyJTI1MkZ5YXphcmxhciUyNTJGeWFsY2luLWJheWVyJTI1MkZpbmNlLTE1LWV5bHVsZGUtcGFydGlzaW5pLWt1cnV5b3ItNDE1NzY5MzE="">iddia edildi.</a></li></ul>

25 - 26 Temmuz'da gerçekleştirilen CHP 37. Olağan Büyük Kurultayı'nda yaşananlar ve alınan sonuç, parti içerisinde partinin stratejisi ve konumu konusunda tartışmalar yarattı. 

CHP Kurultayı ve tartışmalar

Geçtiğimiz hafta Leyla Salinger isimli kullanıcının Twitter hesabından Hasan Ali Toptaş’a ithafen yazdığı cinsel taciz açıklamalarından sonra Türkiye’de #MeToo hareketi tekrar <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZGJjNzdlODE5MmMzMDAwOGJmZDE1MCZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jdW1odXJpeWV0LmNvbS50ciUyNTJGaGFiZXIlMjUyRjU3LWthZGluLW9yZ3V0dW5kZW4tb3J0YWstYWNpa2xhbWEtdXlrdWxhcmluLWthY3Npbi0xNzk4MzE0""">alevlendi</a>. <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZGJjNzdlODE5MmMzMDAwOGJmZDE1MCZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hcG9zLnRvJTI1MkZzJTI1MkY1ZjkxYTg2MDk3MjVmZTAwMDg3MGJlNzM=""">#MeToo</a>; eril düşünce, eril davranış, eril bir dünyanın ifşası için mağdurların buluşma noktası. Ne bir cinsiyetin ne bir kişi nefretinin sonucu olan #MeToo, mağdurların iyileşme çabası. “Ben de varım, ben de yaşadım, ben de seni anlıyorum,” demenin kolektif hâli. Mağdurlar, seslerini duyuramadığı noktada bu kolektif hareketten cesaret alarak yargıyı harekete geçirmeyi amaçlıyor. #MeToo hareketinin desteklenmesi için ise kafa karışıklığı yaratan bazı tartışmalar açıklığa kavuşturulmalı.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-12-17T21:49:25.000Z.jpeg" alt="İllüstrasyon: Ece Tugay"><figcaption>İllüstrasyon: <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZGJjNzdlODE5MmMzMDAwOGJmZDE1MCZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmluc3RhZ3JhbS5jb20lMjUyRmVjY2V0dQ==""">Ece Tugay</a></figcaption></figure>“İfşa değil iddia”İfşa kelimesi, Türk Dil Kurumu sözlüğünde "gizli bir şeyi açığa çıkarma, yayma" olarak tanımlanıyor. İfşa, kişiye değil eyleme yönelik bir açıklamadır. Bu eylemin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ise kişiye yönelik bir “iddia”dır. Bu iddiayı mağdurun beyanını esas alarak araştıracak kişiler ise kolluk güçleri, savcı ve hâkimdir.&nbsp;“Mağdur olan hakkını mahkemede arasın”Mağdurların ifşa kültürü üzerinden sosyal medyada çağrıda bulunması mağdur suçlayıcı yaklaşıma, cezasızlık kültürüne ve hukuk kurallarının eril okunmasına bir tepki olarak yorumlanabilir.Hukuku toplumun sosyolojik yapısından ayrı okumak mümkün değil. Bir ülke için dört dörtlük olan bir hukuk sistemi ve kurallar; başka bir ülke için çok adaletsiz bir noktada olabiliyor. Metropollerde yaşayan bir mağdur, hukuka görece daha kolay ulaşabilirken küçük şehirlerde veya köylerde yaşayan bir mağdurun hakkını araması zorlaşabiliyor. Kimi zaman da failin güçlü konumu, hukuken sonuç aramayı güçleştirebiliyor. Bunlara ek olarak acil tedbirlere gerek duyulması ve bir an önce yaşanan duruma dikkat çekilerek can güvenliğinin korunma çabası da düşünüldüğünde, mağdur olanın hakkını mahkemede araması her koşulda mümkün olmayabiliyor.“Kadının beyanı mağdurlar yaratıyor”“Masumiyet karinesine aykırı”Sosyal medya kimi zaman çok faydalı bir kamusal alan olabilse de konuya dair kulaktan dolma bilgilerle sirkülasyonlar yaratılması, #MeToo mücadelesine zarar verebiliyor. Bu hareketle beraber en çok tartışılan konulardan biri olan “kadının beyanı esastır” ifadesinin bambaşka yerlere çekilmesi ve sonucunda provokasyona yönelik paylaşımlar yapılması, bu zarara somut örnekler oluşturuyor. Yakın dönemden bir örneğe bakacak olursak, “kadının beyanı esastır” ilkesinin yanlış yorumlanması üzerinden İstanbul Sözleşmesi’nin eşitsiz olduğu veya her durumda kadının korunduğu propagandaları yapılmıştı. Bu tür yanlış yorumların yayılması, hukukun meşruluğuna zarar verebiliyor. Bunun engellenmesi ve mücadeleye zarar verilmemesi için her yerde aslolanı anlatmak gerekiyor.“Kadının beyanı esastır” ilkesi, cinsiyet ayrımı gözetmeksizin “cinsel suç mağdurunun beyanı esastır” olarak okunmalıdır. Şimdi, bu ilkeyi iki yönden ele almamız gerekiyor: Ceza muhakemesi ve idari tedbirler.<ul><li>Ceza muhakemesinde soruşturma başlangıcı için “basit şüphe” gerekir, soruşturma basit şüphe ile kalırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Kovuşturma aşamasına geçilmesi için "yeterli şüphe" oluşması gerekir. Cinsel suç mağdurlarının beyanı yalnızca basit şüphe içinde olan bir olayı yeterli şüphe olarak değerlendirilmesi anlamına gelir. İddianame ile olay, kovuşturma aşamasına taşınır. Bu aşamada yine masumiyet karinesi korunur çünkü kişi hâlâ suçlu olarak değerlendirilmez, “sanık” olur; yani hukuken suç işlemiş olma şüphesi içindeki kişidir. Lehine ve aleyhine deliller toplanır. Mahkeme, bu deliller ışığında sonuca varacaktır. İstanbul Sözleşmesi ve 6284’ten önce bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZGJjNzdlODE5MmMzMDAwOGJmZDE1MCZ1c2VyPTVlNWJlYTU3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZCZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmRlcmdpcGFyay5vcmcudHIlMjUyRmVuJTI1MkZkb3dubG9hZCUyNTJGYXJ0aWNsZS1maWxlJTI1MkYzOTg0NzY=""">Yargıtay Kararı’nda</a> “Cinsel suçlar geriye kanıt bırakmayan suçlardır, bu yüzden illa somut kanıt aranırsa sanığın beraat etmesi kaçınılmazdır. Kadının cinsel saldırıya uğradığının duyulmasının kendi itibarına vereceği zararı göze alarak şikayetçi olması, bir kadının bir başkasına zarar vermek için kendisine bu şekilde zarar vermeye cesaret etmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğundan, samimi ve tutarlı olduğu ölçüde, iddianın doğruluğunu gösterebilir," gerekçesiyle sanık aleyhine hüküm vermek için mağdurun beyanı yeterli görülmüştür; ancak bu hâkimin değerlendirmesinin bir sonucudur. Yargılamada her olay kendi içinde değerlendirilir; sanığın suçsuzluğuna dair kanıt sunamaması, mağdurun beyanlarını tutarlı olması, sanık ile başka bir husumetinin olmaması gibi birçok durum dikkate alınır. &nbsp;</li><li>6284 sayılı Kanun kapsamında can güvenliğini sağlayan birçok acil tedbirde "Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz” ve mağdurun beyanı esas alınır. Bu noktadaki şikâyetler acil durumlarda devreye giren bir önlem mekanizması olduğu için beyanların tutarlı olması hemen sonuç alınması için yeterli görülür. Kanun, "önleyici tedbir kararının verilmesi Kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez" diyerek bu kararlarla korunmak istenen durumu açıklar.</li></ul>&nbsp;Yazarın yorumu: Şiddetsiz toplum için elimizdeki araçları ve kaynakları kullanırken dikkatli olmak gerekiyor. Psikolojik/cinsel/ekonomik/fiziksel her türlü şiddeti engellemek için bu tür değerli mücadelelerin zarar görmemesini sağlamak da bir o kadar değerli. Tartışılabilecek her noktayı açığa kavuşturalım. Mağdurlara ses olan, kolektif bilinci sağlayan #MeToo iyi ki var!

Türkiye'de #MeToo hareketinin tekrar alevlenmesi, kafa karışıklığı yaratan bazı tartışmaların açıklığa kavuşturulmasını gerektiriyor.

"Kadının beyanı" ne değildir?

New York’ta İtalya merkezli sanatçı Luciano Garbati’nin yedi metrelik bronz heykeli Medusa with the Head of Perseus gündem oldu. Bu heykeli yaparken ilhamını ünlü bronz heykel Perseus with the Head of Medusa’dan alan, eserinin ön çalışmalarını yayımlayarak dikkatleri çok önceden çeken ve “Asıl mağduru katletmek nasıl zafer olarak sunulabilir?” mesajıyla orijinal heykele bir antitez yaratmaya çalıştığını belirten Garbati’nin 2018 yılında sosyal medyada heykelle ilgili paylaştığı gönderi kısa sürede <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMTAlMjUyRjEzJTI1MkZhcnRzJTI1MkZkZXNpZ24lMjUyRm1lZHVzYS1zdGF0dWUtbWFuaGF0dGFuLmh0bWw="">viral olmuştu.</a> Sanatçı, ilhamdan hareketle miti MeToo hareketine ithaf edeceği bir farkındalık büstüne çeviriyor. Yeri özenle seçilen ve MeToo hareketiyle anılan taciz/saldırı davalarının görüldüğü New York Ceza Mahkemesi’nin karşısında sergilenen bu heykele dair bazı eleştirilere yakından bakalım.<ul><li>Ana heykel: İlham alınan heykel, 16. yüzyıl Floransa’sında ana meydanda sergilenen bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmVuLndpa2lwZWRpYS5vcmclMjUyRndpa2klMjUyRlBlcnNldXNfd2l0aF90aGVfSGVhZF9vZl9NZWR1c2E="">Benvenuto Cellini eseri.</a> Medusa'nın kafasını kesen Perseus sağ elinde kılıcını aşağı doğru tutuyor, sol eliyle ise Medusa’yı yılan saçlarından göğe kaldırarak adeta bir zafer ilan ediyor. Ovid’in Metamorfoz’una göre Medusa, Athena Tapınağı'nda Poseidon tarafından cinsel saldırıya uğruyor. Zeus’un kızı ve kardeşi Poseidon’un eşi Athena olayın kıskançlığı ve öfkesiyle Medusa’nın saçlarını yılan başına çevirip ona bakanın taşa döneceği şekilde lanetliyor. Medusa, bir mağdur olarak kurbanı olduğu suç için cezalandırılıyor. Bununla da yetinmeyen Athena, üvey kardeşi Perseus ile anlaşarak ölümlü Medusa’nın hayatına son verilmesi için yardım istiyor.&nbsp; &nbsp;</li><li>MeToo hareketi ve New York Ceza Mahkemesi: 2006’da ABD merkezli aktivist Tarana Burke tarafından azınlık grupların uğradığı cinsel saldırı, istismar, taciz gibi zorbalıklara karşı farkındalık yaratmak, bunlara maruz kalan kadınların dayanışmasını ve rehabilite olmasını sağlamak için başlatılan hareket; Weinstein vakasının açığa çıkmasıyla 2017 yılı ve sonrasında daha çok duyulup kitleselleşti. 80’den fazla kadına cinsel suçta bulunduğu iddiasıyla yargılanan ve 23 yıl hapis cezası alan ünlü yapımcı ve yönetmen <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAyMCUyNTJGMDIlMjUyRjI0JTI1MkZueXJlZ2lvbiUyNTJGaGFydmV5LXdlaW5zdGVpbi10cmlhbC1yYXBlLXZlcmRpY3QuaHRtbA=="">Harvey Weinstein davaları</a> da dâhil olmak üzere birçok yüksek profilli taciz davasına ev sahipliği yapan New York Ceza Mahkemesi ise “kadın davaları”nda akla gelen mahkeme olarak sembolik değeriyle biliniyor.&nbsp; &nbsp;</li><li>Tartışmalar: Heykel, kamuoyunda bazı eleştirilere de maruz kalıyor. Eleştirilerden biri heykeldeki intikamcı bakış açısına karşı gelişiyor ve mağdurların toplum dışı görünümünün harekete zarar verdiği <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hZHdlZWsuY29tJTI1MkZjcmVhdGl2aXR5JTI1MkZ3aGF0LXRoZS1wZW9wbGUtYmVoaW5kLW55Y3MtcG9sYXJpemluZy1uZXctbWVkdXNhLXN0YXR1ZS13YW50LXlvdS10by1rbm93LWFib3V0LWl0JTI1MkY="">düşünülüyor.</a> Öte yandan siyah bir kadın aktivist tarafından başlatılan MeToo hareketinin Avrupai bir mitle bütünleştirilmesi de eleştiriler <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hZHdlZWsuY29tJTI1MkZjcmVhdGl2aXR5JTI1MkZ3aGF0LXRoZS1wZW9wbGUtYmVoaW5kLW55Y3MtcG9sYXJpemluZy1uZXctbWVkdXNhLXN0YXR1ZS13YW50LXlvdS10by1rbm93LWFib3V0LWl0JTI1MkY="">arasında</a> yer alıyor. Kimi yorumlar, Medusa’nın bedeninin ortaya konma şeklini ve genital bölgede tüy bulunmamasını “erkek fantezisi” olarak <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hZHdlZWsuY29tJTI1MkZjcmVhdGl2aXR5JTI1MkZ3aGF0LXRoZS1wZW9wbGUtYmVoaW5kLW55Y3MtcG9sYXJpemluZy1uZXctbWVkdXNhLXN0YXR1ZS13YW50LXlvdS10by1rbm93LWFib3V0LWl0JTI1MkY="">adlandırıyor.</a> Perseus yerine cinsel saldırıda bulunan Poseidon’un kafasını kesen bir heykelin daha doğru olacağı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOTFhODYwOTcyNWZlMDAwODcwYmU3MyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hZHdlZWsuY29tJTI1MkZjcmVhdGl2aXR5JTI1MkZ3aGF0LXRoZS1wZW9wbGUtYmVoaW5kLW55Y3MtcG9sYXJpemluZy1uZXctbWVkdXNhLXN0YXR1ZS13YW50LXlvdS10by1rbm93LWFib3V0LWl0JTI1MkY="">konuşulurken</a> sanatçının bu heykeli ortaya çıkardığı süreçte MeToo hareketinin duyurulmadığı, bu sebeple heykelin sonradan feminist bir eser gibi lanse edildiği söyleniyor. Bir erkeğin kadını intikamcı olarak resmetmesinin kötü niyetli olduğu yorumuna da bu eleştiriyle beraber yer veriliyor. &nbsp;</li><li>Yazarın yorumu: Eril bir mit üzerinden oluşturulup Floransa meydanında bölgenin en zengin ailesi tarafından sergilenen bir heykele karşı antitez üreterek yeni bir sanat eseri üzerinden yanıt verilmesi beni oldukça etkilemişti. Fakat biraz eleştirel yaklaşınca işler değişti. Elbette, yukarıdaki bütün eleştiriler makul düzlemde, benim kişisel yorumlarım ise şöyle: <ul><li>Medusa’nın ölümsüz tanrıların olduğu bir tapınakta ölümlü gorgon’lardan (Türkçesi: şirret, kötü) biri olarak yaşaması, Athena’nın hegemonik üstünlüğüne maruz kalması bir azınlık kaderi paylaştığı yönünde yorumlanabilir. Heykelin Medusa’yı dingin, rahatlamış ve güçlü resmettiğini düşünüyorum. Bunu da sanatçının mağduru intikamcı olarak yansıttığı değil de “Mit böyle olsa ne düşünürdünüz?” sorusunu akıllara getirdiği şekliyle yorumluyorum. Kadın bedeninin şu anın estetik kaygılarıyla şekillendirilmesi ise beni de rahatsız eden durumlardan. Fakat en çok takıldığım nokta, Medusa’nın yalnızca Perseus’u öldürmesi üzerinden bir antitez üretilmesi. Poseidon tarafından cinsel saldırıya uğraması karşılığında, mağdurun güzelliği yüzünden Athena tarafından lanetlenmesi; mini etek giyen bir kadına saldıran failin yargılanırken bunun bir tahrik unsuru olarak görüldüğü ve failin cezalandırılmazken kadının yıllarca bu adaletsizlikle yaşaması arasındaki tek fark, mit ve gerçek hayat karşılaştırması. Bu durumda adil davranmayan bir hakimin de cezalandırılması gerekmez miydi? Cinsel saldırıya uğratandan sonra bir kadın öldürüldüğünde yalnızca öldüren kişi mi bedel ödemeli? Bir suç diğerini egale eder mi? Bana kalırsa Medusa ancak Poseidon, Athena ve Perseus’un kafasını eline aldığında sanatçının vermek istediği rahatlamış yüz ifadesine erişecektir.&nbsp;</li></ul></li></ul>

Bir aktivizm aracı olarak sanat: Garbati’nin Medusa heykeli, son dönemde tartışmaların odağında.

Medusa’nın adaleti: Sanat ve farkındalık

Geçen haftaki yazımda Ruth Bader Ginsburg’ün hayattayken ABD hukuk sistemine katkısından ve vefatının ABD siyasetini ne kadar etkileyeceğinden <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnJlYWQuYXBvcy50byUyNTJGd2ViJTI1MkZhJTI1MkY1ZWUzY2I3ZmI4ODUyNzI1MmYxMmUyNTQ="">söz etmiştim.</a> Bir Yüksek Mahkeme yargıcının tüm dünya tarafından bilinerek insan hakları savaşçısı ilan edilmesinin elbette büyük bir sebebi var.&nbsp;ABD sisteminde Yüksek Mahkeme’den çıkan bir karar birçok ülkenin hukuk ve siyasetine etki edebiliyor. ABD hukuk sistemi alışık olduğumuz sistemlerden oldukça farklı. Kısa, öz ve çok eski bir Anayasa’ya rağmen temel haklara ilişkin ilerici ve özgürlükçü reformları ABD’de görebiliyoruz; bunun en büyük sebebi ise Yüksek Mahkeme yargıçları.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-01T09:58:27.249Z.jpeg" alt="RBG"><figcaption>Kaynak: Anadolu Ajansı</figcaption></figure><ul><li>Anayasa: 1787’de yazılan, 1788’de onaylanan ve 1789’da yürürlüğe giren ABD Anayasası’nı değiştirmek oldukça zor. Anayasa, dönemin ihtiyaçlarını karşılamak için güçlü görülse de yalnızca sınırlı vatandaşların garantili haklarını korumak için ulusal bir hükümet tarafından <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5zdXByZW1lY291cnQuZ292JTI1MkZhYm91dCUyNTJGY29uc3RpdHV0aW9uYWwuYXNweA=="">hazırlanmıştı.</a> Anayasa’nın yürürlüğe girmesi üzerinden yüzyıllar geçmesine rağmen bugüne kadar yalnızca <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5oZXJpdGFnZS5vcmclMjUyRmNvbnN0aXR1dGlvbiUyNTNGZ2NsaWQlMjUzRENqd0tDQWp3X05YN0JSQTFFaXdBMmRwZzBzdGEtTzJUU0pRbGZxUFIwVVEyR3FtSFB3NkRRQlNaSXhYbVdGSG1vVy1YazloenlZbFVvQm9DaGNRUUF2RF9Cd0U="">27 değişiklik yapıldı</a>, fakat yine de ABD, vatandaşların temel hak ve özgürlükleri alanında en özgür bilinen ülkelerden biri. Bunun en büyük sebebi ise Yüksek Mahkeme kararlarının Anayasa gibi etki etmesi. Her karar oldukça ses getiriyor, çünkü uygulanan hukuk aslında Yüksek Mahkeme’nin pratikleri üzerinden şekilleniyor. Bu sistem, Yüksek Mahkeme’nin Anayasa’daki geniş hükümleri somut olaylarda yorumlayarak bireysel hakların güvence altına alınmasını sağlıyor, böylece yargıçlara "yaşayan bir Anayasa" oluşturma imkânı veriyor. &nbsp;</li><li>“Yüce” Mahkeme: Yüksek Mahkeme'nin, toplumun beklentilerini karşılamaya yönelik önemli bir yeri var. Siyasilerin, "politika üretimi" (policy making) konusunda mahkemenin önemli işlevini anlamasıyla beraber Başkanlar yaptıkları yargıç atamalarıyla Mahkeme'nin üzerinde kendi etkilerini hissettirmek istiyor. &nbsp;</li><li>Yüksek Mahkeme üyelerinin yorumları ve aldıkları kararlar siyaseti etkiliyor ama etkinin aldığı yön de dönem dönem değişiklik gösteriyor. Ülkenin içinde bulunduğu koşullar, doğal olarak, mahkeme kararlarını da etkiliyor. Bu da mahkeme üyelerinin çoğu zaman, ülke başkanın siyasete etkisinden çok daha fazla etki bırakmasına <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmRlcmdpcGFyay5vcmcudHIlMjUyRnRyJTI1MkZkb3dubG9hZCUyNTJGYXJ0aWNsZS1maWxlJTI1MkY5NjgzNg=="">sebep oluyor</a>. &nbsp;</li></ul>John Adams dört yıl başkan olmasına rağmen, atadığı baş yargıç 34 yıl görev yapmıştır. Yüksek Mahkeme'nin siyaset yapımında etkin bir rol oynamasının en temel nedenleri şöyle:<ul><li>Mahkemeye atanan pek çok yargıç, siyasal yaşamın aktif yüzleri. Üstelik bu atamalar önemli siyasal çekişmelerin ardından yapılıyor. RBG’nin vefatının ardından Trump’ın atayacağı yargıcın en az seçimler kadar çok konuşulması da buna örnek verilebilir. Çünkü mahkeme yönelimi; halkın siyasal eğilimi ve Kongre tarafından etkilenir. Bu nedenle yargıçlar, sık sık Kongre üyeleri ve diğer politik liderlerin suçlamalarıyla karşılaşır. &nbsp;</li><li>Korkusuz yargıçlar: Yargıçların atanmasında siyasetçilerin rolü olmasına rağmen yargıçların görevlerinin sonlandırılmasında hiçbir etkileri yoktur. Yargı kurumu oluşturulduktan sonra, dış etkilerden korunmuştur. Bu da yargıçların görünürde bulundukları konumdan ayrı bir karar verebilme imkânını açar. Kimi zaman muhafazakâr bir yargıç liberal yönde oy kullanabilir ve bunun sonucunda yalnızca eleştirilere kurban gider, koltuk kaygısı yaşamaz. &nbsp;</li></ul>Yüksek Mahkeme'nin yasaların yorumu yoluyla, siyasette oynadığı rolü iyi anlamak için bazı örnekler:<ul><li>1973'teki <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5veWV6Lm9yZyUyNTJGY2FzZXMlMjUyRjE5NzElMjUyRjcwLTE4"">ROe v. Wade</a> davasıyla mahkeme, devletlerin kürtajı yasaklama güçlerine sınırlamalar getirmiştir. Kürtajı yasaklayan devlet yasaları, Anayasaya aykırı bulunmuştur. &nbsp;</li><li>1974'te <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5veWV6Lm9yZyUyNTJGY2FzZXMlMjUyRjE5NzMlMjUyRjczLTE3NjY="">US v. Nixon</a> davasındaki kararıyla büyük yankılar uyandırmış ve sonunda Nixon istifa etmek zorunda kalmıştır. &nbsp;</li><li>1996 <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmVuLndpa2lwZWRpYS5vcmclMjUyRndpa2klMjUyRlVuaXRlZF9TdGF0ZXNfdi5fVmlyZ2luaWE="">US v. Virginia:</a> Ülkedeki son erkek devlet lisans okulu Virginia Askeri Enstitüsü'ne (VMI) karşı Ginsburg’ün açtığı dava sayesinde okulun cinsiyetçi politikası Anayasa’ya aykırı kabul edildi. ABD Anayasası’nda Eşit Koruma Maddesi olarak geçen 14th Amendment Clause'a paralel olarak daha çok ırk temelli eşitsizliklerde yüksek standartlar üzerinden eşitlik değerlendirmesi yapan mahkeme artık cinsiyet eşitsizliklerinde de yüksek standartlar uygulayarak yargısal değerlendirme yapmaya başladı. &nbsp;</li><li>2015’te <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5veWV6Lm9yZyUyNTJGY2FzZXMlMjUyRjIwMTQlMjUyRjE0LTU1Ng=="">Obergefell v. Hodges</a> kararıyla evliliğin Anayasal bir hak olduğunu vurgulandı.&nbsp;Böylece bazı eyaletlerde geçerli olan eş cinsel evlilik, tüm ülkede yasalaşmış oldu. &nbsp;</li><li>Yüksek Mahkeme’nin bu rolü yalnızca ABD’yi değil; dünyayı etkiliyor. Dünyanın dört bir yanındaki yargıçlar, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana, ABD Yüksek Mahkemesi’nin kararlarını referans alıyor. ABD Anayasa hukuku; Avustralya, Kanada, Almanya, Hindistan, İsrail, Japonya, Yeni Zelanda, Güney Afrika ve başka yerlerdeki sayısız mahkeme kararında bahsedilip <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNzVhODRiNjEyODFhMDAwNzAxMjgzYSZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5ueXRpbWVzLmNvbSUyNTJGMjAwOCUyNTJGMDklMjUyRjE3JTI1MkZ3b3JsZCUyNTJGYW1lcmljYXMlMjUyRjE3aWh0LTE4bGVnYWwuMTYyNDkzMTcuaHRtbA=="">tartışılıyor.</a></li></ul>

Ruth Bader Ginsburg’ün vefatıyla gündeme gelen Yüksek Mahkeme, ABD'de çok önemli bir yere sahip

ABD’de “Yüce” Mahkemesi’nin Etkisi

Yapay zekânın (YZ) etkisi ve çalışma alanının genişliği her geçen gün artıyor. Artık YZ’yı sadece teknik alanlarda görmüyoruz. Disiplinlerarası ilerleyen bu makinelerin bir sınırı var mı? Geleneksel sınırlardan çıkıldığında, insanları hemen bir korku kaplıyor. Araştırmalar yeni bir teknolojinin tanıtıldığında dünya genelinde %2,5‘lik kitle tarafından kabul gördüğünü gösteriyor, bu yeniliklere alışılması için de soru işaretlerinin yanıtlanması gerekiyor. Teknik alanlarda ve hızlı hareket edildiğinde “makinelere” daha çok güvenilirken doğru yanlışın net olmadığı ve etkin sonucun hızdan çok daha önemli olduğu konularda YZ kullanımına pek de sıcak bakılmıyor. Adaleti sağlamak söz konusu olduğunda birçok soru işaretiyle baş başa kalıyoruz. Peki, YZ teknolojisi ve hukuku yan yana görmek ne hissettiriyor?• Mahkeme ve icra dairelerinin kalabalıklığından çok şikayet ediliyor. Yıllarca sonuçlanmayan davalar, siyasi konjonktüre göre değişen kararlar, Anayasa Mahkemesi kararlarlarını <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmODhhZmM4YTM2MmU4MDAwODUxMjE0YyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwb3N0b25ld3MuY29tJTI1MkZzJTI1MkY1ZjkwM2I2Nzk3MjVmZTAwMDg2ZmE4ZjI="">tanımayan yerel mahkemeler</a> ve yargı sisteminde sosyal medyanın rolü tartışmaları… Adalet, sürekli beklenilen ve gerekli yerlerde aranmayan bir mesele hâline geldi. Yargıya güven ise pek iç açıcı değil. • <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmODhhZmM4YTM2MmU4MDAwODUxMjE0YyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGc29kZXYub3JnLnRyJTI1MkZzb2Rldi15YXJnaS1iYWdpbXNpemxpZ2ktdmUteWFyZ2l5YS1ndXZlbi1hcmFzdGlybWFzaS1yYXBvcnUtYWNpa2xhbmRpJTI1MkY="">SODEV’in Türkiye’de yargı algısı anketi</a> bazı gerçekleri gözler önüne seriyor. Katılımcıların&nbsp;%48,5’i yargının bağımsız olmadığını dile getiriyor, mahkemelerin tarafsız olduğunu düşünenler ise&nbsp;%37,7. “Yargıya güveniyor musunuz?” sorusuna ise yalnızca %38 olumlu yanıt veriyor. Peki bu üç sorudan sonra “YZ hakimin davanızda karar verici olmasını ister miydiniz?” diye sorulsa siz ne yanıt verirdiniz? • Diğer ülkeler: <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmODhhZmM4YTM2MmU4MDAwODUxMjE0YyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy53b3JsZGdvdmVybm1lbnRzdW1taXQub3JnJTI1MkZvYnNlcnZlciUyNTJGYXJ0aWNsZXMlMjUyRmNvdWxkLWFuLWFpLWV2ZXItcmVwbGFjZS1hLWp1ZGdlLWluLWNvdXJ0"">Çin’de</a> geliştirilen YZ yargıç modeli gündemde. Adliyelerde yüzden fazla robot vatandaşlara hukuki danışmanlık hizmeti vermek için görev yapıyor. <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmODhhZmM4YTM2MmU4MDAwODUxMjE0YyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy53aXJlZC5jb20lMjUyRnN0b3J5JTI1MkZjYW4tYWktYmUtZmFpci1qdWRnZS1jb3VydC1lc3RvbmlhLXRoaW5rcy1zbyUyNTJG"">Estonya.</a> sözleşmeye dayalı uyuşmazlıkların çözümünde kullanılmak üzere YZ programı oluşturdu. <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmODhhZmM4YTM2MmU4MDAwODUxMjE0YyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jb2UuaW50JTI1MkZlbiUyNTJGd2ViJTI1MkZjZXBlaiUyNTJGcHJhY3RpY2FsLWV4YW1wbGVzLW9mLWFpLWltcGxlbWVudGVkLWluLW90aGVyLWNvdW50cmllcw=="">Avusturya</a>’da hakimin karar almasına yardımcı rolde yapay zekâ kullanımı üzerine çalışılıyor. Sığınma taleplerinin kabulü ve trafik cezaları için deneme uygulamaları başlatan Hollanda daha çok spesifik alanlara odaklı. Kanada’da çevrim içi anlaşmazlık çözümü ve ara buluculuk faaliyetlerinde yapay zekâ gündemde. ABD ceza mahkemelerinde ise ceza süresini ölçen yapay zekâ yazılımları kullanılıyor. &nbsp;• Avrupa Birliği Komisyonu: YZ yargı sistemlerinde kullanıldığında etik kurallar ne olmalı? Bunun çerçevesini çizen ilk Avrupa sözleşmesi geçen yıl onaylanmıştı. Sözleşme toplantısında ilkeler şöyle belirlendi:<ul><li>YZ araçları ve hizmetlerinin temel haklara uygun olması</li><li>Her türlü ayrımcılığın engellenmesi</li><li>Verilerin tarafsız, şeffaf ve adil olmasına önem verilmesi</li><li>Dışarıdan veri denetlemelerinin yapılabilmesi için veri işleme metotlarının anlaşılabilir olması &nbsp;</li></ul>• Ne durumdayız? İlgili sözleşmenin imzalanmasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan Yargı Reformu Stratejisi’ni yayımlamış, akabinde ise Adalet Bakanı Gül, adli işlemlerin hızlandırılması ve hata ihtimalinin ortadan kaldırılmasına yönelik çalışıldığını ve Bakanlığa bağlı yalnızca YZ konusunda çalışmalar yapan bir şube kurulduğunu iletmişti. • Tartışmalar: Sorumluluk, güven ve doğruluk payı… Üç ana noktada ilerliyor aslında. Bugün hukuka aykırı eylemlerde bulunan hakimler bundan bireysel olarak sorumlu tutulabiliyor. Azil veya disiplin soruşturmaları geçirebiliyor. Peki YZ’den kim sorumlu olacak? Hukuk teorinin yanında, olayların somut değerlendirilerek hakimin vicdanının da etkin rol oynadığı bir alan. YZ vicdanı nasıl bir adalet sağlayacak? Son olarak, YZ’nin en doğru kararı verdiğinden nasıl emin olunacak? • <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmODhhZmM4YTM2MmU4MDAwODUxMjE0YyZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWVlM2NiN2ZiODg1MjcyNTJmMTJlMjU0JnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmhhY2tlcm5vb24uY29tJTI1MkYyMC10b3AtbGF3eWVycy13ZXJlLWJlYXRlbi1ieS1sZWdhbC1haS1oZXJlLWFyZS10aGVpci1zdXJwcmlzaW5nLXJlc3BvbnNlcy01ZGFmZGYyNTU1NGQ="">Law Geex şirketinin</a> BM'nin en iyi 20 avukatıyla yapay zekâyı karşılaştırdığı araştırmasının sonucuna bakalım. Yasal riski tespit etme yönünde en iyi avukatların başarı oranı %94, en düşük başarı ise %65; YZ’nin ortalaması ise %94. Yapay zekâ en ortalama hâliyle bile en başarılı avukat gibi tespit yapabiliyor. Ayrıca bunu, avukatlar 92 dakika yaparken iken yapay zekâ 26 saniyede bitiriyor.• YZ’nin yoğunluğu azaltacağı ve hızı artıracağı verilerle kanıtlanabilir. Yargının siyasallaşmasının önündeki engel olarak da “herkes için aynı algoritma”da karar vermesi bir kapı aralıyor. Kararlar “en adil” karar mı her zaman soru işareti olarak kalacak olsa da hukuk kurallarının herkese aynı şekilde uygulandığından emin olduğumuz bir sistem olacak. Risklerin birbirinden pek de farkı olmadığı bir noktada yapay zekâya bu denli uzak durmak teknolojiye karşı çok muhafazakâr bir duruş sergilemek olur. Olumsuz yönleri aynı noktada olan iki durumun karşılaştırılmasında faydalara odaklanmak daha doğru bir yol olabilir. YZ’yi sistemlerine başarıyla entegre edebilen ülkeler gelecekte isimlerinden söz ettirebilecek. • Karar alıcı mercilerde olmasa bile yazılı metinlerin tasnifi, akıllı arama algoritmalarıyla benzer vakaların incelenmesi, karar destek sistemlerinin oluşturulması ve basit uyuşmazlıkların çözümlenmesi gibi alanlarda YZ’nin kullanılmaya başlanması önem arz ediyor.

Nesibe Kırış

Cemaat ve tarikatların yasal zemini